Su-30 (NATO kodlaşdırmasına görə: Flanker-C) — Su-27UB təlim-döyüş təyyarəsinin bazasında Suxoy Təcrübə-Konstruktor Bürosunda hazırlanmış iki nəfərlik çoxməqsədli, ifrat manevrli qırıcıdır.
Maşın havada üstünlüyü ələ keçirmək, uzaq məsafəli patrul xidməti, strateji aviasiyanın müşayiəti, radiolokasiya nəzarəti, hədəfə yönəltmə və idarəetmə, habelə istənilən hava şəraitində yerüstü və suüstü hədəfləri məhv etmək üçün yaradılıb.
Təyyarənin hazırlanmasına 1980-ci illərin ortalarında başlanılıb. İlkin vəzifə HHM (Hava Hücumundan Müdafiə) qüvvələri üçün geniş ərazilərdə (məsələn, Arktika və ya Sakit okean üzərində) uzun müddət patrul edə bilən uzun mənzilli qırıcı-tutucu yaratmaq idi.
Prototip (T-10PU-5) ilk uçuşunu 1989-cu ilin dekabrında həyata keçirib. İnkişaf prosesində konsepsiya dəyişdi: dar ixtisaslaşmış tutucudan Su-30 universal döyüş platformasına çevrildi. İkinci heyət üzvünün (ştirman-operatorun) olması iş yükünü effektiv şəkildə bölüşdürməyə imkan verdi: pilot təyyarəni idarə edib manevrli döyüş apararkən, operator naviqasiya, hədəflərin axtarışı və "hava-səth" tipli yüksək dəqiqlikli silahların tətbiqinə cavabdehlik daşıyır.
Heyət: 2 nəfər.
Maksimum qalxma çəkisi: 34 500 kq-a qədər.
Mühərriklər: İki ədəd ikikonturlu AL-31F turboreaktiv mühərriki (müasir versiyalarda idarəolunan dartı vektorlu AL-31FP).
Maksimum sürət: * Yerə yaxın: 1350 km/s.
Yüksəklikdə: 2 Maxa qədər (təxminən 2120 km/s).
Praktiki uçuş məsafəsi: havada yanacaq doldurmadan 3000 km-ə qədər (havada yanacaq doldurma ilə 5200 km-ə qədər).
Döyüş yükü: 12 asqı nöqtəsində 8000 kq-a qədər.
Silahlanma: * Daxili 30 mm-lik QŞ-30-1 avtomatik topu.
"Hava-hava" sinifli raketlərin geniş nomenklaturası (R-73, R-27, R-77).
"Hava-səth" sinifli yüksək dəqiqlikli silahlar (X-29, X-31, X-59 raketləri, KAB-500/KAB-1500 idarəolunan aviabombalar).
Su-30 platforması dünya silah bazarında müstəsna dərəcədə uğurlu oldu ki, bu da konkret sifarişçilərin tələblərinə uyğun çoxsaylı modifikasiyaların yaradılmasına gətirib çıxardı.
İfrat manevrlilik: Su-30MKI (Hindistan üçün), Su-30MKM (Malayziya üçün) və Su-30SM (Rusiya HKS və MDB ölkələri üçün) kimi modifikasiyalar ön üfüqi qanadcıqlar (ÖÜQ) və idarəolunan dartı vektorlu (İDV) mühərriklərlə təchiz edilib. Bu, təyyarəyə "Puqaçov kobrası" və ya "Frolov çakrası" kimi ən mürəkkəb ali pilotaj fiqurlarını yerinə yetirməyə imkan verir ki, bu da yaxın hava döyüşündə üstünlük qazandırır.
Avionika və RLS: Müasir versiyalar eyni vaxtda 15 hədəfi izləyə və onlardan 4-nə atəş aça bilən fazalı antena barmaqlığına malik radiolokasiya stansiyaları (məsələn, "Bars" RLS) ilə təchiz edilir.
Su-30MKK və Su-30MK2: Əsasən Çin HHQ və HDQ üçün hazırlanmış kommersiya versiyaları. Gücləndirilmiş planer, böyüdülmüş yanacaq çənləri və yerüstü/dəniz hədəflərinə zərbə endirmək üçün genişləndirilmiş imkanlarla fərqlənirlər, lakin ÖÜQ və İDV-yə malik deyillər.
Su-30 dünyada ən kütləvi və kommersiya baxımından ən uğurlu ağır qırıcılardan biridir. Onun müxtəlif modifikasiyaları ondan çox ölkənin silahlanmasında yer alır, o cümlədən:
Rusiya
Hindistan (əsas operator — 260 ədəddən çox Su-30MKI)
Çin
Əlcəzair
Vyetnam
Venesuela
Malayziya
Eləcə də bir sıra MDB ölkələri (Qazaxıstan, Ermənistan, Belarus).
Bakı 16° C
