Hörmüz boğazı

KİV: Hörmüz boğazı 18 gündür bağlıdır
Region
KİV: Hörmüz boğazı 18 gündür bağlıdır
  • 17 mart, 2026
  • 21:26
Donald Tramp: Makron tezliklə vəzifəsini tərk edəcək
Digər ölkələr
Donald Tramp: Makron tezliklə vəzifəsini tərk edəcək
  • 17 mart, 2026
  • 20:37
Hakan Fidan: Yaxın Şərqdə müharibənin fəsadları beynəlxalq nizamı poza bilər
Region
Hakan Fidan: Yaxın Şərqdə müharibənin fəsadları beynəlxalq nizamı poza bilər
  • 17 mart, 2026
  • 19:48
Makron: Fransa Hörmüz boğazının açılması üzrə əməliyyatlarda iştirak etməyəcək
Digər ölkələr
Makron: Fransa Hörmüz boğazının açılması üzrə əməliyyatlarda iştirak etməyəcək
  • 17 mart, 2026
  • 19:26
Donald Tusk: Hərbçilərimizi İrana göndərmək niyyətimiz yoxdur
Digər ölkələr
Donald Tusk: Hərbçilərimizi İrana göndərmək niyyətimiz yoxdur
  • 17 mart, 2026
  • 17:43
Bağdad Tehranla İraq gəmilərinin Hörmüz boğazından keçməsini müzakirə edir
Energetika
Bağdad Tehranla İraq gəmilərinin Hörmüz boğazından keçməsini müzakirə edir
  • 17 mart, 2026
  • 15:40
Əraqçi Hörmüz boğazındakı vəziyyəti regional böhranla əlaqələndirib
Digər ölkələr
Əraqçi Hörmüz boğazındakı vəziyyəti regional böhranla əlaqələndirib
  • 17 mart, 2026
  • 14:42
Cənubi Koreya XİN: 26 gəmimiz Hörmüz boğazı yaxınlığında yerləşir
Digər ölkələr
Cənubi Koreya XİN: 26 gəmimiz Hörmüz boğazı yaxınlığında yerləşir
  • 17 mart, 2026
  • 12:32
Arsenio Dominqes: Gəmiçilik İran ətrafındakı münaqişənin təsadüfi qurbanı olub
Digər ölkələr
Arsenio Dominqes: Gəmiçilik İran ətrafındakı münaqişənin təsadüfi qurbanı olub
  • 17 mart, 2026
  • 11:54
Aleksandr Stubb: Avropa müttəfiqləri ABŞ-nin İrana qarşı əməliyyat planlarından xəbərdar edilməyib
Digər ölkələr
Aleksandr Stubb: Avropa müttəfiqləri ABŞ-nin İrana qarşı əməliyyat planlarından xəbərdar edilməyib
  • 17 mart, 2026
  • 08:58
Tramp: Hörmüz boğazında gəmiçiliyin qorunması üçün koalisiya barədə danışıqlar aparılır
Digər ölkələr
Tramp: Hörmüz boğazında gəmiçiliyin qorunması üçün koalisiya barədə danışıqlar aparılır
  • 17 mart, 2026
  • 03:28
Tramp: Hörmüz boğazının minalanması İran üçün intihar olardı
Digər ölkələr
Tramp: Hörmüz boğazının minalanması İran üçün intihar olardı
  • 17 mart, 2026
  • 01:38
Nadejda Neynski: Bolqarıstan Azərbaycanla müqavilələr sayəsində energetikada əlverişli mövqedədir
Xarici siyasət
Nadejda Neynski: Bolqarıstan Azərbaycanla müqavilələr sayəsində energetikada əlverişli mövqedədir
  • 16 mart, 2026
  • 23:09
BMT: Hörmüz boğazı ilə bağlı risklər yüksəkdir
Digər ölkələr
BMT: Hörmüz boğazı ilə bağlı risklər yüksəkdir
  • 16 mart, 2026
  • 22:43
Aİ ölkələri Hörmüz boğazına dəniz missiyası göndərməyəcəklər
Digər ölkələr
Aİ ölkələri Hörmüz boğazına dəniz missiyası göndərməyəcəklər
  • 16 mart, 2026
  • 21:45
Tramp: ABŞ neft hasilatını rekord səviyyəyə çatdırır
Digər ölkələr
Tramp: ABŞ neft hasilatını rekord səviyyəyə çatdırır
  • 16 mart, 2026
  • 21:17
1 ... 101 102 103 104 105 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.