Korrupsiya (latın dilindən corruptio — pozma, rüşvət alma) — vəzifəli şəxslərin öz səlahiyyətlərindən, qulluq mövqeyindən və ya bu mövqenin imkanlarından şəxsi maraqları, maddi və ya qeyri-maddi nemətlər əldə etmək məqsədilə qanunsuz olaraq istifadə etməsidir. Korrupsiya yalnız rüşvətxorluqla məhdudlaşmır; o, müxtəlif formalarda təzahür edir:
Rüşvətxorluq: Qanunsuz olaraq əvəzi ödənilən nemətlərin verilməsi və ya alınması.
Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə: Şəxsi və ya qrup maraqları naminə xidməti səlahiyyətlərin qəsdən aşılması.
Nepotizm (qohumbazlıq) və favorizm: Ləyaqət və peşəkarlıq prinsipi əvəzinə, qohumluq, dostluq və ya tanışlıq əlaqələrinə görə vəzifə təyinatlarının aparılması.
Mənimsəmə və israfetmə: Etibar edilmiş dövlət və ya korporativ əmlakın qanunsuz olaraq mənimsənilməsi.
Korrupsiya hər bir dövlətin inkişafının qarşısında duran ən ciddi maneələrdən biridir. O, cəmiyyətə və iqtisadiyyata dağıdıcı təsir göstərir:
İqtisadi inkişafın ləngiməsi: Sağlam rəqabət mühitini məhv edir, yerli və xarici investisiyaların cəlb olunmasına əngəl törədir, büdcə vəsaitlərinin səmərəsiz xərclənməsinə səbəb olur.
Sosial ədalətsizlik: Vətəndaşların qanuni hüquqlarının pozulmasına, əhalinin gəlirlərinin qeyri-bərabər bölgüsünə və yoxsulluğun dərinləşməsinə gətirib çıxarır.
İnstitusional etimadın sarsılması: Vətəndaşların dövlət qurumlarına, qanunun aliliyinə və ədalət mühakiməsinə olan inamını zəiflədir.
Dünyada korrupsiya ilə mübarizə kompleks şəkildə aparılır və əsasən iki istiqamətə bölünür:
Preventiv (qabaqlayıcı) tədbirlər: Dövlət idarəçiliyində şəffaflığın artırılması, xidmətlərin rəqəmsallaşdırılması və "Elektron hökumət" sistemlərinin (məsələn, Azərbaycandakı "ASAN xidmət" təcrübəsi) tətbiqi ilə insan faktorunun minimuma endirilməsi.
Cəza tədbirləri: Qanunvericiliyin sərtləşdirilməsi, hüquq-mühafizə orqanlarının effektiv nəzarəti və korrupsiya cinayətləri törətmiş şəxslərin qaçılmaz məsuliyyətə cəlb olunması. Beynəlxalq təşkilatlar (məsələn, BMT-nin Korrupsiyaya qarşı Konvensiyası) bu sahədə qlobal əməkdaşlığı əlaqələndirir.
Bu mövzulu bölmədə korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində həyata keçirilən dövlət siyasətinə, hüquq-mühafizə orqanlarının aşkar etdiyi qanun pozuntularına, araşdırmalara, qanunvericilikdəki yeniliklərə və ictimai şəffaflıq layihələrinə dair xəbərlər toplanmışdır.
Bakı 18° C
