Dolu yağması — güclü konvektiv proseslər nəticəsində yaranan və yer səthinə müxtəlif ölçülərdə buz dənəciklərinin (dolu dənələrinin) düşməsi ilə müşayiət olunan təhlükəli meteoroloji hadisədir. Bu proses adətən yaz və yay aylarında, güclü istilər zamanı formalaşan nəhəng şaquli "topa-yağış" (cumulonimbus) buludları daxilində baş verir. Buludun içərisindəki güclü yuxarı qalxan hava axınları su damcılarını atmosferin çox soyuq qatlarına (dondurucu səviyyədən yuxarıya) aparır və burada damcılar dərhal donur. Daha sonra bu buz kristalları yenidən aşağı enərkən ətrafdakı su damcıları onların üzərinə yapışır və növbəti güclü hava axını onları yenidən yuxarı qaldırır. Bu dövriyyə bir neçə dəfə təkrarlandıqca buz dənəciyi təbəqə-təbəqə böyüyür. Sonda ağırlaşan buz kürəcikləri havanın yuxarı axınının gücünə tab gətirməyərək yerə — dolu şəklində tökülür.
Dolu yağması təbiətin ən dağıdıcı və qısamüddətli, lakin ağır nəticələr doğuran hadisələrindən biridir. O, xüsusilə kənd təsərrüfatı sahəsinə milyardlarla manat ziyan vura bilər:
Bitkiçilik və bağçılıq: Yaz və yay aylarında düşən irihəcmli dolu dənələri meyvə ağaclarının çiçəklərini, yetişməkdə olan məhsulları, üzüm tənəklərini və tərəvəz sahələrini tamamilə məhv edə bilər. Yarpaqların və qabıqların zədələnməsi bitkinin uzun müddət sağalmasına mane olur.
İnfrastruktur və avtomobillər: Şəhər yerlərində qəfil yağan güclü dolu avtomobillərin kuzovunda batıqlar yarada, şüşələri sındıra, binaların dam örtüklərinə və istixanaların şüşə/polikarbonat panellərinə ciddi ziyan vura bilər.
Kənd təsərrüfatı rayonlarında dolu təhlükəsinin qarşısını almaq üçün qabaqlayıcı tədbirlər görülür:
Dolu əleyhinə qurğular (raketlər və generatorlar): Buludların tərkibinə xüsusi reagentlər (məsələn, gümüş yodid) yeritməklə böyük buz dənələrinin yaranmasının qarşısı alınır. Bu reagentlər suyun daha çox xırda kristallar ətrafında donmasına səbəb olur ki, nəticədə buz dənələri böyüməyərək yerə adi yağış və ya xırda qranullar şəklində düşür.
Mühafizə torları: İntensiv bağçılıq və istixana təsərrüfatlarında xüsusi qoruyucu torlardan (anti-hail nets) istifadə edilməsi məhsulu dolu zədələrindən tamamilə qorumağa imkan verir.
Bu mövzulu bölmədə meteoroloji xidmətlərin dolu yağması ilə bağlı xəbərdarlıqlarına, ölkənin müxtəlif bölgələrində qeydə alınan təbii fəsadlara, kənd təsərrüfatına dəyən zərərlərə, eləcə də dolu əleyhinə mübarizə tədbirlərinə dair aktual xəbərlər və məlumatlar toplanmışdır.
Bakı 26° C
