Dünya Bankı Azərbaycanda aşağı karbonlu rejimə keçid risklərini azaldan amilləri açıqlayıb

Azərbaycanda bərpa olunan enerji, “yaşıl iqtisadiyyat”, su ehtiyatlarının idarəedilməsi və turizm kimi sektorlarda iqlim dəyişiklikliyinin davamlılığının dəstəkləmək üçün siyasətlərin tətbiqi aşağı karbonlu keçid risklərini azaldacaq və diversifikasiyaya yol açacaq.

"Report" xəbər verir ki, bu barədə Dünya Bankı Qrupunun (DB) apardığı 2022-ci il üçün Azərbaycan Sistematik Ölkə Diaqnostikası (SCD) hesabatında deyilir.

“Coğrafi mövqeyi, Xəzər dənizi və müxtəlif düzənlik və dağlıq landşaftına görə Azərbaycan əhəmiyyətli dərəcədə bərpa olunan enerji mənbələrinə malikdir. Ən yüksək texniki potensial günəş (23 GVt) və külək (3 GVt) enerjisinə aiddir. Lakin ölkədə kiçik su (0,5 GVt) və günəş (0,4 GVt) üçün də yaxşı potensial var. Dənizdə külək enerjisi həm də ölkənin enerjinin şaxələndirilməsi strategiyası üçün əhəmiyyətli bir fürsətdir”, - hesabatda deyilir.

Dünya Bankı hesab edir ki, elektrikləşdirmə və dəmir yolları da daxil olmaqla nəqliyyat sektoruna investisiyalar kömürsüzləşdirmə və ətraf mühitə təsirin azaldılması üçün də kritik ola bilər. Belə ki, sektor 2018-ci ildə ümumi atmosferə çirkləndirici emissiyaların demək olar ki, dörddə birini təşkil edib.

Araşdırmaya əsasən, rəqəmsal xidmətlər həm də enerji və materialların istehlakını azalda bilər ki, bu da emissiyaları əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaq: “Yaşıl” iqtisadiyyat kimi istifadə olunmamış resurslara sərmayə qoymaq həm də əmək bazarı üçün imkanların artırılması ilə Azərbaycanın yaşıl iqtisadiyyata keçid dövründə dayanıqlığını artıra bilər”.

Azaldılması çətin olan sektorları (məsələn, sənaye və nəqliyyat sektorları kimi) karbonsuzlaşdırma, yaşıl hidrogen və yaşıl ammonyak kimi onun törəmələrinin istehsalı vasitəsilə bərpa olunan enerji innovasiyalarını genişləndirmək vasitəsi kimi aşağı karbonlu hidrogenə investisiya etmək üçün böyük potensial var ki, bu da kənd təsərrüfatında dəyər zəncirlərinin karbondan təmizlənməsinə kömək edə biləcək gübrələrin istehsalına kömək edəcək.

Aşağı karbonlu iqtisadiyyata keçid əhəmiyyətli investisiya imkanları təqdim etdiyi üçün maliyyə sektoru siyasətlərinin iqlim və ekoloji məqsədlərə nail olmaq üçün stimullara uyğunlaşdırılmasını təmin etmək, həmçinin, iqlimlə bağlı riskləri izləmək və qiymətləndirmək yolu ilə maliyyə sektorunun mühüm rolu var və bu, investisiya qərarları ilə bağlıdır.

İstehlakçılarla enerji daşıyıcıları arasında çarpaz subsidiyaları, eləcə də dövlət büdcəsindən birbaşa subsidiyaları özündə əks etdirən mövcud tarif sistemində məişət və sənaye istehlakçılarının enerjidən daha səmərəli istifadəsini stimullaşdırmaq məqsədilə islahatlar aparılmalıdır.