Hindistan (rəsmi adı: Hindistan Respublikası; hind. Bhārata Gaṇarājya) — Cənubi Asiyada yerləşən, əhali sayına görə dünyanın ən böyük dövləti, ərazi böyüklüyünə görə isə yeddinci ölkədir. Qədim bəşər sivilizasiyalarının beşiyi olan, minilliklər boyu böyük ticarət yollarının kəsişməsində yerləşən və müxtəlif imperiyaların idarəçiliyi altında zəngin tarixi irs formalaşdıran bu unikal ölkə, müasir dövrdə qlobal geosiyasətin, iqtisadiyyatın, texnologiyanın və mədəniyyətin aparıcı mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Şimalda dünyanın ən əzəmətli dağ silsiləsi olan Himalay dağları ilə əhatə olunan, cənubda isə Hind okeanının suları ilə yuyulan Hindistan təbii landşaftların, coğrafi zonaların və iqlim tiplərinin bənzərsiz müxtəlifliyi ilə seçilir. Ölkənin adı qədim dövrlərdə onun ərazisindən axan və bəşər tarixinin ilk çay vadisi sivilizasiyalarından birinin inkişaf etdiyi İndus (Sindhu) çayından götürülmüşdür. Əsrlər boyu müxtəlif dinlərin, dillərin, fəlsəfi cərəyanların və mədəniyyətlərin qovuşduğu bir məkan olan Hindistan, müstəqilliyini bərpa etdiyi 1947-ci ildən etibarən sürətli modernləşmə yolu keçmiş, güclü demokratik institutlar yaratmış və qlobal səviyyədə söz sahibinə çevrilmişdir.
İndus vadisi sivilizasiyası: Hindistan torpaqları e.ə. III minilliyə gedib çıxan qədim Harappa və Mohenco-Daro mədəniyyətlərinin mərkəzi olmuşdur. Bu şəhərlər yüksək şəhərsalma mədəniyyəti, drenaj sistemləri və ticarət əlaqələri ilə fərqlənirdi.
İmperiyalar və mədəni inteqrasiya: Əsrlər ərzində Mauriya, Qupta və Böyük Moğollar imperiyaları kimi qüdrətli dövlətlər regionda elm, memarlıq, incəsənət və ticarətin çiçəklənməsinə təkan vermişdir. XIX əsrdən etibarən Britaniya İmperiyasının müstəmləkəsinə çevrilən ölkə, Mahatma Qandinin rəhbərlik etdiyi dinc itaətsizlik və milli azadlıq hərəkatı nəticəsində 1947-ci il avqustun 15-də müstəqilliyini qazanmışdır.
Federal Respublika: Hindistan dünyanın ən böyük parlamentli demokratiyasıdır. Ölkə 28 ştatdan və 8 ittifaq ərazisindən ibarət federativ respublika quruluşuna malikdir. Dövlət başçısı prezident, icra hakimiyyətinin başçısı isə parlament seçkilərində qalib gələn partiya koalisiyasına rəhbərlik edən baş nazirdir.
Paytaxt və Siyasi Mərkəzlər: Ölkənin siyasi və inzibati mərkəzi federal paytaxt regionu olan Yeni Dehli şəhəridir. Eyni zamanda, Mumbay maliyyə və ticarət paytaxtı, Banqalor yüksək texnologiyalar və İT sənayesinin mərkəzi, Kəlkəttə və Çennai isə regional mədəniyyət ocaqları kimi mühüm rol oynayır.
Təbii müxtəliflik: Ölkənin şimalını əhatə edən nəhəng Himalay və Qaraqorum dağları onu mərkəzi Asiyanın soyuq hava axınlarından qoruyur. Mərkəzi hissədə geniş Hind-Qanq düzənliyi yerləşir ki, bu da ölkənin əsas kənd təsərrüfatı bölgəsidir. Cənub yarımadası isə Dekan yastıdağlığı və hər iki tərəfdən sahilləri əhatə edən qərbi və şərqi Qat dağları ilə səciyyələnir.
Çay sistemi və iqlim: Qanq, Brahmaputra, Yamuna, Qodavari və Kṛṣṇa kimi nəhəng çaylar milyonlarla hektar torpağın suvarılmasında və yerli əhalinin həyatında həlledici rol oynayır. Ölkə iqliminə monsoon (musson) küləkləri güclü təsir göstərir ki, bu da illik yağıntıların əsas hissəsini təmin edir.
Dünyanın ən çoxşəhərli milləti: Hindistanın əhalisi 1,4 milyard nəfəri ötərək qlobal miqyasda ən yüksək göstəriciyə çatmışdır. Əhalinin əhəmiyyətli hissəsini gənclər təşkil edir ki, bu da ölkəyə böyük işçi qüvvəsi və iqtisadi potensial qazandırır.
Dil və etnik mozaika: Cəmiyyət müxtəlif etnik qrupları və yüzlərlə dili özündə birləşdirir. Hind dili və ingilis dili dövlət səviyyəsində işlədilən əsas dillərdir, konstitusiya tərəfindən isə 22 rəsmi regional dil tanınır.
Dini tolerantlıq və pluralizm: Hindistan hinduizm (əhalinin əksəriyyəti), islam, sikhizm, xristianlıq, buddizm, caynizm və zərdüştlük kimi qədim və müasir dinlərin sülh içində yaşadıgı unikal məkandır.
Fəlsəfi irs: Qədim Vedalar, Upanişadlar, eləcə də Buddist fəlsəfəsi və yoqa təlimləri məhz bu torpaqlarda yaranaraq bütün bəşəriyyətin mənəvi xəzinəsinə çevrilmişdir.
Bollivud və Kilsə İncəsənəti: Mumbay şəhərində yerləşən və "Bollivud" adı ilə tanınan film sənayesi illik istehsal edilən film sayına görə dünyanın ən nəhəng kinostudiyalarından biridir. Hindistanın klassik rəqsləri (bharatanatyam, kathak), musiqisi və rəngarəng festivalları (məsələn, Holi və Diwali) qlobal miqyasda məşhurdur.
Milli mətbəx: Hind mətbəxi dünyanın ən zəngin ədviyyatları, tərəvəz yeməkləri, müxtəlif növ çörəkləri (naan, roti) və ətirli kofe-çay mədəniyyəti ilə seçilir.
İqtisadi yüksəliş: Hindistan nominal ÜDM və alıcılıq qabiliyyəti paritetinə (PPP) görə dünyanın ən sürətlə böyüyən və ən güclü iqtisadiyyatlarından biridir. Ölkə xidmət sektoru, proqram təminatı, proqramlaşdırma, maliyyə xidmətləri və autsorsinq sahəsində qlobal mərkəzdir.
İstehsalat və kənd təsərrüfatı: Əczaçılıq sənayesində (dünyanın ən böyük generik dərman istehsalçılarından biri), avtomobilqayıtma və kənd təsərrüfatı məhsullarının (düyü, buğda, çay, ədviyyatlar) ixracında aparıcı mövqe tutur.
ISRO-nun uğurları: Hindistanın Milli Kosmik Tədqiqatlar Təşkilatı (ISRO) son illərdə həyata keçirdiyi sərfəli və yüksək texnologiyalı missiyalarla (məsələn, Ayın Cənub qütbünə uğurlu eniş edən Chandrayaan-3 və Mars orbitinə çıxan Mars Orbiter Mission) qlobal kosmik dövlətlər klubunun ön sıralarına yüksəlmişdir.
Rəqəmsal transformasiya: Ölkə daxilində tətbiq edilən rəqəmsal ödəniş sistemləri, elektron hökumət xidmətləri və startap ekosistemi milyonlarla vətəndaşın həyat şəraitini kökündən dəyişdirmişdir.
Müstəqil diplomatiya: Hindistan beynəlxalq münasibətlərdə hər zaman strateji müstəqillik və qoşulmama prinsiplərinə sadiq qalaraq, həm Qərb ölkələri, həm də qlobal Cənub dövlətləri ilə balanslı və tərəfdaşlıq münasibətləri qurur.
Qlobal təşkilatlar: BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlüyünə əsas namizədlərdən biri olan Hindistan, G20, BRICS, ŞOS və digər beynəlxalq platformalarda iqlim dəyişikliyi, terrorizmlə mübarizə və qlobal ticarət məsələlərində fəal mövqe nümayiş etdirir.
Bakı 28° C
