Üzeyir Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyli (1885–1948) — Azərbaycan professional musiqi sənətinin təməlini qoyan, Şərqdə ilk operanın və operettanın banisi, dahi bəstəkar, musiqişünas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadimdir. O, Şərq musiqi mədəniyyətini Avropa klassik musiqi formaları və ifa üsulları ilə uğurla birləşdirərək unikal bir məktəb yaratmışdır. Ağcabədidə anadan olan Üzeyir Hacıbəyli təhsilini Şuşada və Qoril Müəllimlər Seminariyasında almış, ömrünün əsas hissəsini isə Bakıda milli mədəniyyətin inkişafına həsr etmişdir.
Üzeyir Hacıbəylinin yaradıcılığı müxtəlif janrları əhatə edən möhtəşəm əsərlərlə zəngindir:
Operalar: Şərqdə ilk opera olan "Leyli və Məcnun" (1908) ilə yanaşı, "Şeyx Sənan", "Rüstəm və Söhrab", "Əsli və Kərəm", "Şah Abbas və Xurşidbanu" və digər operaları milli opera sənətinin klassikasına çevrilmişdir. Onun şah əsəri olan "Koroğlu" operası isə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin zirvəsi hesab olunur.
Musiqili komediyalar: Üzeyir Hacıbəyli həm də milli musiqili komediya janrının banisidir. Onun "Ər və arvad", "O olmasın, bu olsun" və "Arşın mal alan" kimi ölməz əsərləri dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunaraq müxtəlif ölkələrin teatr səhnələrində böyük müvəffəqiyyətlə nümayiş etdirilmişdir.
Milli himnlər və kütləvi mahnılar: Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin (Azərbaycan Marşı) musiqisinin bəstəkarıdır. Eyni zamanda, "Cəngi", "Şəfqət bacısı" kimi simfonik və kütləvi əsərlərin müəllifidir.
Bəstəkar olmaqla yanaşı, Üzeyir Hacıbəyli böyük ictimai xadim və maarifçi idi. O, Azərbaycanda ilk musiqi təhsili ocaqlarının – Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (hazırakı Bakı Musiqi Akademiyası) və musiqi texnikumunun yaradılmasında təşəbbüskar və rəhbər olmuşdur. Onun 1945-ci ildə nəşr etdiyi "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" elmi-nəzəri əsəri milli musiqimizin öyrənilməsində fundamental dərslikdir. O, həmçinin dövri mətbuatda dərc olunan sərrast publisistik məqalələri ilə cəmiyyətin maariflənməsində mühüm rol oynamışdır.
Bu mövzulu bölmədə Üzeyir Hacıbəylinin zəngin yaradıcılıq irsinə, operalarına, elmi əsərlərinə, xatirə muzeyinin fəaliyyətinə, onun adına təsis edilmiş müsabiqələrə, həmçinin dahi sənətkarın həyat və fəaliyyəti ilə bağlı dərc olunan elmi məqalə və xəbərlərə dair əhatəli materiallar toplanmışdır.
Bakı 27° C
