Hörmüz boğazı

Ukrayna Bəhreyndə səfirlik açacaq
Digər ölkələr
Ukrayna Bəhreyndə səfirlik açacaq
  • 05 may, 2026
  • 23:07
İran Hörmüz boğazından gəmilərin keçidi üçün yeni sistem tətbiq edir
Region
İran Hörmüz boğazından gəmilərin keçidi üçün yeni sistem tətbiq edir
  • 05 may, 2026
  • 22:34
Əl-Zaidi: İraq İran və ABŞ arasında vasitəçi kimi çıxış edə bilər
Digər ölkələr
Əl-Zaidi: İraq İran və ABŞ arasında vasitəçi kimi çıxış edə bilər
  • 05 may, 2026
  • 22:14
SEPAH bütün gəmiləri Hörmüz boğazından İranın marşrutu ilə keçməyə çağırıb
Region
SEPAH bütün gəmiləri Hörmüz boğazından İranın marşrutu ilə keçməyə çağırıb
  • 05 may, 2026
  • 21:48
ABŞ Hörmüz boğazında planlaşdırılan əməliyyatla bağlı İranı məlumatlandırıb
Digər ölkələr
ABŞ Hörmüz boğazında planlaşdırılan əməliyyatla bağlı İranı məlumatlandırıb
  • 05 may, 2026
  • 20:16
Den Keyn: Fars körfəzindəki 1 550 gəmidə ümumilikdə 22,5 min dənizçi blokadada qalıb
Digər ölkələr
Den Keyn: Fars körfəzindəki 1 550 gəmidə ümumilikdə 22,5 min dənizçi blokadada qalıb
  • 05 may, 2026
  • 17:07
Heqset: Hörmüz boğazında əməliyyat İranla atəşkəsə təsir etmir
Digər ölkələr
Heqset: Hörmüz boğazında əməliyyat İranla atəşkəsə təsir etmir
  • 05 may, 2026
  • 16:47
Pit Heqset: Hörmüz boğazından keçid zamanı İranın sərhədləri pozulmayacaq
Digər ölkələr
Pit Heqset: Hörmüz boğazından keçid zamanı İranın sərhədləri pozulmayacaq
  • 05 may, 2026
  • 16:27
Makron Pezeşkianla Hörmüz ətrafındakı vəziyyəti müzakirə etmək niyyətindədir
Digər ölkələr
Makron Pezeşkianla Hörmüz ətrafındakı vəziyyəti müzakirə etmək niyyətindədir
  • 05 may, 2026
  • 15:51
İraq Hörmüz boğazından neftin tranzitinə görə əhəmiyyətli endirimlər təklif edib
Energetika
İraq Hörmüz boğazından neftin tranzitinə görə əhəmiyyətli endirimlər təklif edib
  • 05 may, 2026
  • 14:04
Azərbaycanı logistika mərkəzinə aparan yol - LONGREAD
LongRead
Azərbaycanı logistika mərkəzinə aparan yol - LONGREAD
  • 05 may, 2026
  • 12:59
Qalibaf: Hörmüz ətrafında yeni geosiyasi reallıq formalaşır
Digər ölkələr
Qalibaf: Hörmüz ətrafında yeni geosiyasi reallıq formalaşır
  • 05 may, 2026
  • 10:26
Fox News: Vaşinqton Tehrana qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara hazırlaşır
Digər ölkələr
"Fox News": Vaşinqton Tehrana qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara hazırlaşır
  • 05 may, 2026
  • 07:35
Tasnim: ABŞ SEPAH katerlərini yox, mülki şəxslərin qayıqlarını atəşə tutub
Region
"Tasnim": ABŞ SEPAH katerlərini yox, mülki şəxslərin qayıqlarını atəşə tutub
  • 05 may, 2026
  • 07:13
SEPAH: Trampın bugünkü problemi Hörmüz boğazının açılmasıdır
Region
SEPAH: Trampın bugünkü problemi Hörmüz boğazının açılmasıdır
  • 05 may, 2026
  • 04:45
İranlı deputatlar ABŞ ilə danışıqlar prosesindən narahatdır
Region
İranlı deputatlar ABŞ ilə danışıqlar prosesindən narahatdır
  • 05 may, 2026
  • 03:12
1 ... 64 65 66 67 68 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.