Hörmüz boğazı

Hindistanın iki tankeri Hörmüz boğazını keçib
Digər ölkələr
Hindistanın iki tankeri Hörmüz boğazını keçib
  • 29 mart, 2026
  • 17:52
Britaniya Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsi üçün baza hazırlayıb
Digər ölkələr
Britaniya Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsi üçün baza hazırlayıb
  • 29 mart, 2026
  • 14:13
ADTA gəmiləri Yəmənin ərazi sularından uzaq durmağa çağırıb
Digər ölkələr
ADTA gəmiləri Yəmənin ərazi sularından uzaq durmağa çağırıb
  • 29 mart, 2026
  • 13:06
WP: Pentaqon İranda həftələrlə davam edəcək quru əməliyyatlara hazırlaşır
Digər ölkələr
WP: Pentaqon İranda həftələrlə davam edəcək quru əməliyyatlara hazırlaşır
  • 29 mart, 2026
  • 06:38
Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüz boğazından yan keçən neft kəmərini tam gücü ilə işə salıb
Digər ölkələr
Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüz boğazından yan keçən neft kəmərini tam gücü ilə işə salıb
  • 29 mart, 2026
  • 03:18
İran Pakistan gəmilərinin Hörmüz boğazından keçidinə icazə verib
Digər ölkələr
İran Pakistan gəmilərinin Hörmüz boğazından keçidinə icazə verib
  • 29 mart, 2026
  • 00:21
INPEX Qazaxıstanda və Azərbaycanda hasil etdiyi nefti Yaponiyaya yönləndirəcək
Energetika
"INPEX" Qazaxıstanda və Azərbaycanda hasil etdiyi nefti Yaponiyaya yönləndirəcək
  • 28 mart, 2026
  • 11:52
Tailand Hörmüz boğazı vasitəsilə neftin təhlükəsiz daşınması üçün İranla danışıqlar aparıb
Digər ölkələr
Tailand Hörmüz boğazı vasitəsilə neftin təhlükəsiz daşınması üçün İranla danışıqlar aparıb
  • 28 mart, 2026
  • 10:09
KİV: ABŞ NATO ölkələri qarşısında müdafiə xərcləri ilə bağlı öhdəliklərinə yenidən baxa bilər
Digər ölkələr
KİV: ABŞ NATO ölkələri qarşısında müdafiə xərcləri ilə bağlı öhdəliklərinə yenidən baxa bilər
  • 28 mart, 2026
  • 08:41
BMT Hörmüz boğazı üzrə İşçi Qrupun işinə neft daşınmalarını daxil etməyəcək
Digər ölkələr
BMT Hörmüz boğazı üzrə İşçi Qrupun işinə neft daşınmalarını daxil etməyəcək
  • 28 mart, 2026
  • 02:22
Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyi üzrə BMT-nin İşçi Qrupu yaradılıb
Digər ölkələr
Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyi üzrə BMT-nin İşçi Qrupu yaradılıb
  • 28 mart, 2026
  • 00:57
Makron Yaxın Şərqdə böhran fonunda Yaponiya və Cənubi Koreyaya səfər edəcək
Digər ölkələr
Makron Yaxın Şərqdə böhran fonunda Yaponiya və Cənubi Koreyaya səfər edəcək
  • 27 mart, 2026
  • 23:54
SEPAH: Gerçək vəd - 4 əməliyyatında raket və PUA-lardan istifadə edilib
Region
SEPAH: "Gerçək vəd - 4" əməliyyatında raket və PUA-lardan istifadə edilib
  • 27 mart, 2026
  • 23:42
Lavrov Əraqçi ilə regiondakı gərginliyi müzakirə edib
Region
Lavrov Əraqçi ilə regiondakı gərginliyi müzakirə edib
  • 27 mart, 2026
  • 23:40
Hakan Fidan: ABŞ İrana qoşun yeridə bilər
Video
Region
Hakan Fidan: ABŞ İrana qoşun yeridə bilər
  • 27 mart, 2026
  • 23:20
SEPAH Hörmüz boğazında bir neçə konteyner gəmisini geri qaytarıb
Region
SEPAH Hörmüz boğazında bir neçə konteyner gəmisini geri qaytarıb
  • 27 mart, 2026
  • 14:42
1 ... 94 95 96 97 98 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.