Hörmüz boğazı

Qətər İranı Hörmüz boğazında hücumları dayandırmağa çağırıb
Digər ölkələr
Qətər İranı Hörmüz boğazında hücumları dayandırmağa çağırıb
  • 20 oktyabr, 2026
  • 14:31
Aref: İranın Hörmüz boğazına nəzarət etməkdən başqa seçimi yoxdur
Region
Aref: İranın Hörmüz boğazına nəzarət etməkdən başqa seçimi yoxdur
  • 19 oktyabr, 2026
  • 21:12
SEPAH: Hörmüz boğazında tanker minaya düşüb
Region
SEPAH: Hörmüz boğazında tanker minaya düşüb
  • 19 oktyabr, 2026
  • 03:48
Əraqçi: Təhdidlərə boyun əyməyəcəyik
Region
Əraqçi: Təhdidlərə boyun əyməyəcəyik
  • 18 oktyabr, 2026
  • 18:57
Vens: ABŞ qüvvələrinin Hörmüzdə olması benzin qiymətlərinin artmasının qarşısını alır
Digər ölkələr
Vens: ABŞ qüvvələrinin Hörmüzdə olması benzin qiymətlərinin artmasının qarşısını alır
  • 18 oktyabr, 2026
  • 16:45
Fars: Hörmüz boğazına görə ABŞ banklarının səhmləri ucuzlaşıb
Region
"Fars": Hörmüz boğazına görə ABŞ banklarının səhmləri ucuzlaşıb
  • 18 oktyabr, 2026
  • 15:56
Tramp Rusiyaya qarşı sanksiyalarla bağlı bütün dünyaya fayda verəcək qərar vəd edib
Digər ölkələr
Tramp Rusiyaya qarşı sanksiyalarla bağlı bütün dünyaya fayda verəcək qərar vəd edib
  • 18 oktyabr, 2026
  • 05:05
İran Hörmüz boğazı ilə bağlı ABŞ-dən cavab gözləyir
Region
İran Hörmüz boğazı ilə bağlı ABŞ-dən cavab gözləyir
  • 17 oktyabr, 2026
  • 20:31
İran ordusu: Oman dənizində zədələnmiş neft tankerlərinin sayı artır
Region
İran ordusu: Oman dənizində zədələnmiş neft tankerlərinin sayı artır
  • 17 oktyabr, 2026
  • 19:24
İranın XİN başçısı: Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı qərar ABŞ-dən asılıdır
Digər ölkələr
İranın XİN başçısı: Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı qərar ABŞ-dən asılıdır
  • 17 oktyabr, 2026
  • 17:21
SEPAH: Hörmüz boğazından keçməyə çalışan supertanker minaya düşüb
Video
Region
SEPAH: Hörmüz boğazından keçməyə çalışan supertanker minaya düşüb
  • 17 oktyabr, 2026
  • 06:22
Kulberqs: Ukrayna xalqı canı ilə müharibənin bədəlini ödəyir, Avropa yardımı davam etdirməlidir
Digər ölkələr
Kulberqs: Ukrayna xalqı canı ilə müharibənin bədəlini ödəyir, Avropa yardımı davam etdirməlidir
  • 16 oktyabr, 2026
  • 12:07
CENTCOM SEPAH-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı bəyanatlarını təkzib edib
Region
CENTCOM SEPAH-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı bəyanatlarını təkzib edib
  • 15 oktyabr, 2026
  • 22:27
SEPAH: Hörmüz boğazında qayda pozan neft tankerində yanğın baş verib
Region
SEPAH: Hörmüz boğazında qayda pozan neft tankerində yanğın baş verib
  • 15 oktyabr, 2026
  • 19:58
IEA üzvləri 400 milyon barel neft ehtiyatlarının sərbəst buraxılması barədə razılığa gəlib
Digər ölkələr
IEA üzvləri 400 milyon barel neft ehtiyatlarının sərbəst buraxılması barədə razılığa gəlib
  • 15 oktyabr, 2026
  • 19:25
ABŞ Rusiyanın kölgə donanmasına qarşı sanksiyaları yumşaltmağı nəzərdən keçirir
Digər ölkələr
ABŞ Rusiyanın "kölgə donanması"na qarşı sanksiyaları yumşaltmağı nəzərdən keçirir
  • 15 oktyabr, 2026
  • 08:35
1 ... 3 4 5 6 7 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.