Hantaviruslar — əsasən gəmiricilər vasitəsilə yayılan viruslar fəsiləsidir. Onlar insanlarda ağır xəstəliklərə səbəb ola bilər və vaxtında tibbi yardım göstərilmədikdə həyat üçün təhlükə yarada bilərlər.
Coğrafi regiondan asılı olaraq, hantaviruslar iki əsas növ xəstəliyə səbəb olur:
Bu xəstəlik əsasən Avropa və Asiyada yayılıb. Xalq arasında tez-tez "siçan qızdırması" adlandırılır.
Hədəf orqanlar: Qan damarları və böyrəklər.
İlkin simptomlar: Hərarətin kəskin artması, üşütmə, şiddətli baş ağrısı, əzələ ağrıları, zəiflik, dumanlı görmə, üzün və gözlərin qızarması.
Gecikmiş simptomlar (xəstəlik inkişaf etdikdə): Şiddətli bel ağrıları (böyrək zədələnməsinin əlaməti), ifraz olunan sidiyin miqdarının kəskin azalması, daxili qanaxmalar, qan təzyiqinin düşməsi.
Bu sindroma əsasən Şimali və Cənubi Amerikada rast gəlinir.
Hədəf orqanlar: Ağciyərlər və ürək.
İlkin simptomlar: Qripə bənzəyir (hərarət, yorğunluq, bud, kürək və çiyinlərdə əzələ ağrıları).
Gecikmiş simptomlar: İlkin mərhələdən 4–10 gün sonra şiddətli öskürək və nəfəs darlığı (ağciyərlər maye ilə dolduğu üçün boğulma hissi) yaranır.
Əsas daşıyıcılar siçanlar və siçovullardır (Avrasiyada tez-tez - kürən çöl siçanı). Gəmiricilərin özləri isə xəstələnmirlər.
Hava-toz yolu (əsas): İnfeksiyaya yoluxmuş gəmiricilərin qurumuş sidik, peyin və ya tüpürcək hissəcikləri olan tozun udulması. Çox vaxt bu, köhnə tövlələri, bağ evlərini, qarajları, çardaqları təmizləyərkən və ya kənd təsərrüfatı işləri zamanı baş verir.
Təmas yolu: Çirklənmiş səthlərə (və ya gəmirici cəsədlərinə) toxunduqdan sonra çirkli əllərlə göz, burun və ya ağıza toxunmaq.
Alimentar yol: Siçan ifrazatları ilə çirklənmiş su və ya qidadan istifadə.
Dişləmə: Yoluxmuş gəmiricinin dişləməsi ilə yoluxma (nadir hallarda baş verir).
Vacibdir: Hantavirusların əksəriyyəti insandan insana ötürülmür. (İstisna Cənubi Amerikadakı Andes virusudur, burada yaxın təmas zamanı insanlar arasında nadir ötürülmə halları qeydə alınıb).
Müalicə: Hantaviruslara qarşı spesifik virusəleyhinə dərman və ya peyvənd yoxdur. Müalicə dəstəkləyici xarakter daşıyır və stasionarda (çox vaxt reanimasiyada) aparılmalıdır. Buraya su-duz balansının qorunması, oksigen terapiyası (ağciyərlərin zədələnməsi zamanı) və ya hemodializ (böyrəklərin ağır zədələnməsi zamanı) daxildir. Gəmiricilərin yaşadığı yerlərlə təmasdan sonra simptomlar yarandıqda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
Profilaktika (ehtiyat tədbirləri):
Gəmiricilərlə mübarizə: Siçanların yaşayış yerlərinə daxil olmasının qarşısını alın (yarıqları bağlayın, qidaları açıq şəkildə qoymayın, siçan tələlərindən istifadə edin).
Düzgün təmizlik: Bağ evlərinin, zirzəmilərin və ya tövlələrin yaz təmizliyi zamanı heç vaxt quru süpürgə ilə süpürməyin və tozsorandan istifadə etməyin — bu, təhlükəli tozu havaya qaldırır.
Dezinfeksiya: Əvvəlcə otağın havasını yaxşıca dəyişin (ən azı 30 dəqiqə). Döşəmələri və səthləri dezinfeksiyaedici vasitə (məsələn, xlor məhlulu) qatılmış su ilə bolca isladın, hopmasını gözləyin və yalnız bundan sonra nəm təmizlik aparın.
Müdafiə: Siçanların ola biləcəyi tozlu otaqlarda işləyərkən mütləq respirator və rezin əlcək geyinin.
Bakı 25° C
