"Hizbullah" (Allahın Partiyası) — İranın "Müqavimət Oxu"nun mərkəzi və ən güclü elementi kimi çıxış edən hərbiləşdirilmiş Livan şiə təşkilatı və siyasi partiyasıdır. 1982-ci ildə İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) birbaşa iştirakı ilə yaradılan qruplaşma bu gün misilsiz bir fenomen təşkil edir: hərbi potensialı regionun bir çox suveren dövlətlərinin ordularını üstələyən qeyri-dövlət aktoru.
ABŞ və İsrailin İran infrastrukturuna endirdiyi kütləvi zərbələrdən sonra yaranan 2026-cı ilin mart böhranı fonunda bütün dünya gərginliklə İsrailin şimal sərhədini izləyir. Münaqişənin tammiqyaslı regional müharibəyə çevrilib-çevrilməyəcəyi böyük ölçüdə məhz "Hizbullah" rəhbərliyinin qərarlarından asılıdır.
Livan daxilində "Hizbullah" sistemli siyasi qüvvə kimi qanuniləşdirilib. O, parlamentdə və hökumətdə öz nümayəndələrinə malikdir, həmçinin əsas dövlət qərarlarına faktiki veto hüququna sahibdir. Qruplaşma Livanın cənubunda, Bekaa vadisində və Beyrutun cənub ətraflarında (Dahiyə) şiə əhalisi arasında özünə nəhəng sosial baza təmin edərək, xəstəxanalar, məktəblər və xeyriyyə fondlarından ibarət şəxsi şəbəkəsini idarə edir.
Lakin beynəlxalq arenada təşkilatın statusu tamamilə fərqlidir. ABŞ, İsrail, Böyük Britaniya, Almaniya, Ərəb Dövlətləri Liqası və bir sıra digər ölkələr "Hizbullah"ı (tamamilə və ya onun hərbi qanadını) terror təşkilatı kimi tanıyır, onu transmilli terrorizmdə, siyasi qətllərdə və öz fəaliyyətini maliyyələşdirmək üçün qanunsuz narkotik dövriyyəsində ittiham edirlər.
"Hizbullah"ın yaratdığı əsas təhlükə onun daim modernləşdirilən nəhəng arsenalıdır. 2024-cü ilin sonlarında komandanlıq heyətində verdiyi ağır itkilərə baxmayaraq, qruplaşma İranın "Qüds" qüvvələrinin köməyi ilə logistikanı yenidən qurmağı və döyüş qabiliyyətini bərpa etməyi bacardı.
"Hizbullah"ın hərbi maşını üç sütuna əsaslanır:
Raket arsenalı: Hərbi kəşfiyyatın hesablamalarına görə, qruplaşmanın sərəncamında müxtəlif siniflərdən olan 150 000-dən çox raket var. Əsasını qısamənzilli idarə olunmayan mərmilər ("Katyuşa" ailəsi) təşkil etsə də, əsas təhlükə İsrailin istənilən nöqtəsində strateji obyektləri (elektrik stansiyaları, hava limanları, hərbi bazalar) minimal xəta ilə vura bilən yüksək dəqiqlikli orta mənzilli ballistik raketlərdir (məsələn, Fateh-110 və Zelzal-2).
Zərbə pilotsuz uçuş aparatları: İranın kamikadze dronlarının (Shahed və Ababil seriyalarının analoqları) kütləvi şəkildə tətbiqi əsas raket zərbəsindən əvvəl "Dəmir Qübbə" və "Davudun Sapandı" hava hücumundan müdafiə (PRO) sistemlərini tükəndirmək məqsədi daşıyır.
Elit "Rizvan" (Radvan) bölməsi: Suriyadakı müharibədə real döyüş təcrübəsi olan, minlərlə mükəmməl təlim keçmiş və təchiz edilmiş döyüşçüdən ibarət xüsusi təyinatlı qruplaşmadır. Münaqişə halında onların əsas vəzifəsi sərhədi yararaq keçmək, yaşayış məntəqələrini ələ keçirmək və təxribat müharibəsi aparmaqdır.
2026-cı il fevralın 28-də İrana edilən misilsiz hücumdan sonra "Hizbullah" öz müttəfiqlik öhdəliklərini yerinə yetirmək qaçılmazlığı ilə üz-üzə qaldı. "Meydanların birliyi" (Tehranın bütün proksi-qüvvələrinin koordinasiyası) doktrinası çərçivəsində Livan qruplaşması İranın cavabının birinci eşelonu kimi nəzərdən keçirilir.
Report.az-ın hərbi analitikləri hadisələrin inkişafının iki mümkün ssenarisini fərqləndirirlər:
Tükəndirmə müharibəsi: Dərin quru hücumu cəhdləri olmadan İsrailin şimal ərazilərinin gündəlik raket atəşlərinin intensivləşdirilməsi. Məqsəd — iqtisadiyyatı iflic etmək və yüz minlərlə israillini daxili qaçqın statusunda saxlamaqdır.
İkinci cəbhənin açılması: SEPAH ilə sinxronlaşdırılmış şəkildə, İsrailin PRO sistemini yarmaq və Təl-Əviv və Hayfadakı strateji infrastrukturu məhv etmək məqsədi daşıyan Livandan kütləvi raket yaylım atəşi (gündə minlərlə raket). Bu ssenari, infrastrukturu TSAHAL və Amerika aviasiyasının cavab zərbələri ilə tamamilə məhv edilə biləcək Livanın özü üçün fəlakətli nəticələrə səbəb olacaq.
Hazırda Yaxın Şərq uçurumun astanasında balanslaşır. "Hizbullah" dünyada ən ölümcül qeyri-dövlət hərbi birləşməsi olaraq qalır və bu günlərdə onun rəhbərliyinin verəcəyi istənilən qərar müasir tarixin dərsliklərinə düşəcək.
Bakı 13° C
