Birja indeksləri — fond bazarının ümumi vəziyyətini, dinamikasını və müəyyən bir ölkənin, regionun və ya qlobal iqtisadiyyatın sağlamlığını qiymətləndirmək üçün istifadə olunan əsas analitik göstəricilərdir. Birja indeksi müəyyən bir səbəbə görə (məsələn, kapitallaşma həcmi, sahə mənsubiyyəti və ya likvidlik) seçilmiş bir qrup aparıcı şirkətin səhmlərinin qiymətlərinin riyazi məcmusu əsasında hesablanır. İnvestorlar, treyderlər və analitiklər üçün bu göstəricilər bazardakı ümumi meyili — "buğa" (artım) və ya "ayı" (eniş) tendensiyasını müəyyənləşdirmək, eləcə də investisiya portfelinin effektivliyini müqayisə etmək üçün əsas bençmark rolunu oynayır.
Qiymətə əsaslanan indekslər: Bu metodda indeksin dəyəri səhmlərin qiymətlərinin sadə cəminə (və ya xüsusi əmsalla bölünməsinə) əsaslanır. Burada səhmlərin qiyməti yüksək olan şirkətlər indeksə daha çox təsir göstərirlər (məsələn, məşhur Dow Jones Industrial Average).
Bazar kapitallaşmasına əsaslanan indekslər: Şirkətin bazar dəyəri (səhmlərin ümumi sayı vurulsun cari qiymət) nəzərə alınır. İriqabaritli şirkətlər indeksin hərəkətinə daha güclü təsir edir (məsələn, S&P 500, NASDAQ Composite).
Milli və regional indekslər: Müəyyən bir dövlətin birjasında ticarət olunan əsas şirkətləri əhatə edir.
Sahə (sektor) indeksləri: Texnologiya, səhiyyə, enerji və ya maliyyə sektoruna daxil olan şirkətlərin göstəricilərini izləyir.
S&P 500: ABŞ-ın 500 ən iri şirkətini əhatə edən və Amerika iqtisadiyyatının vəziyyətini ən dəqiq əks etdirən əsas qlobal bençmark.
NASDAQ Composite: Texnologiya sektorunun liderlərini (Apple, Microsoft, NVIDIA və s.) birləşdirən yüksək dinamikalı indeks.
Dow Jones (DJIA): ABŞ-ın 30 ən nüfuzlu sənaye nəhəngini birləşdirən tarixin ən qədim və tanınan indekslərindən biri.
Euro Stoxx 50: Avrozona ölkələrinin ən iri və aparıcı 50 şirkətinin səhmlərinin dəyərini izləyən əsas Avropa indeksi.
Nikkei 225: Tokio Fond Birjasının əsas və Asiya regionunun ən qədim indekslərindən biri.
FTSE 100: London Fond Birjasında ticarət olunan ən böyük 100 şirkətin daxil olduğu aparıcı Britaniya indeksi.
İnvestorlar öz portfel gəlirliliyini ümumi bazarla müqayisə etmək üçün birja indekslərindən istinad nöqtəsi (bençmark) kimi istifadə edirlər. Əgər portfelin artım tempi əsas indeksi üstələyirsə, bu, uğurlu strategiya hesab olunur.
Müasir dövrdə birbaşa səhm seçmək əvəzinə, bütün indeksi izləyən fondlara (məsələn, S&P 500 ETF-lərinə) sərmayə qoymaq qlobal miqyasda ən populyar və etibarlı uzunmüddətli investisiya strategiyalarından birinə çevrilmişdir.