Kür çayı

Ağstafanın Köhnəqışlaq kəndinə xırda ölçülü dolu düşüb
Ekologiya
Ağstafanın Köhnəqışlaq kəndinə xırda ölçülü dolu düşüb
  • 09 may, 2026
  • 10:40
AFFA 2026/2027 mövsümü üçün lisenziya verdiyi klubların siyahısını açıqlayıb
Futbol
AFFA 2026/2027 mövsümü üçün lisenziya verdiyi klubların siyahısını açıqlayıb
  • 08 may, 2026
  • 18:37
Azər Fərəcov: Abşeronda dəmiryol dayanacaqlarının sayı 40-a çatacaq
İnfrastruktur
Azər Fərəcov: "Abşeronda dəmiryol dayanacaqlarının sayı 40-a çatacaq"
  • 08 may, 2026
  • 09:07
Vilayət Eyvazov İmişlidə vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirib
Daxili siyasət
Vilayət Eyvazov İmişlidə vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirib
  • 07 may, 2026
  • 13:41
İlk Azərbaycan Kubokunun qalibi Məmmədəli Məmmədov: Titulu qazanmağa layiq idik
Futbol
İlk Azərbaycan Kubokunun qalibi Məmmədəli Məmmədov: "Titulu qazanmağa layiq idik"
  • 07 may, 2026
  • 13:16
Mingəçevir sakini: WUF13-ün şəhərimizdə keçirilməsi olduqca maraqlı və sevindirici haldır
Daxili siyasət
Mingəçevir sakini: WUF13-ün şəhərimizdə keçirilməsi olduqca maraqlı və sevindirici haldır
  • 06 may, 2026
  • 20:27
Bəzi yerlərə intensiv yağış, Şahdağ və Daşkəsənə qar yağır - FAKTİKİ HAVA - YENİLƏNİB
Ekologiya
Bəzi yerlərə intensiv yağış, Şahdağ və Daşkəsənə qar yağır - FAKTİKİ HAVA - YENİLƏNİB
  • 06 may, 2026
  • 15:17
Qaxda Kürmükoba bayramı qeyd edilib
Foto
Mədəniyyət
Qaxda Kürmükoba bayramı qeyd edilib
  • 06 may, 2026
  • 14:42
Ankarada Heydər Əliyev və Türk Dünyası adlı tədbir keçirilib
Foto
Xarici siyasət
Ankarada "Heydər Əliyev və Türk Dünyası" adlı tədbir keçirilib
  • 04 may, 2026
  • 21:20
Sabirabadın Poladtuğay kəndində geniş ərazilər su altında qalıb
Foto
Hadisə
Sabirabadın Poladtuğay kəndində geniş ərazilər su altında qalıb
  • 04 may, 2026
  • 20:02
Kürdə suyun səviyyəsi artıb, İmişlinin üç kəndində pay torpaqları su altında qalıb
Hadisə
Kürdə suyun səviyyəsi artıb, İmişlinin üç kəndində pay torpaqları su altında qalıb
  • 02 may, 2026
  • 20:57
Kürdəxanını 8-ci km bazarı ilə əlaqələndirən avtobuslar yenilənir
İnfrastruktur
Kürdəxanını "8-ci km" bazarı ilə əlaqələndirən avtobuslar yenilənir
  • 01 may, 2026
  • 17:47
Sabirabadda Kür çayı məcrasından çıxıb
Ekologiya
Sabirabadda Kür çayı məcrasından çıxıb
  • 01 may, 2026
  • 14:40
Prezident Kuboku 2026 beynəlxalq reqatasına bu gün Mingəçevirdə yekun vurulacaq
Fərdi
"Prezident Kuboku 2026" beynəlxalq reqatasına bu gün Mingəçevirdə yekun vurulacaq
  • 01 may, 2026
  • 09:03
Prezident Kuboku 2026: Mingəçevirdə növbəti mükafatçılar bəlli olacaq
Fərdi
"Prezident Kuboku 2026": Mingəçevirdə növbəti mükafatçılar bəlli olacaq
  • 30 aprel, 2026
  • 09:11
Mayda temperatur 38 dərəcəyədək yüksələcək - AYLIQ PROQNOZ
Ekologiya
Mayda temperatur 38 dərəcəyədək yüksələcək - AYLIQ PROQNOZ
  • 29 aprel, 2026
  • 14:48
1 ... 9 10 11 12 13 ... 26
Kür çayı: Coğrafi mövqeyi, hidroqrafik xüsusiyyətləri, ekoloji əhəmiyyəti və təsərrüfat rolu

Kür çayının mənbəyi, coğrafi marşrutu və hövzəsi

Kür çayı — Cənubi Qafqazın ən iri, uzun və mühüm transsərhəd çaylarından biridir. Çayın mənbəyi Türkiyə ərazisində, Ərzurum vilayətində, Qızılgədik dağının yamaclarında (təxminən 2740 metr yüksəklikdə) yerləşir. Türkiyə ərazisindən axdıqdan sonra Gürcüstan ərazisindən keçən Kür, daha sonra Azərbaycan Respublikasının ərazisinə daxil olur və ölkəni şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru kəsərək Xəzər dənizinə tökülür.

Kür çayının ümumi uzunluğu təxminən 1515 kilometr, su toplama hövzəsinin sahəsi isə 188 min kvadratkilometrdən çoxdur. Çay boyunca onun qidalanmasında qar, yağış və yeraltı sular mühüm rol oynayır. Kürün ən iri qolu olan Araz çayı Azərbaycan ərazisində (Səbətçilər kəndi yaxınlığında) onunla birləşərək Xəzər dənizinə doğru ortaq axın yaradır. Digər əsas qollarına Qanıx (Alazan), Qabırrı (İori), Arpaçay, Kurekçay və s. daxildir.

Hidroqrafik quruluş və su ehtiyatlarından istifadə

Kür çayı Qafqaz regionunun energetika, kənd təsərrüfatı və su təchizatı sistemində strateji mövqeyə malikdir. Çayın üzərində müxtəlif illərdə iri su anbarları və hidroelektrik stansiyalar (HES) silsiləsi yaradılmışdır:

Su anbarları: Mingəçevir (Azərbaycanın ən böyük süni gölü), Şəmkir, Varvara və Yenikənd su anbarları ölkənin enerji təhlükəsizliyində və suvarma sistemlərində həlledici rol oynayır.

Meliorasiya və suvarma: Kür çayının suları Azərbaycanın aran rayonlarındakı minlərlə hektar əkin sahəsinin, o cümlədən Muğan, Mil və Şirvan düzlərinin suvarılmasında əsas mənbədir.

Ekoloji vəziyyət və transsərhəd problemlər

Transsərhəd çay olması səbəbindən Kürün ekoloji vəziyyəti bir neçə dövlətin birgə səylərindən asılıdır. Yuxarı axında yerləşən ölkələrin sənaye müəssisələri və kommunal təsərrüfatları tərəfindən çayın çirkləndirilməsi illərdir ciddi ekoloji narahatlıq doğurur. Son dövrlərdə çay yatağında suyun səviyyəsinin aşağı düşməsi, iqlim dəyişikliyi fonunda quraqlıqlar və Xəzər dənizinin səviyyəsinin tərəddüdləri Kür çayının ekosisteminin mühafizəsini və su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunmasını daha da aktuallaşdırmışdır.

Tarixi və mədəni əhəmiyyəti

Azərbaycan xalqının mədəniyyətində, ədəbiyyatında və folklorunda Kür çayı xüsusi simvolik yerə malikdir. "Kür və Araz" ifadəsi ölkənin coğrafi və tarixi birliyinin ayrılmaz hissəsidir. Çayın sahillərində qədim yaşayış məskənləri, tarixi abidələr və müasir şəhərlər (Mingəçevir, Yevlax, Sabirabad, Şirvan və s.) yerləşir.

Bu bölmə haqqında

Bu mövzulu bölmədə Kür çayının su səviyyəsinin dəyişməsi, ekoloji problemləri, təmizlənməsi layihələri, su anbarlarının fəaliyyəti, daşqın təhlükələri və bu mühüm su arteriyası ilə bağlı digər aktual xəbərlər toplanmışdır.