Hörmüz boğazı

ABŞ Hörmüzdən gəmiləri çıxarmaq üçün 100-dən çox təyyarə və 15 min hərbçi cəlb edəcək
Digər ölkələr
ABŞ Hörmüzdən gəmiləri çıxarmaq üçün 100-dən çox təyyarə və 15 min hərbçi cəlb edəcək
  • 04 may, 2026
  • 06:13
Trampın Hörmüzlə bağlı açıqlamasından sonra neft qiymətləri aşağı düşüb
Digər ölkələr
Trampın Hörmüzlə bağlı açıqlamasından sonra neft qiymətləri aşağı düşüb
  • 04 may, 2026
  • 05:46
İran ABŞ-nin uran və Hörmüz boğazı ilə bağlı təkliflərini qəbul etməyib
Region
İran ABŞ-nin uran və Hörmüz boğazı ilə bağlı təkliflərini qəbul etməyib
  • 04 may, 2026
  • 04:45
ABŞ bu gündən Hörmüz boğazındakı gəmilərin azad edilməsinə kömək edəcək
Digər ölkələr
ABŞ bu gündən Hörmüz boğazındakı gəmilərin azad edilməsinə kömək edəcək
  • 04 may, 2026
  • 03:39
ABŞ İranla danışıqları davam etdirir
Digər ölkələr
ABŞ İranla danışıqları davam etdirir
  • 04 may, 2026
  • 02:18
İran Hörmüzlə bağlı addımları qonşu ölkələrlə əlaqələndirmək niyyətindədir
Region
İran Hörmüzlə bağlı addımları qonşu ölkələrlə əlaqələndirmək niyyətindədir
  • 03 may, 2026
  • 23:24
ABŞ İranın təklifinə Pakistan vasitəsilə cavab göndərib
Region
ABŞ İranın təklifinə Pakistan vasitəsilə cavab göndərib
  • 03 may, 2026
  • 21:29
Əraqçi təkzib edib: Sülh planı nüvə məsələlərini əhatə etmir - YENİLƏNİB
Region
Əraqçi təkzib edib: Sülh planı nüvə məsələlərini əhatə etmir - YENİLƏNİB
  • 03 may, 2026
  • 21:22
Əli Nikzad: ABŞ ilə danışıqlarda əsas şərtlərdən biri Livana hücumların dayandırılmasıdır
Region
Əli Nikzad: ABŞ ilə danışıqlarda əsas şərtlərdən biri Livana hücumların dayandırılmasıdır
  • 03 may, 2026
  • 13:25
WP: Ağ Ev yanacaq qiymətlərinə təsir rıçaqlarını itirir
Digər ölkələr
WP: Ağ Ev yanacaq qiymətlərinə təsir rıçaqlarını itirir
  • 03 may, 2026
  • 08:35
İranın ABŞ-yə ötürdüyü 14 bəndlik təklifin bəzi detalları məlum olub
Region
İranın ABŞ-yə ötürdüyü 14 bəndlik təklifin bəzi detalları məlum olub
  • 03 may, 2026
  • 05:02
Tramp İranın qalan raket potensialını da məhv etmək istədiyini bildirib
Digər ölkələr
Tramp İranın qalan raket potensialını da məhv etmək istədiyini bildirib
  • 03 may, 2026
  • 04:20
Fars: İranın ABŞ-yə ötürdüyü yeni razılaşma mətni aydın yol xəritəsini ehtiva edir
Region
"Fars": İranın ABŞ-yə ötürdüyü yeni razılaşma mətni "aydın yol xəritəsi"ni ehtiva edir
  • 03 may, 2026
  • 03:09
Əraqçi yaponiyalı həmkarı ilə telefon danışığı aparıb
Region
Əraqçi yaponiyalı həmkarı ilə telefon danışığı aparıb
  • 03 may, 2026
  • 00:13
Hindistan yükü daşıyan tanker Hörmüz boğazını keçib
Digər ölkələr
Hindistan yükü daşıyan tanker Hörmüz boğazını keçib
  • 02 may, 2026
  • 23:53
Tayani Yaxın Şərqdə gərginliyin dərhal azaldılmasına çağırıb
Digər ölkələr
Tayani Yaxın Şərqdə gərginliyin dərhal azaldılmasına çağırıb
  • 02 may, 2026
  • 23:09
1 ... 66 67 68 69 70 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.