Nəqliyyatın sıxlığı — müəyyən bir nəqliyyat infrastrukturunun (avtomobil yolları, küçələr, magistrallar, dəmir yolu xətləri) ötürücülük qabiliyyəti ilə həmin yollarda hərəkət edən nəqliyyat vasitələrinin faktiki sayı arasındakı nisbəti və gərginlik dərəcəsini xarakterizə edən mühüm şəhərsalma və logistika göstəricisidir. Xüsusilə böyük meqapolislərdə və müasir iri şəhərlərdə nəqliyyatın sıxlığı урбаnlaşma prosesinin, əhali miqrasiyasının və avtomobilləşmə səviyyəsinin artması fonunda yaranan əsas qlobal problemlərdən biridir. Gündəlik həyatda "tıxac" və ya "hərəkət intensivliyi" kimi anlayışlarla sıx bağlı olan bu fenomen iqtisadi məhsuldarlığa, ekoloji tarazlığa, yanacaq sərfiyyatına və vətəndaşların psixoloji rifahına birbaşa mənfi təsir göstərir.
Şəhərlərin böyüməsi: Şəhərətrafı ərazilərdən mərkəzə gündəlik miqrasiya edən sərnişinlərin sayının artması yollarda pik saatlarda (səhər işə gedərkən və axşam evə qayıdarkən) kəskin yük yaratması nəqliyyat sıxlığının əsas mənbəyidir.
Şəxsi avtomobillərə üstünlük: İctimai nəqliyyatın keyfiyyətindən asılı olaraq əhalinin şəxsi avtomobillərdən kütləvi istifadə etməsi yollardakı hərəkət intensivliyini qat-qat artırır.
Keçmiş layihələr: Köhnə memarlıq üslubuna malik dar küçələr və mövcud yol şəbəkəsinin müasir avtomobil sayına cavab verməməsi tıxacların qaçılmaz olmasına gətirib çıxarır.
Yol-nəqliyyat hadisələri və təmir işləri: Magistral yollarda baş verən qəzalar, texniki nasazlıqlar və ya aparılan təcili təmir işləri hərəkət zolaqlarının daralmasına və kilometrlərlə uzunluğunda tıxacların yaranmasına səbəb olur.
İqtisadi zərər: Tıxaclarda qalan milyonlarla insan işə və ya görüşlərə gecikir, bu da ümumi iş məhsuldarlığının azalmasına və milyardlarla dollar dəyərində iqtisadi itkilərə yol açır.
Yanacaq sərfiyyatı: Avtomobillərin aşağı sürətlə və ya yerində dayandığı vəziyyətdə işləməsi əlavə yanacaq sərfiyyatını artırır və sürücülərin büdcəsinə mənfi təsir göstərir.
Atmosferin çirklənməsi: Sıxlıq zamanı işlənmiş qazların (karbon dioksid və digər zərərli maddələrin) havaya daha çox buraxılması ekoloji tarazlığı pozur və qlobal istiləşməni sürətləndirir.
Psixoloji gərginlik: Gündəlik olaraq tıxaclarda saatlarla gözləmək insanlarda xroniki stres, yorğunluq və əsəb gərginliyi yaradır.
Rəqəmsal tənzimləmə: Süni intellekt əsaslı işıqfor sistemləri, real vaxt rejimində yol hərəkətini izləyən kameralar və elektron məlumat tabloları axını tənzimləməyə kömək edir.
Naviqasiya tətbiqləri: Sürücülərə alternativ marşrutlar təklif edən rəqəmsal xəritələr yükün şəhər üzrə bərabər paylanmasını təmin edir.
Prioritet zolaqlar: Avtobuslar üçün xüsusi hərəkət zolaqlarının ("Bus Lane") çəkilməsi, metro şəbəkəsinin genişləndirilməsi və ekoloji təmiz elektrik nəqliyyatına keçid insanların şəxsi avtomobillərdən imtina etməsinə təkan verir.
Bakı 25° C
