İdman gimnastikası — fiziki qüvvənin, elastikliyin, dözümlülüyün, dəqiq koordinasiyanın, cəsarətin və akrobatik ustalığın ən yüksək səviyyədə nümayiş olunduğu qocaman, zərif və möhtəşəm olimpiya idman növü. İnsan bədəninin sərhədsiz imkanlarını, estetikliyi, qüsursuz plastikanı və dəmir intizamı özündə birləşdirən gimnastika bəşəriyyətin ən qədim fiziki fəaliyyət formalarından biri olaraq müasir dövrdə də qlobal miqyasda böyük rəğbət qazanır. Beynəlxalq Gimnastika Federasiyasının (FIG) bayrağı altında inkişaf edən bu növ Yay Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil olan, ən çox izlənilən, estetik və texniki baxımdan ən mürəkkəb disiplinlərdən biri hesab olunur.
İdman gimnastikasının tarixi kökləri Qədim Yunanıstanın fiziki tərbiyə sisteminə və antik dövrün olimpiya ənənələrinə gedib çıxır. "Gimnastika" sözü yunan dilində "çılpaq halda məşq etmək" mənasını verən "gimnos" sözündən yaranmışdır, çünki qədim yunanlar bədən tərbiyəsi hərəkətlərini məhz bu cür icra edirdilər. Lakin müasir idman gimnastikasının təməli XVIII əsrin sonları və XIX əsrin əvvəllərində Avropada — Almaniya və İsveçdə qoyulmuşdur. Məhz bu dövrdə ilk gimnastika aparatları yaradılmış, hərəkətlərin sistemləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. 1881-ci ildə Beynəlxalq Gimnastika Federasiyasının təsis edilməsi bu idman növünün beynəlxalq səviyyədə tənzimlənməsinə və inkişafına güclü təkan verdi. İdman gimnastikası 1896-cı ildən bəri — Afinada keçirilən ilk müasir Yay Olimpiya Oyunlarından etibarən fasiləsiz olaraq Olimpiya proqramında yer alan əsas idman növlərindən biridir.
Yarış proqramı kişilər və qadınlar üçün fərqli alətlər üzrə təşkil olunur ki, bu da hər cinsin özünəməxsus fiziki üstünlüklərini üzə çıxarır. Qadınların şəxsi və komanda yarışları dörd əsas alət üzrə keçirilir: dayaqla tullanma, müxtəlifhündürlüklü qollar (qruzlar), tarazlıq tiri və musiqi müşayiəti ilə yerinə yetirilən sərbəst hərəkətlər. Qadın gimnastikasında zəriflik, qüsursuz plastika, balet elementləri ilə akrobatikanın vəhdəti, tirdə nümayiş olunan qeyri-adi tarazlıq və yüksək mürəkkəblikli salto elementləri əsas qiymətləndirmə meyarlarıdır. Kişilərin yarış proqramı isə altı əsas aləti əhatə edir: sərbəst hərəkətlər, dəstəli at, halqalar, dayaqla tullanma, paralel qollar və dəmir turnik (fiks). Kişilər proqramında əsas vurğu qolların, çiyin qurşağının və bədənin mərkəzi əzələlərinin maksimum gücünə, dinamikaya, həmçinin statik və akrobatik hərəkətlərin qüsursuz icrasına edilir.
İdman gimnastikasında uğur qazanmaq üçün uşaq yaşlarından etibarən intensiv məşqlərə başlamaq tələb olunur. İdmançılar gündəlik olaraq saatlarla gərgin məşq edərək bədənin əyilmə qabiliyyətini, oynaqların elastikliyini, əzələ gücünü və vestibülyar aparatın sabitliyini inkişaf etdirirlər. Hər bir element — istər havada fırlanma, istərsə də alət üzərindəki incə keçid — illərlə təkrarlanan minlərlə məşq saatının nəticəsidir. Hakimlər heyəti çıxışları qiymətləndirərkən hərəkətlərin mürəkkəbçilik dərəcəsinə, texniki icra qüsursuzluğuna (təmizliyə) və akrobatik elementlərin yerinə yetirilmə üslubuna xüsusi diqqət yetirirlər. Müasir gimnastikada yeni qaydalar sistemi hərəkətlərin mürəkkəbliyinə qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldıraraq idmançıları daha inanılmaz və riskli elementləri nümayiş etdirməyə sövq edir.
Beynəlxalq arenada idman gimnastikasının ən güclü məktəblərinə malik ölkələr sırasında ABŞ, Yaponiya, Çin, Rusiya, Böyük Britaniya və bir sıra Avropa dövlətləri xüsusi yer tutur. Dünya Çempionatları, Qitə Birincilikləri və xüsusilə Olimpiya Oyunları bu sahənin idmançıları üçün zirvə nöqtəsidir. Azərbaycan Respublikasında da idman gimnastikası son illərdə sürətlə inkişaf edən, dövlət səviyyəsində diqqət və qayğı ilə əhatə olunan prioritet idman növlərindən biridir. Ölkəmizdə yaradılan müasir idman infrastrukturu, o cümlədən Milli Gimnastika Arenası beynəlxalq səviyyəli nüfuzlu yarışların, o cümlədən dünya və Avropa çempionatlarının uğurla təşkil olunmasına imkan yaradır. Azərbaycan gimnastları beynəlxalq turnirlərdə əldə etdikləri parlaq medallarla ölkəmizin idman şöhrətini beynəlxalq səviyyədə ucaldırlar.
Bakı 24° C
