Naxçıvanın Babək rayonu — Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasında mərkəzi coğrafi mövqedə yerləşən, qədim tarixi, zəngin təbii ehtiyatları, əlverişli kənd təsərrüfatı potensialı və unikal memarlıq abidələri ilə seçilən mühüm inzibati rayonlardan biridir. Azərbaycanın dahi sərkərdəsi və azadlıq mübarizəsinin lideri Babəkin adını daşıyan bu rayon Naxçıvan şəhərini demək olar ki, halqa kimi əhatə edir və Muxtar Respublikanın iqtisadi-mədəni həyatında mühüm rol oynayır. Aşağıda Babək rayonunun tarixi, coğrafi mövqeyi, iqtisadiyyatı, təbiəti və mədəni irsi haqqında ən ətraflı məlumat təqdim olunur.
Babək rayonu Naxçıvan Muxtar Respublikasının mərkəzində, Araz çayı vadisində və dağətəyi zonalarda yerləşir.
Cənubdan Araz çayı boyunca İran İslam Respublikası ilə həmsərhəddir. Şimaldan isə Ermənistan Respublikası ilə sərhədi vardır. Eyni zamanda Muxtar Respublikanın Şərur, Kəngərli, Culfa və Ordubad rayonları ilə qonşudur.
Rayonun mərkəzi Babək şəhəridir (əvvəlki adı Nakhchivan-Kühnə və ya Təzəkənd olmuş, sonradan qəhrəman Babəkin şərəfinə adlandırılmışdır).
Rayonun tərkibində Nehrəm, Cəhri, Yarımca kimi iri qəsəbələr və çoxsaylı qədim kəndlər mövcuddur.
Babək ərazisi bəşər tarixinin ən qədim məskənlərindən biri olub, dünya arxeologiyasında mühüm yer tutur:
Kultəpə yaşayış yeri: Rayon ərazisində yerləşən I və II Kultəpə abidələri Qafqazın və Yaxın Şərqin ən qədim eneolit və tunc dövrü abidələrindəndir. Burada aparılan qazıntılar zamanı qədim sivilizasiyanın izləri, əmək alətləri və yaşayış evləri aşkar edilmişdir.
Qədim duz mədənləri: Duzdağ ətrafı ərazilər minilliklər boyu duz hasilatı ilə məşhur olmuşdur.
Babək rayonu Naxçıvanın əsas aqrar-sənaye rayonlarından biridir:
Kənd təsərrüfatı: Araz çayının suyu ilə təmin olunan münbit torpaqlar taxılçılıq, tərəvəzçilik, bostançılıq, üzümçülük və bağçılığın yüksək səviyyədə inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır. Rayon Muxtar Respublikanın ərzaq təhlükəsizliyində mühüm paya malikdir.
Duzdağ fizioterapiya mərkəzi və duz yataqları: Babək rayonunun ərazisində yerləşən dünyaca məşhur Duzdağ unikal duz ehtiyatlarına malikdir. Duzdağın içərisində fəaliyyət göstərən unikal Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzi astma və bronxial xəstəliklərin müalicəsində qlobal miqyasda tanınır.
Sənaye və tikinti materialları: Rayonda müxtəlif yerli tikinti materialları, o cümlədən daş yataqları və istehsal müəssisələri fəaliyyət göstərir.
Babək rayonu təbii landşaftı və tarixi abidələri ilə tur marağı doğurur:
Təbii gözəlliklər: Araz çayı hövzəsi, dağətəyi relyef və yaşıllıqlar bölgəyə xüsusi gözəllik verir.
Tarixi abidələr: Rayon ərazisindəki qədim türbələr, körpülər və məbədlər Azərbaycan xalqının zəngin memarlıq irsini əks etdirir.
Naxçıvan şəhəri ilə inteqrasiya: Babək rayonu coğrafi olaraq Naxçıvan şəhərini əhatə etdiyindən, paytaxtla sıx iqtisadi, mədəni və nəqliyyat əlaqələrinə malikdir; Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının bir hissəsi də bu rayonun ərazisinə düşür.