Əsir və itkin düşmüş şəxslər problemi Azərbaycan xalqının yaxın tarixinde ən ağrılı və həssas humanitar məsələlərdən biridir. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü, torpaqlarımızın işğalı və münaqişənin müxtəlif mərhələlərində baş verən döyüş əməliyyatları nəticəsində minlərlə hərbçi və mülki şəxs itkin düşmüş, əsir və ya girov götürülmüşdür. Bu şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması, ailələrinin illərdir davam edən intizarına son qoyulması və onların hüquqlarının qorunması dövlətin və cəmiyyətin diqqət mərkəzindədir.
Azərbaycanda itkin düşmüş və əsir götürülmüş vətəndaşların taleyinin araşdırılması məqsədilə xüsusi dövlət komissiyaları və qurumlar fəaliyyət göstərir:
Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası: İtkin düşmüş şəxslərin axtarışı, onların qohumlarından DNT nümunələrinin götürülməsi, kütləvi məzarlıqların müəyyən edilməsi və ekspertiza işlərinin aparılmasını əlaqələndirir.
Beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi (BQXK) və digər humanitar təşkilatlarla birlikdə itkinlərin taleyinin dəqiqləşdirilməsi, tərəflər arasında məlumat mübadiləsi və humanitar prinsiplərə əsaslanan missiyalar həyata keçirilir.
Azad edilmiş ərazilərdə minatəmizləmə əməliyyatları ilə yanaşı, intensiv şəkildə kütləvi məzarlıqların axtarışı həyata keçirilir. Tapılan insan qalıqlarının müasir laboratoriya üsulları və DNT analizi vasitəsilə şəxsiyyətinin müəyyənləşdirilməsi (identifikasiyası) işləri aparılır. Beynəlxalq humanitar hüquqa görə, münaqişə tərəfləri itkin düşmüş şəxslərin taleyini aydınlaşdırmağa və məlumat mübadiləsi aparmağa borcludurlar.
Bu mövzulu bölmədə əsir və itkin düşmüş şəxslərin axtarışı ilə bağlı aparılan qazıntı işlərinə, kütləvi məzarlıqların aşkar olunmasına, DNT analizlərinə, Dövlət Komissiyasının və beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətinə, həmçinin bu sahədəki son xəbərlərə dair məlumatlar toplanmışdır.