Pele (əsl adı — Edson Arantes du Nasimentu; port. Edson Arantes do Nascimento; 23 oktyabr 1940 – 29 dekabr 2022) — bütün dövrlərin ən böyük futbolçularından biri kimi qəbul edilən məşhur braziliyalı idmançı. Dünyada futbolun simvolu və "Futbol Kralı" (O Rei do Futebol) kimi tanınan Pele, öz qeyri-adi istedadı, texnikası, meydançadakı zəkası və qol vurmaq instinkti ilə idman tarixinin iz qoymuş simalarından biridir. "Pele" ləqəbini uşaqlıqda məktəb illərində alsa da, sonralar bu ad bütün dünyada əfsanəvi futbol sinoniminə çevrilmişdir.
Pele peşəkar klub səviyyəsində əsasən özünün doğma komandası olan Braziliyanın "Santos" klubunun heyətində çıxış etmişdir (1956–1974). O, "Santos"la birlikdə dəfələrlə Braziliya çempionatını, Libertadores Kubokunu və Qitələrarası Kuboku qazanmışdır. Karyerasının son illərində isə ABŞ-ın "Nyu-York Kosmos" klubunda çıxış edərək Şimali Amerikada futbolun populyarlaşmasına böyük töhfə vermişdir. Pele karyerası ərzində vurduğu qulların ümumi sayına görə (qeyri-rəsmi matçlar daxil olmaqla 1000-dən çox qol) Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.
Pele dünya futbol tarixində unikal bir rekorda imza atmışdır — o, üç dəfə FİFA Dünya Çempionu adını qazanan yeganə futbolçudur:
1958 (İsveç): Cəmi 17 yaşında ikən dünya çempionatında parlayan Pele, finalda qollar vuraraq Braziliyaya ilk dəfə kuboku qazandırdı və turnirin ulduzuna çevrildi.
1962 (Çili): Çempionatın əvvəlində zədələnsə də, komandanın ümumi qələbəsində pay sahibi oldu.
1970 (Meksika): Kapitanı olduğu Braziliya millisi ilə birlikdə tarixinin ən gözəl və dominant futbolunu sərgiləyərək üçüncü dəfə dünya çempionu oldu.
Pele sadəcə meydandakı qolları ilə deyil, həm də futbolu bir sənətə çevirməsi ilə yadda qaldı. O, "Joga Bonito" (Gözəl oyun) fəlsəfəsinin əsas təmsilçilərindən biri idi. 1999-cu ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən "Əsrin idmançısı" seçilmiş, FİFA tərəfindən isə Dieqo Maradona ilə birlikdə "Əsrin oyunçusu" adına layiq görülmüşdür. Futbol karyerasını bitirdikdən sonra o, BMT və YUNESKO-nun xoşməramlı səfiri kimi fəaliyyət göstərmiş, idmanın sülh və bərabərlik vasitəsi olması üçün çalışmışdır. 2022-ci il dekabrın 29-da vəfat etməsinə baxmayaraq, onun adı idman tarixində əbədi olaraq yaşayacaqdır.
Bu mövzulu bölmədə Pelenin zəngin futbol irsinə, tarixi matçlarına, qazandığı kuboklara, idman aləmində onun haqqında yazılan xatirələrə və dünya futboluna təsirlərinə dair məlumatlar тоplanmışdır.
Bakı 35° C
