Qırğız Respublikası

Qırğızıstanda yeni qaz yatağı kəşf edilib
Energetika
Qırğızıstanda yeni qaz yatağı kəşf edilib
  • 13 noyabr, 2026
  • 13:08
Azərbaycan və Qırğızıstan COP31 çərçivəsində ətraf mühit məsələlərini müzakirə edib
Foto
Ekologiya
Azərbaycan və Qırğızıstan COP31 çərçivəsində ətraf mühit məsələlərini müzakirə edib
  • 12 noyabr, 2026
  • 19:07
Japarov: Qırğızıstanda seçkilər ərəfəsində millətlərarası münaqişə yaratmağa cəhd edə bilərlər
Region
Japarov: Qırğızıstanda seçkilər ərəfəsində millətlərarası münaqişə yaratmağa cəhd edə bilərlər
  • 12 noyabr, 2026
  • 14:15
ADB Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri, Monqolustan üçün yeni texniki yardım layihəsini təsdiqləyib
Maliyyə
ADB Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri, Monqolustan üçün yeni texniki yardım layihəsini təsdiqləyib
  • 12 noyabr, 2026
  • 09:28
Qırğızıstanda energetik içkilərin istehsalı və idxalı tamamilə qadağan edilə bilər
Region
Qırğızıstanda energetik içkilərin istehsalı və idxalı tamamilə qadağan edilə bilər
  • 05 noyabr, 2026
  • 09:47
BMT sammitinin iştirakçıları ASAN xidmətin fəaliyyəti ilə tanış olublar
Foto
Xarici siyasət
BMT sammitinin iştirakçıları "ASAN xidmət"in fəaliyyəti ilə tanış olublar
  • 04 noyabr, 2026
  • 20:43
Bakıda yanğınsöndürmə-xilasetmə idmanı üzrə dünya çempionatının rəsmi açılışı olub
Foto
Xarici siyasət
Bakıda yanğınsöndürmə-xilasetmə idmanı üzrə dünya çempionatının rəsmi açılışı olub
  • 04 noyabr, 2026
  • 20:09
Əli Əsədov Rusiya, Belarus, Özbəkistan və Qırğızıstan rəsmiləri ilə görüşüb
Foto
Xarici siyasət
Əli Əsədov Rusiya, Belarus, Özbəkistan və Qırğızıstan rəsmiləri ilə görüşüb
  • 04 noyabr, 2026
  • 16:53
Papuaşvili Qırğızıstan Prezidenti ilə Orta Dəhlizin inkişafını müzakirə edib
Region
Papuaşvili Qırğızıstan Prezidenti ilə Orta Dəhlizin inkişafını müzakirə edib
  • 04 noyabr, 2026
  • 13:19
Azərbaycan Qırğızıstanla fərdi məlumatların mühafizəsi üzrə əməkdaşlığı genişləndirir
Foto
İKT
Azərbaycan Qırğızıstanla fərdi məlumatların mühafizəsi üzrə əməkdaşlığı genişləndirir
  • 04 noyabr, 2026
  • 13:18
Qırğızıstanda 21 min dollarlıq dələduzluğa görə prokurorluğun xanım polkovniki saxlanılıb
Digər ölkələr
Qırğızıstanda 21 min dollarlıq dələduzluğa görə prokurorluğun xanım "polkovnik"i saxlanılıb
  • 04 noyabr, 2026
  • 09:45
Qırğızıstan və Tacikistan sərhədində 5,5 maqnitudalı zəlzələ baş verib
Region
Qırğızıstan və Tacikistan sərhədində 5,5 maqnitudalı zəlzələ baş verib
  • 04 noyabr, 2026
  • 09:34
ABŞ dövlət katibinin köməkçisi Türkmənistanda səfərdədir
Digər ölkələr
ABŞ dövlət katibinin köməkçisi Türkmənistanda səfərdədir
  • 03 noyabr, 2026
  • 18:05
Azərbaycan ADB-nin aqrar sektorun iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşdırılması proqramına daxil edilib
Maliyyə
Azərbaycan ADB-nin aqrar sektorun iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşdırılması proqramına daxil edilib
  • 02 noyabr, 2026
  • 09:47
Qazaxıstan və Qırğızıstan təxminən 100 milyon dollar dəyərində sazişlər imzalamağı planlaşdırır
Region
Qazaxıstan və Qırğızıstan təxminən 100 milyon dollar dəyərində sazişlər imzalamağı planlaşdırır
  • 30 oktyabr, 2026
  • 13:25
Qırğızıstan və Qazaxıstan ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 3 milyard dollara çatdırmaq niyyətindədir
Region
Qırğızıstan və Qazaxıstan ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 3 milyard dollara çatdırmaq niyyətindədir
  • 30 oktyabr, 2026
  • 12:53
1 2 3 ... 41
Qırğız Respublikası: dağlıq coğrafiya, qədim köçəri irsi, İssık-Kul gölü və iqtisadiyyat

Qırğız Respublikası (və ya qısaca Qırğızıstan) — Mərkəzi Asiyanın şərqində, səfalı Tyan-Şan və Pamir-Alay dağ sistemlərinin qoynunda yerləşən, qədim köçəri mədəniyyətinə, unikal təbiətə və zəngin tarixə malik dənizə çıxışı olmayan suveren dövlətdir. "Mərkəzi Asiyanın İsveçrəsi" adlandırılan bu ölkə əzəmətli dağ zirvələri, ecazkar dağ gölləri və qonaqpərvər xalqı ilə tanınır. Aşağıda Qırğız Respublikasının coğrafiyası, tarixi, iqtisadiyyatı, mədəniyyəti və turizm potensialı haqqında ən ətraflı məlumat təqdim olunur.

1. Giriş: Coğrafi mövqe, sərhədlər və inzibati bölgü

Qırğızıstan Mərkəzi Asiyanın dağlıq regionunda yerləşir:

Sərhədlər: Şimalda və şimal-qərbdə Qazaxıstan, qərbdə Özbəkistan, cənub-qərbdə Tacikistan, şərqdə və cənub-şərqdə isə Çin Xalq Respublikası ilə həmsərhəddir.

Paytaxtı və əsas şəhərləri: Ölkənin paytaxtı və ən böyük şəhəri Bişkekdir. Digər əsas mədəni və iqtisadi mərkəzləri arasında qədim tarixi ilə seçilən Oş şəhəri, eləcə də Karakol və Calal-Abad yerləşir.

Relyef: Ölkə ərazisinin təqribən 90%-dən çoxu dağlardan ibarətdir. Burada dünyanın ən hündür dağ sistemlərindən olan Tyan-Şan və Pamir dağları ucalır. Ən hündür nöqtəsi olan Qələbə zirvəsi (7439 m) və Xan-Tengri zirvəsi alpinistlərin sevimli məkanlarındandır.

2. Təbiət möcüzələri və İssık-Kul gölü

Qırğızıstan təbii sərvətləri, xüsusilə də su ehtiyatları və unikal landşaftları ilə məşhurdur:

İssık-Kul gölü: Dünyanın ən böyük dağ göllərindən biri olan İssık-Kul (tərcümədə "isti göl") duzlu suya malikdir və qışda belə donmur. Ətrafındakı kurort zonaları və çimərlikləri ilə həm yerli, həm də xarici turistlərin əsas istirahət mərkəzidir.

Alp çəmənlikləri və milli parklar: Səfalı dərələr, gur axan dağ çayları, şəlalələr və şam meşələri ölkədə ekoturizmin inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır.

3. Qədim tarix və köçəri mədəniyyət

Qırğız xalqı minilliklərə söykənən zəngin tarixi, köçəri həyat tərzi və şifahi xalq yaradıcılığı irsinə malikdir:

"Manas" eposu: Qırğız xalqının milli kimliyinin və qəhrəmanlıq tarixinin simvolu olan, dünyanın ən uzun dastanlarından biri hesab edilən "Manas" eposu UNESCO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Yurta (Kiyiz üy) və ənənələr: Qırğızların tradisional yaşayış evi olan keçə yurta, eləcə də atçılıq mədəniyyəti, milli oyunlar (məsələn, kok-boru) köçəri irsinin ayrılmaz hissəsidir.

4. İqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı və turizm

Qırğızıstanın iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatı, dağ-mədən sənayəsi, energetika və turizm mühüm rol oynayır:

Aqrar sektor və təbii sərvətlər: Dağlıq rayonlarda heyvandarlıq (qoyunçuluq və atçılıq) geniş yayılmışdır. Ölkə qızıl yataqları və hidroenerji ehtiyatları (su ehtiyatları) baxımından zəngindir.

Turizm: Dağ turizmi, dağ xizək idmanı, trekinq marşrutları və ekoturizm ölkə iqtisadiyyatının sürətlə inkişaf edən gəlirli sahələrindən biridir.