Hörmüz boğazı

UKMTO: Hörmüz boğazında tanker mərmi ilə vurulub
Digər ölkələr
UKMTO: Hörmüz boğazında tanker mərmi ilə vurulub
  • 13 sentyabr, 2026
  • 07:57
Bəhreyn nazirlərin Hörmüz boğazı ilə bağlı görüşündə iştirakdan imtina edib
Digər ölkələr
Bəhreyn nazirlərin Hörmüz boğazı ilə bağlı görüşündə iştirakdan imtina edib
  • 13 sentyabr, 2026
  • 07:17
Hakan Fidan Abbas Əraqçi ilə regional məsələləri müzakirə edib
Region
Hakan Fidan Abbas Əraqçi ilə regional məsələləri müzakirə edib
  • 13 sentyabr, 2026
  • 00:06
İRNA: İranın Hörmüz boğazındakı Qeşm adası yaxınlığında iki partlayış olub
Region
İRNA: İranın Hörmüz boğazındakı Qeşm adası yaxınlığında iki partlayış olub
  • 12 sentyabr, 2026
  • 22:39
Tasnim: İran Hörmüz boğazının açılması üçün ABŞ-yə 7 şərt göndərib
Region
"Tasnim": İran Hörmüz boğazının açılması üçün ABŞ-yə 7 şərt göndərib
  • 12 sentyabr, 2026
  • 21:43
İran və Oman Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı razılığa gəliblər
Region
İran və Oman Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı razılığa gəliblər
  • 12 sentyabr, 2026
  • 21:21
FT: ABŞ tankerlərin Hörmüzdən keçidi üçün vaxt intervalını azaldıb
Digər ölkələr
FT: ABŞ tankerlərin Hörmüzdən keçidi üçün vaxt intervalını azaldıb
  • 12 sentyabr, 2026
  • 10:51
Fars: ABŞ səhranın dərinliklərinə geri çəkilməyə məcbur qalıb
Region
"Fars": ABŞ səhranın dərinliklərinə geri çəkilməyə məcbur qalıb
  • 12 sentyabr, 2026
  • 09:09
Reuters: Səudiyyə Ərəbistanına hücumlardan sonra İraq İranla sərhəd-keçid məntəqəsini bağlayır
Digər ölkələr
"Reuters": Səudiyyə Ərəbistanına hücumlardan sonra İraq İranla sərhəd-keçid məntəqəsini bağlayır
  • 12 sentyabr, 2026
  • 08:38
Pezeşkian: ABŞ blokada və hücumları dayandırsa, Hörmüz boğazı açılacaq
Region
Pezeşkian: ABŞ blokada və hücumları dayandırsa, Hörmüz boğazı açılacaq
  • 12 sentyabr, 2026
  • 08:27
CENTCOM İran limanlarının blokadası çərçivəsində 99 gəminin istiqamətini dəyişdirib
Digər ölkələr
CENTCOM İran limanlarının blokadası çərçivəsində 99 gəminin istiqamətini dəyişdirib
  • 11 sentyabr, 2026
  • 23:48
Bəqai: Hörmüz boğazı ilə bağlı İran-Oman danışıqlarının nəticələri açıqlanacaq
Region
Bəqai: Hörmüz boğazı ilə bağlı İran-Oman danışıqlarının nəticələri açıqlanacaq
  • 11 sentyabr, 2026
  • 23:35
Husilərin uğuru – qiyamçılar yenidən regionun təhdid mənbəyi kimi - ŞƏRH
Analitika
Husilərin uğuru – qiyamçılar yenidən regionun təhdid mənbəyi kimi - ŞƏRH
  • 11 sentyabr, 2026
  • 16:19
Emmanuel Mulen: Fransa iqtisadiyyatı narahatlıq doğuran vəziyyətdədir
Digər ölkələr
Emmanuel Mulen: Fransa iqtisadiyyatı narahatlıq doğuran vəziyyətdədir
  • 11 sentyabr, 2026
  • 14:41
FT: İran Körfəz ölkələri ilə Hörmüzlə bağlı danışıqlar aparacaq
Digər ölkələr
FT: İran Körfəz ölkələri ilə Hörmüzlə bağlı danışıqlar aparacaq
  • 11 sentyabr, 2026
  • 11:45
Moodys: Hörmüz boğazında gəmiçilik riskləri Orta Dəhlizin aktuallığını artırır
İnfrastruktur
"Moodys": Hörmüz boğazında gəmiçilik riskləri Orta Dəhlizin aktuallığını artırır
  • 11 sentyabr, 2026
  • 10:20
1 ... 11 12 13 14 15 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.