Hörmüz boğazı

Qətərin Baş naziri sabah Çinə səfər edəcək
Digər ölkələr
Qətərin Baş naziri sabah Çinə səfər edəcək
  • 06 sentyabr, 2026
  • 16:01
FT: ABŞ Hörmüzdəki minaları dörd ay ərzində gecələr təmizləyib
Digər ölkələr
FT: ABŞ Hörmüzdəki minaları dörd ay ərzində gecələr təmizləyib
  • 06 sentyabr, 2026
  • 12:47
Fars: İran ABŞ-yə qarşı sanksiyalar tətbiq etməyə başlayıb
Region
"Fars": İran ABŞ-yə qarşı sanksiyalar tətbiq etməyə başlayıb
  • 06 sentyabr, 2026
  • 12:27
SEPAH Hörmüz boğazında ABŞ-yə aid katerə hücum edib
Region
SEPAH Hörmüz boğazında ABŞ-yə aid katerə hücum edib
  • 06 sentyabr, 2026
  • 10:00
SEPAH ABŞ-yə bağlı altı gəmini vurub - YENİLƏNİB
Region
SEPAH ABŞ-yə bağlı altı gəmini vurub - YENİLƏNİB
  • 06 sentyabr, 2026
  • 01:10
İran XİN ABŞ-nin tankerlərə hücumunu qınayıb
Region
İran XİN ABŞ-nin tankerlərə hücumunu qınayıb
  • 05 sentyabr, 2026
  • 22:45
İran ordusu Hörmüz boğazında gəmilərə hücum edib
Region
İran ordusu Hörmüz boğazında gəmilərə hücum edib
  • 05 sentyabr, 2026
  • 21:56
Media: ABŞ kəşfiyyatı hesab edir ki, İranın öz gücünə inamı artıb
Digər ölkələr
Media: ABŞ kəşfiyyatı hesab edir ki, İranın öz gücünə inamı artıb
  • 05 sentyabr, 2026
  • 04:49
Cənubi Koreya Hörmüz boğazına gəmi və P-8A təyyarəsi göndərməyə hazırlaşır
Digər ölkələr
Cənubi Koreya Hörmüz boğazına gəmi və "P-8A" təyyarəsi göndərməyə hazırlaşır
  • 04 sentyabr, 2026
  • 08:57
Tramp ABŞ-nin tezliklə İran üzərində qələbə qazanacağını bəyan edib
Digər ölkələr
Tramp ABŞ-nin tezliklə İran üzərində qələbə qazanacağını bəyan edib
  • 04 sentyabr, 2026
  • 00:55
İran mediası: ABŞ-nin toy mərasiminə hücumu nəticəsində ölənlərin sayı artıb
Region
İran mediası: ABŞ-nin toy mərasiminə hücumu nəticəsində ölənlərin sayı artıb
  • 03 sentyabr, 2026
  • 19:40
ABŞ ordusu Hörmüz boğazında bir gecədə 28 gəmini məhv edib
Digər ölkələr
ABŞ ordusu Hörmüz boğazında bir gecədə 28 gəmini məhv edib
  • 02 sentyabr, 2026
  • 21:50
ABŞ-nin son hücumları nəticəsində İranda ölənlərin sayı açıqlanıb
Region
ABŞ-nin son hücumları nəticəsində İranda ölənlərin sayı açıqlanıb
  • 02 sentyabr, 2026
  • 20:49
ABŞ Prezidenti Hörmüz boğazını Tramp boğazı adlandırmaq istəyir
Digər ölkələr
ABŞ Prezidenti Hörmüz boğazını "Tramp boğazı" adlandırmaq istəyir
  • 02 sentyabr, 2026
  • 19:51
İran sərhədçiləri 382 min litr dizel daşıyan gəmini ələ keçirib
Region
İran sərhədçiləri 382 min litr dizel daşıyan gəmini ələ keçirib
  • 02 sentyabr, 2026
  • 18:38
Səudiyyə Ərəbistanı İranı SIDR tankerinə hücumda ittiham edib - YENİLƏNİB
Digər ölkələr
Səudiyyə Ərəbistanı İranı SIDR tankerinə hücumda ittiham edib - YENİLƏNİB
  • 02 sentyabr, 2026
  • 15:56
1 ... 13 14 15 16 17 ... 116

Hörmüz boğazı: gəmiçilik təhlükəsizliyi və son xəbərlər

Hörmüz boğazı (fars. تنگه هرمز — Təngə-ye Hörmöz, ərəb. مضيق هرمز — Mədiq Hurmuz) — Yaxın Şərqdə cənub-qərbdə Fars körfəzini cənub-şərqdə Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən dar, lakin strateji baxımdan çox mühüm gəmiçilik boğazıdır.

Boğaz planetin ən zəngin neft regionundan karbohidrogenlərin açıq okeana və oradan Asiya, Avropa və Şimali Amerika bazarlarına çıxdığı yeganə dəniz yoludur. Dünya iqtisadiyyatında Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas "dar boğazı" (chokepoint) statusunu daşıyır.

Coğrafiyası və naviqasiya

Hörmüz boğazı iki dövləti ayırır:

Şimalda: İran İslam Respublikası.

Cənubda: Oman Sultanlığı (Musandam anklavı) və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ).

Boğazın ən dar yerində fiziki eni təxminən 39 kilometr (21 dəniz mili) təşkil edir. Lakin bu akvatoriyanın hamısı nəhəng supertankerlərin keçidi üçün yararlı deyil.

Gəmilərin hərəkətinin ayrılması üzrə beynəlxalq sistemə uyğun olaraq, gəmiçilik farvateri hər birinin eni cəmi 3 kilometr olan iki zolaqdan (biri daxil olan, digəri isə xaric olan gəmilər üçün) ibarətdir. Toqquşmaların qarşısını almaq üçün bu zolaqlar 3 kilometrlik bufer zonası ilə ayrılır. Farvaterin dərinliyi 70–90 metrə çatır ki, bu da istənilən su tutumuna malik gəmilərin keçməsinə imkan verir.

İqtisadi əhəmiyyəti: Planetin qan dövranı sistemi

Hörmüz boğazı tarixən dünya iqtisadiyyatının barometri rolunu oynayır. Bu dar su arteriyasından hər gün nəhəng həcmdə enerji resursları keçir:

Neft: Gündə təxminən 20–21 milyon barel neft. Bu, qlobal neft istehlakının təxminən 20%-ni və dəniz yolu ilə daşınan bütün neftin təxminən üçdə birini təşkil edir. Əsas tədarükçülər Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, BƏƏ, Küveyt və İrandır.

Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG): Boğazdan qlobal LNG tədarükünün 20%-dən çoxu nəql edilir ki, bunun da aslan payını Qətər ixrac edir.

Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ quru boru kəmərləri (məsələn, Qırmızı dənizə çəkilən "Şərq-Qərb" neft kəməri) inşa etsələr də, onların buraxılış qabiliyyəti son dərəcə məhduddur. Bu gün Hörmüz boğazından keçən marşrutu tamamilə əvəz etmək fiziki cəhətdən qeyri-mümkündür.

Geosiyasət və 2026-cı ilin mart böhranı

Beynəlxalq hüquq (BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası) bütün dövlətlərin gəmilərinə Hörmüz boğazından tranzit keçid hüququna zəmanət verir. Lakin şimal sahili və bir sıra strateji adaları (Əbu Musa, Böyük və Kiçik Tunb) nəzarətdə saxlayan İran ənənəvi olaraq boğazı Qərbə qarşı əsas təzyiq rıçaqı kimi görür.

2026-cı ilin yazında baş verən misilsiz hərbi böhran — ABŞ-İsrail koalisiyasının İranla birbaşa silahlı toqquşması və Tehranda hakimiyyət dəyişikliyi fonunda boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyi kritik təhlükə altına düşdü.

SEPAH-ın addımları: "Ağcaqanad donanmasına" (yüzlərlə sürətli silahlı qayıq), gəmi əleyhinə raketlərə və dəniz minalarına malik İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri dəfələrlə tankerlərin hərəkətini iflic etmək qabiliyyətini nümayiş etdirib.

Qiymətlərə təsiri: İstənilən qeyri-sabitlik, tankerlərin ələ keçirilməsi və ya yeni İran rəhbərliyi tərəfindən Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması ilə bağlı sadəcə bir şifahi təhdid belə dünya birjalarında dərhal öz əksini tapır və Brent markalı neftin kotirovkalarının kəskin sıçrayışına səbəb olur.

Azərbaycan üçün əhəmiyyəti: Rəsmi Bakı üçün vəziyyət ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, Hörmüz böhranı fonunda dünya neft qiymətlərinin kəskin artması Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) gəlirlərini artırır. Digər tərəfdən, enerji şoku səbəbindən qlobal inflyasiya və dünya resessiyası riski Azərbaycanın avropalı tərəfdaşlarla uzunmüddətli iqtisadi əlaqələrinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu gün Hörmüz boğazı sadəcə coğrafi obyekt olaraq qalmır, istənilən qığılcımın qlobal yanğına səbəb ola biləcəyi dünya iqtisadiyyatının ən həssas nöqtəsi olaraq qalır.