Ağcabədi — Azərbaycan Respublikasının qərb-mərkəzi hissəsində, Mil-Qarabağ düzündө, Kür və Araz çaylarının aşağı axınları arasındakı ərazidə qərarlaşan qədim şəhər və Ağcabədi rayonunun inzibati mərkəzidir. Paytaxt Bakı şəhərindən avtomobil yolu ilə təqribən 275-280 kilometr qərbdə yerləşən bu region ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafında, xüsusilə də ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm strateji mövqeyə malikdir. İnzibati cəhətdən şimaldan Zərdab və Bərdə, şərqdən Ağdam və Beyləqan, qərbdən isə Xocavənd rayonları ilə həmsəhrəddir.
Ərazinin relyefi əsasən düzənlikdən ibarət olub, səth quruluşu qədim çay yataqları, tirələr və alüvial çöküntülərlə zəngindir. İqlimi quru yarımsəhra və mülayim isti yarımsəhra tiplərinə aiddir; yay ayları isti və quraq, qış ayları isə nisbətən mülayim keçir. Rayon ərazisindən və ya onun yaxınlığından axan Kür çayı, eləcə də Qarqarçay, Xaçınçay və digər çayların qolları, həmçinin Yuxarı Qarabağ kanalı bölgənin su təchizatının və suvarma sisteminin əsasını təşkil edir. Zəngin su ehtiyatları və münbit torpaq örtüyü burada kənd təsərrüfatının intensiv inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır.
Ağcabədi torpaqları minilliklərin tarixi izlərini, qədim sivilizasiyaların maddi-mədəni nümunələrini özündə qoruyub saxlayan zəngin arxeoloji məkandır. Rayon ərazisində aparılmış tədqiqatlar zamanı tunc və dəmir dövrlərinə, eləcə də antik dövrə aid çoxsaylı kurqanlar, yaşayış yerləri və qədim qəbiristanlıqlar aşkar edilmişdir.
Tarixi abidələrin təsnifatı: Üzeyirkənd, Avşar, Qaradolaq və digər kəndlərin ətrafında yerləşən qədim abidələr qədim tayfaların məişətini, maldarlıq və əkinçilik mədəniyyətini öyrənmək üçün mühüm elmi mənbədir.
İpək Yolu əlaqələri: Tarixən müxtəlif ticarət yollarının qovşağında yerləşən bölgə, yerli sənətkarlığın və ticarətin inkişafına ev sahibliyi etmiş, regionun mədəni simasını formalaşdırmışdır.
Ağcabədi Azərbaycanın milli sərvəti olan dünya şöhrətli Qarabağ atlarının yetişdirilməsi, qorunması və cinsin saflığının saxlanılması üzrə əsas mərkəzlərdən biridir:
Atçılıq ənənələri: Rayonun təbii otlaqları və iqlim şəraiti Qarabağ atlarının inkişafı üçün idealdır. Burada həyata keçirilən dövlət proqramları və tədbirlər nəticəsində qədim zəriflik və dözümlülüyü ilə seçilən bu at cinsinin genofondu qorunur və inkişaf etdirilir.
Milli idman növləri: Qarabağ atları ilə bağlı olan ənənəvi xalq oyunları (o cümlədən "Çövkən" milli atüstü oyununun təbliği) regionun mədəni həyatında xüsusi yer tutur.
Ağcabədi Azərbaycan elminə, ədəbiyyatına, incəsənətinə və musiqi mədəniyyətinə dahi şəxsiyyətlər bəxş etmiş müqəddəs ocaqlardan biridir:
Üzeyir Hacıbəyov fenomeni: Azərbaycan professional musiqi sənətinin, milli operasının və operettasının banisi, dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun əcdadlarının vətəni olan Ağcabədi şəhərində böyük bəstəkarın ev-muzeyi fəaliyyət göstərir. Muzeydə dahi sənətkarın həyat və yaradıcılığını əks etdirən nadir eksponatlar, sənədlər və şəxsi əşyalar qorunur.
Muğan muğam məktəbi: Rayon qədim muğam sənətinin, aşıq musiqisinin və xalq yaradıcılığının qorunub yaşadıldığı əsas mərkəzlərdəndir. Ağcabədidən çıxan bir çox xanəndələr, musiqiçilər və şairlər Azərbaycan mədəniyyət xəzinəsini zənginləşdirmişlər.
Bu gün Ağcabədi Azərbaycanın ən iri aqrar-sənaye rayonlarından biri kimi tanınır. İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı və onun məhsullarının emalı təşkil edir:
Pambıqçılıq və taxılçılıq: Münbit Qarabağ torpaqları və yüksək səviyyəli suvarma infrastrukturu sayəsində rayonda strateji əhəmiyyət kəsb edən pambıqçılıq, buğda, arpa və digər taxıl bitkilərinin becərilməsi geniş miqyas almışdır.
Heyvandarlıq və südçülük: Zəngin yem bazası və geniş otlaq sahələri maldarçılıq, qoyunçuluq, quşçuluq və arıçılığın inkişafını təmin edir. Xüsusilə son illərdə yaradılmış müasir südçülük kompleksləri və aqrar parklar respublikanın süd və ət məhsulları ilə təminatında mühüm rol oynayır.
Emal sənayeti: Kənd təsərrüfatı məhsullarının emalına yönəlmiş yerli müəssisələr rayonun iqtisadi müstəqilliyini gücləndirir və yeni iş yerlərinin açılmasına xidmət edir.
Son illərdə Ağcabədi şəhərində və rayonun qəsəbə və kəndlərində həyata keçirilən irimiqyaslı dövlət proqramları bölgənin simasını kökündən dəyişdirmişdir:
Yol və nəqliyyat şəbəkəsi: Respublika və yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarının yenidən qurulması, yeni körpülərin tikilməsi və nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması gediş-gəlişi xeyli asanlaşdırmışdır.
Sosial obyektlər: Rayonda yeni məktəb binaları, uşaq bağçaları, Mərkəzi Rayon Xəstəxanası, Diaqnostika Mərkəzi, Gənclər Mərkəzi, Heydər Əliyev Mərkəzi və idman kompleksləri inşa edilmişdir.
Kommunal xidmətlər: Əhalinin qazlaşdırılması, fasiləsiz elektrik enerjisi və təmiz içməli su ilə təminatı istiqamətində mühüm layihələr icra olunmuşdur.
Bu mövzulu bölmədə Ağcabədi rayonunun sosial-iqtisadi inkişaf dinamikası, kənd təsərrüfatı mövsümlərinin gedişi (pambıq yığımı, taxıl biçini), Qarabağ atlarının qorunması və inkişafı ilə bağlı tədbirlər, mədəniyyət layihələri, infrastruktur yenilikləri və regionun gündəlik həyatına dair ən son, rəsmi və ətraflı xəbərlər toplanmışdır.
Bakı 29° C
