Qara dəniz — Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşən, Atlantik okeanına bağlı olan daxili dəniz. Bosfor boğazı vasitəsilə Mərmərə dənizinə (və daha sonra Dardanel boğazı vasitəsilə Egey və Aralıq dənizlərinə), Kərç boğazı vasitəsilə isə Azov dənizinə birləşir. Qara dənizin sahilində yerləşən dövlətlərə Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Rumıniya, Bolqarıstan və Gürcüstan daxildir. Dənizə bir çox iri Avropa çayları, o cümlədən Dunay, Dnepr və Don çayları tökülür ki, bu da dənizin su balansına və duzluluq səviyyəsinə əhəmiyyətli təsir göstərir.
Qara dəniz dünya okeanında unikallığı ilə seçilən özünəməxsus ekosistemə malikdir:
Hidrogen sulfid qatı: Dənizin təqribən 150–200 metrdən aşağı olan dərinliklərində oksigen yoxdur və bu qat tamamilə hidrogen sulfidlə zəngindir. Buna görə də Qara dənizin dərin qatlarında ali dəniz canlıları yaşaya bilmir, lakin bu unikal şərait qədim gəmilərin və üzvi qalıqların əsrlər boyu mükəmməl qorunub saxlanılmasına şərait yaradır.
Flora və fauna: Üst qatda zəngin balıq növləri (karp, skumbriya, kefal, xamsa və s.) və müxtəlif dəniz canlıları mövcuddur ki, bu da sahil ölkələrinin balıqçılıq sənayesi üçün əsas mənbədir.
Qara dəniz tarixi boyu Avropa ilə Asiya arasında mühüm ticarət və nəqliyyat qovşağı olmuşdur:
Nəqliyyat dəhlizləri: Dəniz şərq-qərb və şimal-cənub istiqamətində neft, taxıl, sənaye malları və digər yüklərin daşınmasında əvəzsiz ticarət yoludur. Xüsusilə taxıl dəhlizi sazişləri və qlobal enerji ixracı baxımından regionun strateji rolu hər zaman yüksəkdir.
Turizm potensialı: Yumşaq iqlimə və uzun çimərlik zolaqlarına malik sahilboyu ərazilər (məsələn, Türkiyənin Qara dəniz sahilləri, Bolqarıstan və Rumıniya kurortları, Gürcüstanın Batumi bölgəsi) qlobal turizm xəritəsində mühüm yer tutur.
Qara dəniz hövzəsi zəngin tranzit yolları və iqtisadi potensialı ilə yanaşı, həm də həssas geosiyasi regiondur. Beynəlxalq dəniz hüququ, gəmiçilik təhlükəsizliyi, ekoloji layihələr və sahilətrafı ölkələrin qarşılıqlı əməkdaşlığı bu hövzəni qlobal siyasətin mərkəzində saxlayır.
Bu mövzulu bölmədə Qara dəniz regionunda baş verən ekoloji proseslərə, dəniz nəqliyyatı və ticarətinə, sahil ölkələrinin iqtisadi layihələrinə, turizm yeniliklərinə, eləcə də regionla bağlı son xəbərlərə dair materiallar toplanmışdır.
Bakı 22° C
