ŞƏT Sammiti (rəsmi adı — Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin başçılarının şurasının iclası, çin. 上海合作组织成员国元首理事会会议, rus. Саммит Шанхайской организации сотрудничества) — ŞƏT-ə üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının hər il keçirilən ən yüksək səviyyəli zirvə görüşüdür. Bu nüfuzlu beynəlxalq platforma Avrasiya məkanında təhlükəsizlik, sabitlik, iqtisadi əməkdaşlıq, ticarət və mədəniyyət sahələrində strateji qərarların qəbul edildiyi əsas qlobal tədbirlərdən biridir.
ŞƏT sammitləri təşkilatın qarşısında duran əsas hədəflərin reallaşdırılması üçün həlledici platforma rolunu oynayır:
Regional təhlükəsizlik və terrorla mübarizə: "Üç zərərli qüvvə"yə (terrorçuluq, separatçılıq və ekstremizm) qarşı birgə mübarizə tədbirlərinin gücləndirilməsi, həmçinin sərhəd təhlükəsizliyi və mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı mexanizmlərin əlaqələndirilməsi.
İqtisadi əməkdaşlıq və ticarət: Üzv dövlətlər arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması, nəqliyyat-logistika dəhlizlərinin genişləndirilməsi, investisiya layihələrinin və maliyyə institutlarının yaradılması məsələləri.
Mədəni-humanitar əlaqələr: Xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin, təhsil, elm, turizm və səhiyyə sahələrində proqramların inkişaf etdirilməsi.
Təsisçilər (Şanxay Beşliyi): Təşkilat 2001-ci ildə Çin, Rusiya, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Tacikistan tərəfindən təsis edilmişdir (daha sonra Özbəkistan qoşulmuşdur).
Yeni üzvlər və tərəfdaşlar: Sonrakı illərdə Hindistan və Pakistan (2017), İran (2023), eləcə də Belarus (2024) təşkilata tamhüquqlu üzv kimi qoşulmuşdur. Sammitlərdə həmçinin müşahidəçi ölkələr və dialoq tərəfdaşları (o cümlədən Azərbaycan, Türkiyə və digər dövlətlər) təmsil olunur.
ŞƏT sammitləri Qərbdən asılı olmayan çoxqütblü dünya nizamının formalaşdırılması, regional iqtisadi inteqrasiya və qlobal çağırışların müzakirəsi üçün unikal diplomatik tribunal kimi çıxış edir. Zirvə görüşünün yekununda adətən "Şanxay Bəyannaməsi" imzalanır və təşkilatın növbəti il üçün fəaliyyət istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm sənədlər qəbul olunur.
Bakı 26° C
