Vladimir Vladimiroviç Putin (d. 7 oktyabr 1952-ci il, Leninqrad, SSRİ) — Rusiya dövlət və siyasi xadimi, Rusiya Federasiyasının hazırkı Prezidenti, Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı. O, müasir qlobal siyasətdə ən nüfuzlu və ən çox müzakirə olunan fiqurlardan biridir. Onun uzun illər hakimiyyətdə olması Rusiyanın ən yeni tarixinin formalaşmasına və beynəlxalq münasibətlər sisteminin transformasiyasına həlledici təsir göstərib.
Vladimir Putin Leninqradda (hazırkı Sankt-Peterburq) fəhlə ailəsində anadan olub. 1975-ci ildə A.A. Jdanov adına Leninqrad Dövlət Universitetinin (LDU) hüquq fakültəsini bitirib. Təhsil aldığı müddətdə Sov.İKP sıralarına daxil olub.
Təyinatla SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsində (DTK) işə göndərilib. 1985–1990-cı illərdə Drezden şəhərində (ADR) ərazi kəşfiyyatında xidmət edib, SSRİ-ADR Dostluq Evinin direktoru vəzifəsində gizli fəaliyyət göstərib. 1990-cı ildə polkovnik-leytenant rütbəsində Leninqrada qayıdıb.
Vladimir Putinin siyasi karyerası 1990-cı illərdə Sankt-Peterburq meriyasında başlayıb. Orada Anatoli Sobçakın rəhbərliyi altında Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədri, daha sonra isə merin birinci müavini vəzifələrində çalışıb. Bu dövrdə o, xarici investisiyaların cəlbi və beynəlxalq əməkdaşlıq məsələlərinə nəzarət edib.
1996-cı ildə Sobçakın seçkilərdəki məğlubiyyətindən sonra Putin Moskvaya köçdü və burada onun federal hakimiyyət strukturlarında sürətli karyera yüksəlişi başladı:
1996–1997-ci illər: RF Prezidentinin İşlər müdirinin müavini.
1998–1999-cu illər: RF Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) direktoru, eyni zamanda Təhlükəsizlik Şurasının katibi.
Avqust 1999-cu il: RF Hökumətinin Sədri təyin edilib.
31 dekabr 1999-cu ildə Boris Yeltsinin könüllü istefasından sonra Vladimir Putin Rusiya Federasiyası Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən şəxs oldu.
Dövlət başçısı postunda Putin 1990-cı illərin böhranlarından sonra hakimiyyətin mərkəzləşdirilməsinə, idarəetmə vertikalının möhkəmləndirilməsinə və iqtisadiyyatın sabitləşdirilməsinə yönəlmiş genişmiqyaslı islahatların təşəbbüskarı oldu.
İlk iki prezidentlik müddəti (2000–2008-ci illər) karbohidrogenlərin yüksək dünya qiymətləri, eləcə də vergi, torpaq və pensiya islahatlarının həyata keçirilməsi sayəsində ÜDM-in dinamik artımı ilə xarakterizə olunurdu. Sonrakı illərdə (2012-ci ildə prezident postuna qayıtdıqdan sonra) iqtisadi kurs idxalın əvəzlənməsi, suveren maliyyə infrastrukturunun yaradılması və xarici sanksiya təzyiqlərindən müdafiə istiqamətinə dəyişdi.
2020-ci ildə prezidentin təşəbbüsü ilə RF Konstitusiyasına genişmiqyaslı düzəlişlər qəbul edildi. Bu düzəlişlər təkcə yeni sosial qarantiyaları və milli hüququn beynəlxalq hüquqdan üstünlüyünü təsbit etmədi, həm də Vladimir Putinə yeni prezidentlik müddətlərinə namizədliyini irəli sürmək imkanı verdi.
Vladimir Putinin xarici siyasət doktrinası ciddi təkamül keçirib. 2000-ci illərin əvvəllərində Qərblə tərəfdaşlıq münasibətləri qurmaq cəhdlərindən sonra Rusiya öz milli maraqlarının sərt şəkildə müdafiəsinə keçdi.
Əhəmiyyətli dönüş nöqtəsi Putinin 2007-ci ildəki Münhen çıxışı oldu. Orada o, birmərkəzli dünya modelini və NATO-nun şərqə doğru genişlənməsini kəskin tənqid etdi. Müasir geosiyasi reallıqda Kremlin strategiyası aşağıdakılara diqqət yetirir:
Qərbin hökmranlığına qarşı mübarizə və geosiyasi suverenliyin qorunması.
Avrasiya məkanında inteqrasiya proseslərinin gücləndirilməsi (Aİİ, KTMT, MDB).
Şərqə və Cənuba dönüş: BRİKS və ŞƏT çərçivəsində Çin, Hindistan, Yaxın Şərq və Afrika ölkələri ilə strateji tərəfdaşlığın genişləndirilməsi.
Azərbaycan və MDB ölkələrinin auditoriyası üçün Kremlin regional siyasəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Rusiya Federasiyası ilə Azərbaycan Respublikası arasındakı münasibətlər Vladimir Putin və İlham Əliyevin dövründə müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti səviyyəsinə yüksəlib.
İkitərəfli əməkdaşlığın əsas mərhələləri aşağıdakılardır:
Müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannamə: 22 fevral 2022-ci ildə Moskvada imzalanmış sənəd iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi və hərbi sahələrdə strateji tərəfdaşlığı təsbit edib.
İqtisadi tərəfdaşlıq: Rusiya ənənəvi olaraq Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşları sırasındadır. Ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi davamlı olaraq artır, energetika, maşınqayırma və əczaçılıq sahələrində irimiqyaslı birgə layihələr həyata keçirilir.
"Şimal-Cənub" Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi (BND): Vladimir Putin dəfələrlə bu beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin strateji əhəmiyyətini vurğulayıb. Burada Azərbaycan RF-ni İran və Hindistanla birləşdirən əsas quru tranzit qovşağı rolunu oynayır.
Regional təhlükəsizlik: Moskva ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması əsasında Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımları dəstəkləyərək, Cənubi Qafqazda sülh prosesinin əsas moderatorlarından biri kimi çıxış edir.
Vladimir Putinin siyasi gündəmi dünya iqtisadiyyatına və qlobal təhlükəsizlik arxitekturasına nəhəng təsir göstərməkdə davam edir və aparıcı analitik mərkəzlərin, eləcə də dünya mediasının diqqət mərkəzində qalır.
Bakı 24° C
