Pirallahı rayonu — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinin Xəzər dənizində yerləşən, unikal coğrafi mövqeyə malik dənizkənarı və ən gənc inzibati rayonlarından biridir. Əsas hissəsi Pirallahı adasında, eləcə də Çilov adası və digər ətraf kiçik adaları əhatə edən bu rayon ölkənin neft-qaz sənayesinin qədim beşiklərindən biri olmaqla yanaşı, günümüzdə sürətlə inkişaf edən yaşayış, kurort-rekreasiya və logistika mərkəzinə çevrilməkdədir. Aşağıda Pirallahı rayonunun tarixi kökləri, coğrafi xüsusiyyətləri, sənaye potensialı, ekologiyası və sosial infrastrukturu haqqında ən ətraflı məlumat təqdim olunur.
Pirallahı rayonu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq fərmanı ilə 2012-ci ildə Xəzər rayonunun tərkibindən ayrılaraq müstəqil inzibati rayon kimi təsis edilmişdir. Rayonun tərkibinə aşağıdakı yaşayış məntəqələri daxildir:
Pirallahı qəsəbəsi (rayonun inzibati mərkəzi, keçmiş adı Artyom adası).
Çilov qəsəbəsi (açıq dənizdə yerləşən, neftçilərin yaşadığı ada-qəsəbə).
Gürgən qəsəbəsi və Neft Daşlarının bir hissəsi.
Coğrafi olaraq Pirallahı adası Abşeron yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Uzun illər əvvəl adanı sahilə birləşdirən bənd (dam) mövcud idi, müasir dövrdə isə adanı materiklə birləşdirən müasir avtomobil körpüsü inşa edilmişdir ki, bu da nəqliyyat əlaqəsini tam təmin edir. "Pirallahı" toponiminin tarixi kökləri qədim dövrlərə gedib çıxır; yerli əfsanələrə və tarixi mənbələrə görə, bu ad "Allahın yeri" və ya müqəddəs məkan anlamını daşıyır.
Pirallahı Azərbaycanın neft salnaməsində mühüm səhifələrə malikdir:
Qədim neft yataqları: Ölkədə sənaye üsulu ilə neft hasilatının başlandığı ilk məkanlardan biri məhz Abşeron yarımadasının şimal sahilləri və ətraf adalar olmuşdur. Hələ XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Pirallahı adasında neft buruqları ucaldılmış, minlərlə neftçi bu bölgədə əmək fəaliyyəti göstərmişdir.
Dəniz neftçiliyinin təməli: Burada qazanılan təcrübə sonradan dünya şöhrətli Neft Daşlarının və digər dəniz yataqlarının mənimsənilməsində təməl rolunu oynamışdır.
Müasir dövrdə Pirallahı rayonu yalnız ənənəvi neft sektoru ilə deyil, həm də yeni iqtisadi istiqamətlərlə tanınır:
Pirallahı Sənaye Parkı: İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən yaradılmış bu park əsasən əczaçılıq sənayesinin inkişafına yönəldilmişdir. Burada dərman preparatlarının istehsalı, tibbi avadanlıqların hazırlanması və elmi-tədqiqat laboratoriyalarının qurulması istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilir.
Balıqçılıq və dəniz təsərrüfatı: Əlverişli dənizkənarı coğrafi mövqe bölgədə balıqçılıq təsərrüfatlarının, dəniz məhsullarının emalı sahələrinin inkişafına şərait yaradır.
Xəzər dənizinin əhatəsində yerləşən Pirallahı təbii gözəllikləri və unikal ekosistemi ilə seçilir:
Çimərliklər və rekreasiya: Adanın sahil zonasında təmiz dəniz havası, geniş çimərliklər və istirahət üçün əlverişli imkanlar mövcuddur. Gələcəkdə bu ərazinin turizm klasteri kimi inkişaf etdirilməsi üçün master-planlar hazırlanmışdır.
Flora və fauna: Xəzər dənizinin quşları, xüsusilə köçəri quşların qışlama məskənləri olan adətən dayazlıqlar və körfəzlər ekoloqlar və təbiətsevərlər üçün maraq doğurur.
Son illərdə dövlət proqramları çərçivəsində Pirallahı rayonunda genişmiqyaslı abadlıq və quruculuq işləri həyata keçirilmişdir:
MİA (Müasir İnfrastruktur): Yeni məktəblər, uşaq bağçaları, Mədəniyyət Mərkəzi, Olimpiya İdman Kompleksi, uşaq xəstəxanası və digər sosial obyektlər tikilərək sakinlərin istifadəsinə verilmişdir.
Yol-nəqliyyat şəbəkəsi: Körpünün yenidən qurulması, qəsəbədaxili yolların asfaltlanması, fasadların yenilənməsi və fasiləsiz kommunal xidmətlərin (su, qaz, işıq, internet) təmin edilməsi rayon sakinlərinin həyat səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəltmişdir.
Bakı 25° C
