SOCAR BOTAŞ ilə qaz tədarükünə dair Anlaşma Memorandumu imzalayıb

Türkiyənin borularla nəqletmə operatoru olan BOTAŞ şirkəti və Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Türkiyədəki yatırımı olan “SOCAR Türkiye Petrokimya A.Ş.” (STPAS) 31 dekabr 2024-cü il tarixinədək qüvvədə olacaq 1,7 milyard kubmetrə qədər təbii qazın tədarükünə dair Anlaşma Memorandumu imzalayıb.

Bu barədə “Report” “Anadolu” agentliyinə istinadən xəbər verir.

Məlumata görə, Türkiyənin Enerji və Təbii Sərvətlər Nazirliyi ilə Azərbaycanın Energetika Nazirliyi arasında dekabrın 22-də imzalanan müqaviləyə əsasən, BOTAŞ, ehtiyacları ödəmək üçün nəql edilən bu qaz həcmlərini "SOCAR Türkiye Enerji"nin ehtiyaclarının ödənilməsinə yönəldiləcək.

Bu Anlaşma Memorandumu artıq qüvvədə olan mövcud qaz alqı-satqısı müqaviləsinə yenilənmə və əlavədir. O, alqı-satqısı müqaviləsi ilə bağlı idxal xərclərini, BOTAŞ-ın Türkiyədə çəkdiyi daşıma tarifini və digər nəqliyyat xərclərini və bütün tətbiq olunan vergiləri əhatə edir.

Bununla belə, BOTAŞ-ın nəqletmə və ya ödəmə öhdəlikləri nəzərə alınmaqla, BOTAŞ və STPAŞ arasında çatdırılma miqdarını əhatə edən ayrıca “al və ödə” prinsipi ilə illik müqavilə bağlanacaq.

Sənədə əsasən, tərəflər Azərbaycanda hasilat layihələrindən istehsal olunacaq təbii qaz həcmlərinin ötürmək üçün mövcud boru kəmərlərinin, o cümlədən Bakı-Tbilisi-Ərzurum və Trans-Anadolu Təbii Qaz Boru Kəmərinin maksimum texniki imkanlarından istifadə etməyə çalışacaqlar. Türkiyə bu təbii qaz həcmlərinin yerli qaz bazarında ticarəti üçün lazımi dəstəyi verəcək.

Dəyişikliklərə və yenilənmələr olan Anlaşma Memorandumu hər bir ölkənin müvafiq daxili hüquqi prosedurlarının tamamlanmasından sonra qüvvəyə minəcək.

Xatırladaq ki, 2001-ci ildə imzalanmış müqaviləyə əsasən, Türkiyənin Cənubi Qafqaz üzərindən Bakı-Tbilisi-Ərzurum boru kəmərləri ilə nəql edilən Xəzər dənizin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Şahdəniz” qaz yatağından ildə 6,6 milyard kubmetr qaz idxal edilib.

Qeyd edək ki, 2021-ci ilin iyul ayında Türkiyənin dövlət enerji tənzimləyicisi Azərbaycan qazını Türkiyəyə daşıyan iki boru kəmərində - Cənubi Qafqaz Boru Kəməri və Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri (TANAP) ilə gündəlik istifadə edilməyən "spot tutum" hərraclarını keçirməyə başlayıb. İndiyə qədər keçirilən üç hərracda bu il üçün aylıq və rüblük tutumu və 2022-ci ildən 2024-cü ilə qədər illik tutum təklif edilib. Bu, əldə edilən razılaşmanın yalnız 2024-cü ilin sonuna qədər uzandığını göstərir.

Bu hərracda Türkiyənin dövlət qaz idxalçısı şirkəti olan BOTAŞ yeganə iddiaçı olub və yalnız Cənubi Qafqaz Boru Kəmərindəki tutum üçün təkliflər verib, hecab edərək ki, AGSC Avropaya ixracatını artırmaq üçün qalan ehtiyat TANAP tutumuna sahib olmaq istəyir.

Bu gün üçün BOTAŞ ilin sonuna qədər Cənubi Qafqaz Boru Kəmərində gündəlik spot tutumunun təxminən üçdə birini sifariş edib. Eyni zamanda, kəmərin 2022-ci il üçün gündəlik rezervləri 2,62 milyard kubmetr, 2023-cü və 2024-cü illər üçün isə 3,84 milyard kubmetr və ya daha çox təşkil üdib. Bu isə köhnə müqavilə ilə idxal edilən illik qazın 6,6 milyard kubmetrin yarısına bərabərdir.

Türkiyə tərəfi aylıq hərraclarda ayrılmayan tutumu təklif etməyə davam edəcək və bu, AGSC-nin qazı satmağa razı olduğu təqdirdə BOTAŞ-a idxalı artırmasına imkan verəcək.

İllik razılaşma Bakıya önümüzdəki üç il üçün Türkiyəyə satacağı minimum qaz həcmini bilməkdə bir qədər əminlik verir, aylıq və rüblük hərracların davam etməsi isə BOTAŞ-a tələbata və daha geniş bazar şərtlərinə uyğun olaraq idxal etdiyi həcmi artırmağa imkan verir.

Qeyd edək ki, Türkiyəyə Azərbaycanın “Şahdəniz” yatağından hasil edilən təbii qaz nəql olunur. Təbii qaz həcmləri Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (Bakı-Tbilisi-Ərzurum) və TANAP vasitəsilə Türkiyə bazarına çatdırılır. Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə ilk qaz Türkiyə bazarına 2007-ci ildə daxil olub. TANAP vasitəsilə Türkiyəyə kommersiya qazının nəqlinə isə 2018-ci il iyunun 30-da başlanılıb.