Kriptovalyuta (kripto və valyuta sözlərinin birləşməsindən) — fiziki formaya malik olmayan, rəqəmsal və ya virtual formada mövcud olan, təhlükəsizliyi və əməliyyatların doğrulanması üçün mürəkkəb kriptoqrafik üsullardan istifadə edən desentralizasiya olunmuş ödəniş sistemidir. Ənənəvi fiat pullarından (məsələn, dollar, manat) fərqli olaraq heç bir mərkəzi bank və ya dövlət qurumu tərəfindən idarə olunmur; əksinə, bütün əməliyyatlar paylanmış reyestr texnologiyası olan blokçeyn (blockchain) şəbəkəsi vasitəsilə qorunur və qeydə alınır. 2009-cu ildə mister Satoshi Nakamoto tərəfindən ilk rəqəmsal pul olan Bitkoinin (Bitcoin) yaradılması ilə qlobal maliyyə və iqtisadiyyat dünyasında tamamilə yeni bir dövr başlanmışdır.
Mərkəzsiz idarəetmə: Kriptovalyuta şəbəkəsində vasitəçilərə (kommersiya bankları, maliyyə qurumları) ehtiyac yoxdur. Transferlər birbaşa istifadəçilər arasında (peer-to-peer) həyata keçirilir.
Blokçeyn reyestri: Bütün əməliyyatlar şifrələnmiş bloklar şəklində ardıcıl zəncir üzrə qeydə alınır. Bir dəfə sistemə daxil edilən məlumatı dəyişmək və ya saxtalaşdırmaq praktiki olaraq qeyri-mümkündür, bu da yüksək təhlükəsizlik təmin edir.
Kriptovalyuta istehsalı: Yeni sikkələrin dövriyyəyə buraxılması və şəbəkə əməliyyatlarının təsdiqlənməsi prosesi mayninq (mining) adlanır. Güclü kompüter avadanlıqları mürəkkəb riyazi məsələləri həll edərək sistemin işini dəstəkləyir və müqabilində mükafat qazanırlar.
Bitkoin (BTC): Bazar kapitallaşmasına və tanınmasına görə kriptovalyuta bazarının əsas flaqmanı və "rəqəmsal qızıl" hesab olunur.
Altkoinlər: Bitkoin xaricində yaradılan digər bütün rəqəmsal pullardır. Bunlara ağıllı müqavilələr platforması olan Ethereum (ETH), sürətli ödənişlər üçün nəzərdə tutulmuş Ripple (XRP), Litecoin və digərləri daxildir.
Stablekoinlər: Dəyəri ABŞ dolları və ya qızıl kimi real aktivlərə sabitlenmiş (məsələn, USDT, USDC), qiymət dəyişkənliyindən qorunmaq üçün istifadə edilən valyutalardır.
Yüksək volatillik: Kriptovalyuta bazarı qiymətlərin kəskin qalxması və enməsi ilə seçilir, bu da onu həm yüksək gəlirli investisiya aləti, həm də riskli aktiv edir.
Qlobal qəbul: Müasir dövrdə bir çox beynəlxalq şirkət, ödəniş sistemləri və hətta dövlətlər (məsələn, rəsmi ödəniş vasitəsi kimi qəbul edən ölkələr) rəqəmsal valyutaları iqtisadiyyata inteqrasiya edirlər.
Bakı 26° C
