2022-cı il fevralın 24-də İkinci Dünya müharibəsindən bəri Avropada ən irimiqyaslı silahlı münaqişə özünün beşinci ilinə qədəm qoydu. Başlanğıcda ildırımsürətli hərbi kampaniya kimi planlaşdırılan əməliyyat tamamilə ağır və mövqeli bir tükəndirmə müharibəsinə çevrildi.
Cəbhənin hər iki tərəfindəki cəmiyyətlərin yorğunluğuna və nəhəng itkilərə baxmayaraq, nə Moskva, nə də Kiyev hələlik fundamental güzəştlərə hazır deyil. Report.az-ın bu analitik materialı dörd illik döyüş əməliyyatlarının yekunlarını vurğulayır və 2026-cı ilin yazının əvvəlinə döyüş meydanında və diplomatik arenadakı əsas tendensiyaları təsvir edir.
Bu gün yüzlərlə kilometr uzanan cəbhə xətti nisbətən statik olaraq qalır, lakin bu statiklik aldadıcıdır. Müharibə hər qarış torpaq uğrunda şiddətli döyüşlər mərhələsinə keçib.
Rusiyanın strategiyası: Rusiya komandanlığı 2026-cı il üçün əsas vəzifə kimi Donetsk vilayətinin ərazisinə tam nəzarəti və Zaporojyeyə doğru irəliləməyi rəsmən elan edib. Son qış aylarında əsas və ən qanlı hücumlar Pokrovsk, Mirnoqrad, Kupyansk və Qulyaypole istiqamətlərində cəmləşib. Rusiya qoşunları daimi atəş yastığı və Ukrayna müdafiəsini yavaş-yavaş yarmaq taktikası tətbiq edərək canlı qüvvədə üstünlüyü və təşəbbüsü qoruyub saxlayırlar.
Ukraynanın strategiyası: Ukrayna Silahlı Qüvvələri (USQ) şərq və cənubdakı əsas aqlomerasiyaları saxlamağa çalışaraq strateji müdafiə əməliyyatı aparır. Paralel olaraq, Kiyev Rusiya Federasiyasının Kursk vilayətindəki (hələ 2024-cü ilin cəsarətli əks-hücumu zamanı ələ keçirilmiş) platsdarmları qoruyub saxlayır və bu amildən gələcək bazarlıqlar üçün potensial kozır kimi istifadə edir.
Hər iki tərəfin quruda sürətli irəliləyişə nail ola bilməməsi dərin arxa cəbhələrə endirilən zərbələrin eskalasiyasına gətirib çıxardı. Münaqişə tamamilə yüksək texnologiyalı pilotsuz aparatlar və uzaqmənzilli sistemlər müharibəsinə çevrildi.
"Müasir zərbələrin məqsədi ərazini ələ keçirməkdən çox, rəqibin iqtisadi bazasını və müqavimət iradəsini planlı şəkildə məhv etməkdir".
USQ-nin fəaliyyəti: Ukrayna uzaqmənzilli PUA-larla kütləvi hücumlara üstünlük verir. Hədəflər RF-nin dərin arxa cəbhəsindəki, o cümlədən Xəzər dənizi sahillərinə və ucqar kimya müəssisələrinə (məsələn, 2026-cı ilin fevralının sonlarında Smolensk vilayətindəki zavoda edilən son hücum kimi) qədər uzanan neft emalı zavodları (NEZ), qaz anbarları və hərbi aerodromlardır.
RF-nin fəaliyyəti: Buna cavab olaraq Rusiya Ukraynanın enerji infrastrukturunu metodik şəkildə məhv etməyə davam edir. Bundan əlavə, Moskva yeni silah sistemləri tətbiq etməyə başlayıb. Xüsusilə, ilk dəfə 2024-cü ilin sonlarında tətbiq edilən ən yeni "Oreşnik" orta mənzilli ballistik raketi 2026-cı ilin yanvarında Lvovdakı strateji hədəflərə nöqtəvi zərbələr endirmək üçün istifadə edilib.
2026-cı ilə qədər qarşılıqlı tükənmənin miqyası kritik həddə çatıb. Beynəlxalq analitik mərkəzlərin (o cümlədən CSIS) qiymətləndirmələrinə görə, hər iki ölkənin ümumi hərbi itkiləri 1,8 milyondan 2 milyona qədər ölü və yaralı təşkil edə bilər.
İqtisadi nəticələr də eyni dərəcədə nəhəngdir:
Ukrayna: Ölkə Qərbin maliyyə inyeksiyalarından kritik dərəcədə asılıdır. Ukrayna Maliyyə Nazirliyinin qiymətləndirmələrinə görə, 2026-cı ildə dövlət büdcəsinin kəsiri 1,9 trilyon qrivna (təxminən 45 milyard dollar) təşkil edəcək. Ölkə daxilində qazanılan bütün vəsaitlər sosial ödənişlər bir kənara, hətta borcun baza xidmətinə belə çatmır.
Rusiya: Görünməmiş Qərb sanksiyalarına uyğunlaşmaya və sənayenin hərbi relslərə keçirilməsinə baxmayaraq, müharibənin dördüncü ilində böhran meqapolislərdə (Moskva və Sankt-Peterburq) daha kəskin hiss olunmağa başlayıb. İnflyasiya, işçi qüvvəsi çatışmazlığı və iqtisadiyyatın mülki sektorlarında texnoloji geriləmə artmaqdadır.
2026-cı ilin əvvəli nizamlanma yollarının axtarışı ilə bağlı ehtiyatlı müzakirələrlə əlamətdar oldu. Resurslar tükənib, bəzi Qərb tərəfdaşları (xüsusən də ABŞ və Aİ-dəki siyasi mənzərənin dəyişməsi fonunda) tərəfindən Kiyevə olan siyasi təzyiq isə artır.
Analitiklər hesab edirlər ki, 2026-cı ildə münaqişə "limbo" vəziyyətinə — qaynar müharibə ilə qeyri-sabit sülh arasında keçid dövrünə daxil ola bilər. Lakin real sülh müqaviləsinə hələ çox uzaqdır:
Moskva yeni ərazi reallıqlarının tanınmasında (Ukrayna ərazisinin təxminən 20%-nə nəzarətin saxlanması) israr edir.
Kiyev isə təhlükəsizlik zəmanətləri, qoşunların çıxarılmasını və NATO və Aİ-yə daxil olmağı tələb edir.
Kompromis olmadan dialoq qeyri-mümkündür. Hazırda bağlı qapılar arxasında fəallaşan diplomatik təmaslar, hələlik sadəcə "qapını açmaq" cəhdidir və bu cəhd prosesə cəlb olunmuş bütün tərəflər üçün siyasi iradə və müdriklik sınağına çevriləcək.
Bakı 17° C
