Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi (qısaca İXM) — ölkədə inzibati hüquqpozmaların (xətaların) qarşısının alınması, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının, mülkiyyətin, ictimai qaydanın və dövlət hakimiyyəti nümayəndələrinin qorunması məqsədilə inzibati məsuliyyətin əsaslarını, xətaların tərkibini və tətbiq edilən sanksiyaları müəyyən edən vahid və əsas qanunvericilik aktıdır. Möüvcud Məcəllə Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sisteminin mühüm tərkib hissəsi olub, hüquqpozmalara qarşı adekvat tədbirlərin görülməsini təmin edir.
İnzibati Xətalar Məcəlləsi cinayət hesab olunmayan, lakin cəmiyyət və ya dövlət maraqlarına zərər vuran hüquqpozmaları tənzimləyir. Məcəlləyə əsasən, törədilən xətanın xarakterindən asılı olaraq fiziki və hüquqi şəxslərə müxtəlif tənbeh tədbirləri tətbiq edilir:
İnzibati cərimələr: Ən geniş yayılmış tənbeh növü olub, hüquqpozanın törətdiyi əmələ görə müəyyən məbləğdə pul cəriməsinin ödənilməsini nəzərdə tutur.
Xüsusi hüquqlardan məhrumetmə: Məsələn, nəqliyyat vasitəsini idarəetmə hüququnun müəyyən müddətə məhdudlaşdırılması (yol hərəkəti qaydalarının pozulması zamanı).
İnzibati həbs: Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş xüsusilə ağır və ya ictimai təhlükəli inzibati xətalar zamanı tətbiq edilən qısamüddətli azadlıqdan məhrumetmə tədbiri.
İslahat və digər tədbirlər: İctimai işlər və ya əmlakın müsadirəsi kimi əlavə sanksiyalar.
Məcəllə cəmiyyət həyatının demək olar ki, bütün sahələrini əhatə edən müddəaları özündə birləşdirir:
Yol hərəkəti və nəqliyyat qaydaları: Sürət həddinin aşılması, parklanma qaydalarının pozulması, yol nişanlarına əməl olunmaması.
İctimai qayda və asayiş: Xırda xuliqanlıq, ətraf mühitin çirkləndirilməsi, səs-küy qaydalarının pozulması.
İqtisadiyyat, vergi və sahibkarlıq: Ticarət qaydalarının pozulması, vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməməsi, istehlakçı hüquqlarının pozulması.
Əmək, səhiyyə və ekologiya: Əmək qanunvericiliyinin tələblərinə əməl edilməməsi, sanitar-gigiyena qaydalarının pozulması.
Müasir dövrdə rəqəmsal texnologiyaların inkişafı ilə əlaqədar olaraq İnzibati Xətalar Məcəlləsində mütəmadi olaraq yeniliklər edilir. Xüsusilə yol hərəkəti qaydalarının pozulması zamanı foto və video qeydiyyat sistemləri (kameralar və radarlar) vasitəsilə cərimələrin avtomatik tətbiqi, elektron protokol sistemləri və vətəndaşların cərimələr barədə onlayn məlumatlandırılması (məsələn, elektron hökumət portalları vasitəsilə) hüquq-mühafizə mexanizmlərini daha şəffaf və operativ etmişdir.
Bu mövzulu bölmədə İnzibati Xətalar Məcəlləsinə edilən dəyişikliklərə, yeni cərimə tariflərinə, hüquqşünasların şərhlərinə, yol hərəkəti və digər sahələrdə tətbiq olunan inzibati qaydalara, eləcə də bu qanunvericilik aktı ilə bağlı son xəbərlərə dair məlumatlar toplanmışdır.
Bakı 24° C
