Şahmat — iki oyunçu arasında xüsusi taxta üzərində, müəyyən qaydalara əsasən fiqurların hərəkət etdirilməsi ilə oynanan, fiziki gücdən daha çox intellektual potensial, dərin strateji təfəkkür, məntiqi analiz və taktiki bacarıq tələb edən qədim və universal stolüstü oyun növüdür. Bəşəriyyətin ən qədim mədəniyyət nümunələrindən biri olan şahmat taxtası üzərindəki 64 xana ağ və qara rənglərlə növbələşir, hər oyunçunun əlində isə piyada, at, fil, toplar (lödə), vəzir və şah olmaqla 16 fiqur olur. Oyunda əsas məqsəd rəqibin şahına elə bir vəziyyət yaratmaqdır ki, artıq heç bir gedişlə onun müdafiə olunması mümkün olmasın — yəni "mat" qoymaqla qələbə qazanmaqdır.
Qədim Hindistan mənşəyi: Şahmatın ilkin forması VI əsrdə Hindistanda yaranmış və "çaturanga" adlanmışdır. Zamanla İpək Yolu vasitəsilə Farslara, ərəb dünyasına, oradan isə Avropaya yayılan bu oyun əsrlər boyu təkmilləşərək müasir qaydalarını XIX əsrdə qazanmışdır.
İdman və elm sintezi: Şahmat sadəcə oyun deyil; o, elm, incəsənət və idmanın qovşağında yerləşən unikal fəaliyyət sahəsidir. Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi şahmatı rəsmi idman növü olaraq tanıyır.
Qlobal idarəetmə: Dünya şahmatına 1924-cü ildə təsis edilmiş Beynəlxalq Şahmat Federasiyası (FİDE) rəhbərlik edir. FİDE bütün dünya üzrə reytinq sistemini (Elo reytinqi) tənzimləyir, Dünya Çempionatlarını, Ümumdünya Şahmat Olimpiadalarını və digər mötəbər yarışları təşkil edir.
Azərbaycanda şahmatın inkişafı: Ölkəmizdə şahmat qədim köklərə malikdir və xalq arasında həmişə sevilən intellektual oyun olub. Müstəqillik illərində dövlət səviyyəsində göstərilən diqqət nəticəsində Azərbaycan dünya şahmatının aparıcı mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.
Dünya səviyyəli ulduzlar: Teymur Rəcəbov, Şəhriyar Məmmədyarov, Vüqar Həşimov, Rauf Məmmədov və digər tanınmış qrossmeysterlərimiz beynəlxalq yarışlarda dəfələrlə parlaq qələbələr qazanmışlar. Azərbaycan kişilərdən ibarət milli şahmat komandası dəfələrlə Avropa Çempionu adını qazanmışdır. Qadın şahmatçılarımız da qitə və dünya arenasında ölkəmizi layiqincə təmsil edirlər.
Şahmat akademiyaları: Ölkə dərsliklərində və xüsusi məktəblərdə şahmatın tədris olunması, regionlarda müasir şahmat məktəblərinin tikilməsi istedadlı gənclərin yetişməsinə güclü təkan verir. Azərbaycan gənclər arasında dünya və Avropa çempionatlarında mütəmadi olaraq medallar qazanır.
Bakı 26° C
