Aviaqəza

Filippində göyərtəsində altı xarici vətəndaşın olduğu təyyarə qəzaya uğrayıb
Digər ölkələr
Filippində göyərtəsində altı xarici vətəndaşın olduğu təyyarə qəzaya uğrayıb
  • 10 noyabr, 2026
  • 10:17
Almaniyada təyyarə avtomagistrala çırpılıb, 2 nəfər ölüb
Digər ölkələr
Almaniyada təyyarə avtomagistrala çırpılıb, 2 nəfər ölüb
  • 06 noyabr, 2026
  • 19:38
Nepalda iki helikopter toqquşub, ölən və yaralanan var
Digər ölkələr
Nepalda iki helikopter toqquşub, ölən və yaralanan var
  • 03 noyabr, 2026
  • 09:23
Floridada təyyarə qəzasında milyonçu və ailəsi həlak olub - Yenilənib-2
Digər ölkələr
Floridada təyyarə qəzasında milyonçu və ailəsi həlak olub - Yenilənib-2
  • 03 noyabr, 2026
  • 08:41
ABŞ-də helikopterlər toqquşub, ölənlər var
Digər ölkələr
ABŞ-də helikopterlər toqquşub, ölənlər var
  • 30 oktyabr, 2026
  • 08:09
Uruqvayda iki təyyarə toqquşub, pilotlardan biri həlak olub
Digər ölkələr
Uruqvayda iki təyyarə toqquşub, pilotlardan biri həlak olub
  • 29 oktyabr, 2026
  • 05:23
Nigeriyada göyərtəsində 32 nəfərin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb
Digər ölkələr
Nigeriyada göyərtəsində 32 nəfərin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb
  • 05 oktyabr, 2026
  • 18:21
ABŞ-də itkin düşən təyyarənin sərnişinlərinin axtarışları dayandırılıb
Digər ölkələr
ABŞ-də itkin düşən təyyarənin sərnişinlərinin axtarışları dayandırılıb
  • 05 oktyabr, 2026
  • 08:54
Almaniyada yüngülmotorlu təyyarə qəzaya uğrayıb, 2 nəfər ölüb
Digər ölkələr
Almaniyada yüngülmotorlu təyyarə qəzaya uğrayıb, 2 nəfər ölüb
  • 04 oktyabr, 2026
  • 17:11
Zimbabvedə helikopter qəzasında 6 nəfər ölüb
Digər ölkələr
Zimbabvedə helikopter qəzasında 6 nəfər ölüb
  • 30 sentyabr, 2026
  • 23:30
Kanadada helikopter qəzasında 4 nəfər həlak olub
Digər ölkələr
Kanadada helikopter qəzasında 4 nəfər həlak olub
  • 27 sentyabr, 2026
  • 02:51
Amazon Mayamidəki aviaqəzadan sonra yükdaşıyıcı ilə əməkdaşlığı dayandırıb
Digər ölkələr
"Amazon" Mayamidəki aviaqəzadan sonra yükdaşıyıcı ilə əməkdaşlığı dayandırıb
  • 14 sentyabr, 2026
  • 06:42
Kaliforniyada təyyarə qəzasında iki uşaq həlak olub
Digər ölkələr
Kaliforniyada təyyarə qəzasında iki uşaq həlak olub
  • 06 sentyabr, 2026
  • 09:48
Yunanıstanda qəzaya uğrayan qırıcının pilotları həlak olub – YENİLƏNİB
Video
Hadisə
Yunanıstanda qəzaya uğrayan qırıcının pilotları həlak olub – YENİLƏNİB
  • 05 sentyabr, 2026
  • 20:55
Çexiyada təyyarə qəzası olub, ölən var
Digər ölkələr
Çexiyada təyyarə qəzası olub, ölən var
  • 30 avqust, 2026
  • 14:43
Hindistanda qəzaya uğramış təlim təyyarəsinin iki pilotunun meyiti tapılıb - YENİLƏNİB
Digər ölkələr
Hindistanda qəzaya uğramış təlim təyyarəsinin iki pilotunun meyiti tapılıb - YENİLƏNİB
  • 27 avqust, 2026
  • 16:47
1 2 3 ... 6
Aviaqəza: Təyyarə və helikopter qəzalarının səbəbləri, təhqiqat prosesi, təhlükəsizlik tədbirləri və aktual xəbərlər

Aviaqəza anlayışı, təyyarə və helikopter qəzalarının xüsusiyyətləri

Aviaqəza — mülki və ya hərbi təyyarələrin, həmçinin helikopterlərin uçuş zamanı, enişdə və ya qalxarkən idarəetməni itirərək yerə, suya çırpılması və ya havada dağılması ilə nəticələnən ağır qəza hadisəsidir. Hər il minlərlə reysin həyata keçirildiyi qlobal aviasiya sektoru dünyanın ən təhlükəsiz nəqliyyat növü hesab edilsə də, baş verən nadir təyyarə və helikopter qəzaları çox vaxt böyük insan tələfatı və genişmiqyaslı rezonans doğurur.

Təyyarə qəzaları əsasən yüksək hündürlükdə, uzun məsafəli uçuşlar zamanı və ya uçuş-enmə zolağında (qalxma və enmə mərhələlərində) baş verir. Helikopter qəzaları isə fərqli aerodinamik xüsusiyyətlərə və uçuş dinamikasına malik olduğuna görə əsasən mürəkkəb relyeflərdə (dağlıq ərazilər, meşələr), dumanlı, sərt hava şəraitində və ya aşağı hündürlüklərdə manevr edərkən qeydə alınır. Helikopterlərin xilasetmə əməliyyatlarında, hərbi tapşırıqlarda və çətin coğrafi şəraitdə tez-tez istifadə olunması onların qəza riskini müəyyən məndə artırır.

Qəzaların əsas səbəbləri və risk faktorları

Beynəlxalq aviasiya təşkilatlarının apardığı tədqiqatlar göstərir ki, təyyarə və helikopter qəzaları adətən bir neçə amilin birləşməsi nəticəsində baş verir:

İnsan faktoru (Pilot xətası): Ekipajın mürəkkəb hava şəraitində səhv qərarlar verməsi, yorğunluq, naviqasiya xətaları və ya dispetçerlərlə əlaqənin pozulması.

Texniki nasazlıqlar: Mühərrikin qəfil sıradan çıxması, idarəetmə sistemlərində yaranan qüsurlar, aviasiya elektronikasının (avionika) çöküşü və ya vaxtında aparılmayan texniki baxışlar.

Əlverişsiz hava şəraiti: Güclü tufanlar, şaxta, buzlaşma, qatı duman, külək kəsmələri (wind shear) və ildırım vurması nəticəsində idarəetmənin itirilməsi.

Xarici müdaxilələr və təhlükəsizlik pozuntuları: Terror aktları, hərbi münaqişə zonalarında raket hücumları və ya qanunsuz müdaxilələr.

Qara qutuların rolu və qəzaların təhqiqatı

Hər bir təyyarə və helikopter qəzasından sonra beynəlxalq standartlara uyğun olaraq dərhal genişmiqyaslı təhqiqat araşdırmalarına başlanılır. Bu prosesdə ən mühüm rol uçuş məlumatlarını qeydə alan qurğulara — xalq arasında "qara qutu" adlandırılan cihazlara məxsusdur:

Uçuş parametrlərinin qeydiyyatçısı (FDR): Təyyarənin sürəti, hündürlüyü, mühərrikin iş rejimi və digər texniki göstəriciləri qeydə alır.

Kabina səs yazıcısı (CVR): Pilotların öz aralarındakı və dispetçerlərlə olan danışıqlarını, həmçinin kabinədəki digər səsləri yazır.

Mütəxəssislər bu məlumatları təhlil edərək qəzanın dəqiq səbəbini müəyyənləşdirir və gələcəkdə oxşar faciələrin təkrarlanmaması üçün aviasiya təhlükəsizliyi qaydalarını sərtləşdirirlər.

Aviasiya təhlükəsizliyi və qabaqlayıcı tədbirlər

Müasir dövrdə aviaşirkətlər və beynəlxalq qurumlar təhlükəsizliyi maksimum səviyyəyə çatdırmaq üçün daimi yeniliklər tətbiq edirlər. Pilotların xüsusi simulyatorlarda ekstremal vəziyyətlərə uyğunlaşdırılması, təyyarə və helikopterlərin elektron diaqnostika sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, eləcə də hava hərəkətini idarəetmə texnologiyalarının modernləşdirilməsi qəza ehtimalını minimuma endirir.

Bu bölmə haqqında

Bu mövzulu bölmədə dünyada və ölkədə baş verən təyyarə və helikopter qəzalarına dair rəsmi xəbərlərə, xilasetmə əməliyyatlarının təfərrüatlarına, ekspertlərin qəza araşdırma hesabatlarına, texniki səbəb təhlillərinə və aviasiya təhlükəsizliyi sahəsindəki son yeniliklərə dair ən son, etibarlı və əhatəli materiallar toplanmışdır.