Rusiya rublu — Rusiya Federasiyasının rəsmi pul vahididir (valyuta kodu: RUB, simvolu: ₽). Tarixi kökləri qədim Rus dövrlərinə qədər uzanan rubl dünyanın ən qədim milli valyuralarından biri olmaqla yanaşı, postsovet məkanında və beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə mühüm rol oynayan maliyyə alətlərindən biridir. Müasir dövrdə Rusiya Federasiyasının Mərkəzi Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılan bu valyuta ölkə daxilində yeganə qanuni ödəniş vasitəsi olmaqla bərabər, həm də regionun əsas ticarət tərəfdaşları ilə hesablaşmalarda geniş istifadə olunur. Rusiya iqtisadiyyatının miqyası, enerji ehtiyatları (neft və qaz ixracı) və qlobal təchizat zəncirlərindəki yeri rublun beynəlxalq maliyyə bazarlarındakı mövqeyinə birbaşa təsir göstərir.
Etimalogiya və ilkin formalar: "Rubl" sözü qədim rus dilindəki "rubit" (kəsmək) felindən əmələ gəlmişdir. XIII əsrdə gümüş külçələrin müəyyən hissələrə kəsilərək pul vahidi kimi istifadə olunması bu adın yaranmasına səbəb olmuşdur.
Çar hakimiyyəti illəri: I Pyotrun hakimiyyəti dövründə, 1704-cü ildə Rusiya imperiyasında ilk dəfə olaraq onluq pul sisteminə keçilmiş və müasir mənada dəyirmi gümüş rubl sikkələri zərb edilmişdir. Sonrakı əsrlərdə kağız əskinaslar (assignasiyalar) dövriyyəyə buraxılmış, imperiyanın iqtisadi gücünə uyğun olaraq valyuranın qızıl təminatı formalaşdırılmışdır.
SSRİ rublu: Sovet İttifaqı dövründə "Sovet rublu" adlanan vahid valyuta ölkənin bütün respublikalarında istifadə olunmuşdur. SSRİ-nin süqutundan sonra, 1992-ci ildən etibarən müstəqil Rusiya Federasiyasının milli valyurası kimi dövriyyədə qalmışdır.
Müasir dövr və nominallar: 1998-ci ildə həyata keçirilmiş denominasiyadan (pul islahtından) sonra indiki rubl dövriyyəyə buraxılmışdır. Hazırda nağd pul dövriyyəsində müxtəlif nominallı əskinaslar (50, 100, 200, 500, 1000, 2000 və 5000 rubl) və sikkələr (qəpik və rubl) istifadə olunur.
Neft və qaz amili: Rusiya iqtisadiyyatı əsasən enerji resurslarının ixracına əsaslandığından, dünya bazarında neftin (xüsusilə Urals markalı neftin) və təbii qazın qiymətləri rublun məzənnəsinə güclü təsir göstərir. Xammal qiymətlərinin dəyişməsi birbaşa rublun ABŞ dolları və avro qarşısındakı dəyərini formalaşdırır.
Mərkəzi Bankın siyasəti: Rusiya Bankı tənzimləyici qurum olaraq ölkədə maliyyə sabitliyini qorumaq, inflyasiyanı idarə etmək və milli valyuranın məzənnəsini tənzimləmək üçün uçot dərəcəsi və valyuta müdaxilələri kimi alətlərdən istifadə edir.
Milli valyutalara keçid: Son illərdə qlobal geosiyasi və iqtisadi dəyişikliklər fonunda Rusiya xarici ticarətdə, xüsusilə enerji ixracında ABŞ dolları və avrodan imtina edərək qeyri-qərbi tərəfdaşlarla milli valyutalarda, o cümlədən rublla hesablaşmaların həcmini əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır.
Sanksiyalar və məhdudiyyətlər: Beynəlxalq maliyyə sistemindən (SWIFT və s.) və qlobal bazarlardan təcrid olunma şəraitində rublun konvertasiyası və məzənnə rejimi xüsusi dövlət nəzarəti mexanizmləri ilə tənzimlənir.
Bakı 23° C
