AZAL təyyarəsinin qəzası — 2024-cü il dekabrın 25-də "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-yə (AZAL) məxsus "Embraer 190" markalı sərnişin təyyarəsinin Bakıdan Qroznı şəhərinə uçuş həyata keçirərkən məruz qaldığı kənar müdaxilə, hidravlik sistemin sıradan çıxması və nəticədə Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında qəzaya uğraması ilə nəticələnən Azərbaycanın yaxın tarixinin ən ağır və rezonans doğuran aviasiya faciələrindən biridir. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportundan qalxan J2-8243 nömrəli reysi yerinə yetirən hava gəmisi Rusiya hava məkanına daxil olaraq Qroznı istiqamətində yaxınlaşarkən GPS siqnallarının itməsi və gözlənilməz texniki problemlərlə üzləşmiş, ekipaj təcili olaraq marşrutu dəyişmək və qəza enişi etmək qərarına gəlmişdir. Lakin idarəetmə sisteminin tamamilə sıradan çıxması səbəbindən təyyarə Xəzər dənizini keçərək Qazaxıstanın Aktau hava limanı yaxınlığında qəza enişi zamanı yerə çırpılmış, nəticədə göyərtəsində olan 67 nəfərdən (62 sərnişin və 5 ekipaj üzvü) 38 nəfər həlak olmuş, 29 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri ilə xilas edilmişdir. Bu faciə bütün Azərbaycan cəmiyyətində dərin kədər və hüznlə qarşılanmış, ölkə miqyasında həmrəylik və matəm mühiti yaratmışdır.
Hadisədən dərhal sonra Azərbaycan, Qazaxıstan, Rusiya, eləcə də Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO) və digər səlahiyyətli qurumların nümayəndələrinin iştirakı ilə genişmiqyaslı beynəlxalq təhqiqat və cinayət işləri başlanılmışdır. Aparılan ilkin və aralıq texniki araşdırmalar, uçuş qeydiyyat cihazlarının ("qara qutu") təhlili, həmçinin füzelyajda aşkar edilən çoxsaylı deşiklər və kənar metal cisimlərin qalıqları qəzanın hər hansı daxili texniki nasazlıq və ya quş toqquşması səbəbindən deyil, kənar hərbi müdaxilə — hava məkanında baş verən xarici təsir nəticəsində baş verdiyini təsdiq etmişdir. Faciə zamanı həlak olan pilotların və ekipaj üzvlərinin ekstremal şəraitdə nümayiş etdirdikləri misilsiz peşəkarlıq, qəhrəmanlıq və sərnişinlərin həyatını xilas etmək üçün son ana qədər apardıqları mübarizə Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi həkk olunmuşdur. Bu trajiq hadisə qlobal miqyasda mülki aviasiyanın təhlükəsizliyi, münaqişə zonaları üzərindən uçuşların tənzimlənməsi və dövlətlərarası məsuliyyət məsələlərini kəskin şəkildə aktuallaşdırmışdır. Hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həyata keçirilən hərtərəfli araşdırmalar və beynəlxalq ekspertlərin rəyləri bu qəbildən olan cinayətlərin və insidentlərin obyektiv qiymətləndirilməsində, habelə gələcəkdə belə halların təkrarlanmaması üçün sərt preventiv tədbirlərin görülməsində mühüm hüquqi baza yaratmışdır.
Bakı 20° C
