2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə keçən gecə Cənubi Qafqaz regionu 1994-cü il atəşkəs müqaviləsindən sonra ən şiddətli və genişmiqyaslı hərbi eskalasiya ilə üzləşdi. Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhəboyu mövqelərimizi və mülki yaşayış məntəqələrini ağır artilleriyadan atəşə tutması ilə başlayan bu hadisə, Azərbaycan Ordusunun ildırımsürətli əks-həmlə əməliyyatına çevrildi. "Aprel döyüşləri" və ya "Dördgünlük müharibə" adını almış bu hərbi kampaniya, Azərbaycanın hərbi qüdrətinin nümayişi, işğalçı Ermənistanın "məğlubedilməz ordusu" mifinin darmadağın edilməsi və gələcək 44 günlük Vətən Müharibəsinin strateji təməli kimi tariximizə həkk olundu.
Aprelin 2-nə keçən gecə düşmən tərəfi Tərtər, Ağdam, Füzuli və Goranboy rayonlarını, həmçinin cəbhə xəttinə yaxın kəndləri intensiv atəşə tutmağa başladı. Mülki əhali arasında itkilərin qarşısını almaq və düşmənin atəş nöqtələrini susdurmaq məqsədilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin komandanlığı dərhal cavab tədbirləri görmək əmrini verdi.
Əməliyyatın ilk saatlarından etibarən Azərbaycanın Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri (XTQ) və ön xətt bölmələri düşmənin illərlə qurduğu mühəndis-istehkam maneələrini yararaq, bir neçə istiqamətdə irəliləməyə nail oldular. Bu, sıradan bir atışma deyil, müasir hərb sənətinin elementlərini özündə birləşdirən, dəqiq koordinasiya olunmuş hərbi əməliyyat idi.
Aprel döyüşləri zamanı hərbi əməliyyatlar əsasən iki strateji istiqamətdə – şimal və cənub cinahlarında cəmləşmişdi. Bu döyüşlərin nəticəsində əldə olunan ərazi uğurları münaqişənin bütün gələcək taleyini dəyişdi:
Lələtəpə Yüksəkliyi (Cəbrayıl istiqaməti): Hücumun cənub cinahında ən böyük uğur Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi oldu. Bu yüksəklik Horadiz şəhəri və ətraf kəndlərin təhlükəsizliyini təmin etmək, həmçinin düşmənin dərinlikdəki hərbi hərəkətliliyini vizual nəzarətdə saxlamaq üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edirdi. Lələtəpənin geri qaytarılması ilə Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndində təhlükəsiz yaşayış üçün şərait yarandı.
Talış və Seysulan İstiqaməti (Şimal cinahı): Goranboy və Tərtər rayonları üçün təhlükə yaradan Talış kəndi ətrafındakı strateji yüksəkliklər düşməndən təmizləndi. Ordumuzun bu istiqamətdəki uğuru Ermənistanın müdafiə sistemindəki boşluqları üzə çıxardı və onlara ağır zərbə vurdu.
Döyüşlər nəticəsində Azərbaycan 2000 hektardan artıq ərazini işğaldan tamamilə azad etdi, daha böyük ərazini isə operativ nəzarət altına götürdü.
Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun texnoloji üstünlüyünü sübut etdi. Bu döyüşlərdə ilk dəfə olaraq bir sıra müasir silah sistemləri tətbiq olundu:
Kamikadze Dronlar: Azərbaycan Ordusu dünyada ilk dəfə olaraq İsrail istehsalı olan "Harop" kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarından kütləvi şəkildə istifadə etdi. Bu, düşmənin komanda məntəqələrini və hərbi eşelonlarını məhv etmək üçün inqilabi bir addım idi.
Dəqiq İdarəolunan Raketlər: "Spike" tank əleyhinə raket kompleksləri vasitəsilə düşmənin sığınacaqlarda gizlədilən tankları və zirehli texnikası bir-bir sıradan çıxarıldı.
Xüsusi Təyinatlıların Şücaəti: Düşmənin illərlə qurduğu "Ohanyan xətti"ni bir neçə saatda yaran XTQ mənsubları, müasir yaxın döyüş taktikaları ilə düşməni vahiməyə saldı.
Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövləti həm döyüş meydanında, həm də diplomatik masada öz sözünü dedi. Aprelin 5-də Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəislərinin Moskva görüşündən sonra tərəflərin razılığı ilə hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Lakin bu atəşkəs status-kvonun artıq keçmişdə qaldığının sübutu idi.
Dünya birliyi Azərbaycanın hərbi gücünə şahidlik etdi. Ermənistan rəhbərliyi isə aprel məğlubiyyətindən sonra ciddi daxili böhrana sürükləndi, hərbi rəhbərlikdə kütləvi istefalar və həbslər baş verdi.
Aprel döyüşlərinin əhəmiyyəti illər keçdikcə daha dərindən dərk olunur. Bu döyüşlər sadəcə torpaqların bir hissəsinin azad edilməsi deyildi:
Milli Ruhun Oyanışı: Aprel zəfəri Azərbaycan xalqında "biz qələbə qazana bilərik" inamını ən yüksək həddə çatdırdı. Cəmiyyətdə görünməmiş vətənpərvərlik dalğası yarandı.
Strateji Təcrübə: Komandanlıq real döyüş şəraitində müasir silahların effektivliyini və koordinasiyanı sınaqdan keçirdi. Bu təcrübə 2020-ci ilin payızında 44 günlük müharibənin planlaşdırılmasında həlledici rol oynadı.
Cocuq Mərcanlı Modeli: Bu kəndin qısa müddətdə yenidən qurulması Azərbaycanın öz torpaqlarını bərpa etmək əzmini və iqtisadi gücünü göstərdi. "Böyük Qayıdış" konsepsiyasının təməli məhz burada qoyuldu.
Aprel döyüşləri – Azərbaycan əsgərinin rəşadəti, Ali Baş Komandanın siyasi iradəsi və xalqın sarsılmaz birliyinin təntənəsidir. Aprel şəhidlərinin qanı bahasına qazanılan bu qələbə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam bərpa etməyə hazır olduğunu bütün dünyaya bəyan etdi. Ekspertlərin qeyd etdiyi kimi, 2016-cı ilin Aprel zəfəri 2020-ci ilin Şuşa zəfərinə gedən yolun ilk və ən mühüm işığı idi. Bu gün azad olunmuş Lələtəpədə dalğalanan üçrəngli bayrağımız, həmin şanlı tarixin canlı şahididir.
Bakı 15° C
