Bakı — müntəzəm olaraq ciddi infrastruktur çağırışları ilə üzləşən, sürətlə inkişaf edən meqapolisdir. Demək olar ki, hər intensiv payız və ya yaz leysanı paytaxt üçün lokal təbii fəlakətə çevrilir. Su basmış tunellər, iflic olmuş yol hərəkəti və binaların su altında qalmış zirzəmiləri, təəssüf ki, şəhər sakinləri üçün adi mənzərəyə çevrilib.
Problemi həll etmək üçün onun köklərini aydın başa düşmək lazımdır. Report.az-ın analitik şöbəsi kollapsa gətirib çıxaran səbəblər kompleksini fərqləndirir.
Bakı küçələrinin su altında qalması problemi yalnız kommunal xidmətlərin səhlənkarlığı ilə məhdudlaşmır; bu, coğrafi, iqlim və şəhərsalma amillərinin üst-üstə düşməsinin nəticəsidir.
Relyefin spesifikası (Amfiteatr effekti): Coğrafi olaraq Bakı Xəzər dənizinə amfiteatr formasında enən təpələr üzərində yerləşir (Yasamal, Badamdar, Dağüstü park mərkəzdən yuxarıda qərarlaşır). Güclü yağıntılar zamanı su qravitasiyanın təsiri altında sürətli axınla yüksəkliklərdən çökəkliklərə — şəhərin mərkəzinə, Neftçilər prospektinə və metro stansiyalarına doğru enərək özünəməxsus "kassalarda" toplanır.
Köhnəlmiş və qeyri-adekvat yağış kanalizasiyası: Yeraltı kommunikasiyaların böyük bir hissəsi sovet dövründə tamamilə fərqli yağıntı həcmləri və daha az asfaltlanma sahəsi nəzərə alınmaqla layihələndirilib. Kiçik diametrli borular fiziki olaraq qəfil su axınlarını buraxmaq qabiliyyətində deyil. Bundan əlavə, bəzi ərazilərdə tarixən məişət (kanalizasiya) və yağış suları sistemləri arasında ayrılma yoxdur.
Aqressiv urbanizasiya və sukeçirici zonaların azalması: Həyətlərin, küçələrin və parkinq zonalarının total şəkildə betonlanması və asfaltlanması şəhəri təbii drenajdan (nəmin bir hissəsini canına çəkə biləcək torpaqdan) məhrum edib. Tikinti bumu çox vaxt kollektorların genişləndirilməsi zərurəti nəzərə alınmadan aparılıb.
İqlim dəyişikliyi: Qlobal iqlim dəyişiklikləri regionda yağıntıların xarakterinin dəyişməsinə səbəb olub. Uzunsürən, lakin çiskinli yağışlar (keçmişdə Bakı üçün xarakterik olan) əvəzinə, şəhər getdikcə daha çox tropik leysanlarla üzləşir — bu zaman aylıq yağıntı norması bir neçə saat ərzində düşür.
Hər bir ciddi subasmanın nəticələri domino effekti yaradaraq Bakının bütün həyat fəaliyyəti sahələrinə zərbə vurur:
Nəqliyyat iflici: Əsas nəqliyyat qovşaqlarının (məsələn, "Bağırov körpüsü" yaxınlığındakı və ya Ziya Bünyadov prospektindəki tunellərin) su altında qalması şəhərin logistikasını dərhal qırır. Çoxkilometrlik tıxaclar yaranır, ictimai nəqliyyatın iş qrafiki pozulur, təcili yardım və FHN maşınlarının hərəkəti bloklanır.
Birbaşa iqtisadi ziyan: Su basmış anbarlarda və ticarət mərkəzlərinin zirzəmilərində malların korlanması səbəbindən biznes nəhəng itkilərə məruz qalır. Minlərlə avtomobil sahibi mühərriklərin (hidrozərbə) və elektronikanın bahalı təmiri zərurəti ilə üzləşir.
Epidemioloji və infrastruktur riskləri: Yağış sularının kanalizasiya suları ilə qarışması və onların səthə çıxması sanitar-epidemioloji vəziyyət üçün təhlükə yaradır. Bundan əlavə, müntəzəm subasmalar binaların fundamentlərini yuyur və asfalt örtüyünün çökməsinə səbəb olur.
Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi və Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti problemin miqyasını qəbul edir. Son illərdə modernləşdirmə üzrə lokal layihələr həyata keçirilir: yeni nasos stansiyaları tikilir, ən həssas ərazilərdə (məsələn, Böyükşor gölü yaxınlığında və bir sıra mərkəzi prospektlərdə) su toplayıcı kollektorlar genişləndirilir.
Lakin Report.az ekspertləri qeyd edirlər: fraqmentar təmir xroniki problemi həll etməyəcək. Bakının Yeraltı infrastrukturun modernləşdirilməsi üzrə Baş Plana ehtiyacı var ki, bura daxil edilməlidir:
Birbaşa dənizə gedən dərin sulu magistral kollektorların tikintisi.
Yeni yaşayış kompleksləri tikilərkən yağış sularının toplanması və təmizlənməsi sistemlərinin mütləq yaradılması.
"Süngər şəhər" (Sponge City) konsepsiyasının tətbiqi — yaşıllıq sahələrinin artırılması və səkilər salınarkən sukeçirici materiallardan istifadə.
Bakıda subasmalar — görünməyən, yeraltı infrastrukturun vaxtında inkişafı ilə dəstəklənməyən sürətli iqtisadi artım və urbanizasiyanın bədəlidir. Yalnız yeni suaxıtma sisteminə qoyulan kompleks, çoxmilyardlıq investisiyalar Azərbaycan paytaxtını yağış mövsümündə nəqliyyat və kommunal kollapslardan həmişəlik xilas edə bilər.
Bakı 13° C
