Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionu — Azərbaycanın ən əsas, tarixi və simvolik idman qurğusu, paytaxt Bakı şəhərində yerləşən milli stadiondur. Dünya futbol tarixinin əfsanəvi azərbaycanlı hakiminin adını daşıyan bu arena ölkə futbolunun əsas mərkəzi olmaqla yanaşı, bir çox mötəbər beynəlxalq matçlara, milli komandanın oyunlarına və qlobal miqyaslı mədəniyyət-musiqi tədbirlərinə ev sahibliyi etmişdir. Aşağıda stadionun yaranma tarixi, memarlığı, dünya futbolundakı yeri və əhəmiyyəti haqqında ən ətraflı məlumat təqdim olunur.
Stadion ötən əsrin ortalarında inşa edilmiş və Azərbaycanın idman tarixində xüsusi yer tutmuşdur:
İnşaat illəri: Stadionun tikintisinə İkinci Dünya müharibəsindən sonra başlanılmış və arena 1951-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Tikinti prosesində alman hərbi əsirlərinin də əməyindən istifadə olunmuşdur.
Memarlıq xüsusiyyətləri: Klassik "atnalı" (U-şəkilli) memarlıq üslubunda inşa edilən stadion sovet dövrünün monumental memarlıq abidələrindən biri hesab olunur. İlkin dövrlərdə İosif Stalinin adını daşıyan arena, sonradan Respublika stadionu adlandırılmışdır.
1993-cü ildə stadionun adına dünya futbol tarixinin qızıl səhifələrinə düşmüş dahi azərbaycanlı hakim Tofiq Bəhramovun adı verilmişdir:
1966 Dünya Çempionatı: Tofiq Bəhramov 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Çempionatının finalında (İngiltərə - Almaniya) yan xətt hakim olmuş və ingislərin vurduğu mübahisəli qolu qeydə alaraq matçın taleyini həll etmişdir. Bu hadisə onu dünya futbolunda əfsanəyə çevirmişdir.
Heykəl və xatirə: Stadionun qarşısında Tofiq Bəhramovun əlində hakim fitli və top olan əzəmətli abidəsi ucaldılmışdır. Dünyada stadionda heykəli ucaldılmış ilk və yeganə futbol hakimidir.
Arena yarandığı gündən bəri Azərbaycan futbolunun və idmanının ürəyi olmuşdur:
Milli komandanın matçları: Azərbaycan milli futbol komandası öz tarixi ev oyunlarının əksəriyyətini məhz bu stadionda keçirmişdir.
Avrokuboklar və qlobal matçlar: Azərbaycan klublarının (Neftçi, Qarabağ və s.) UEFA Çempionlar Liqası və Avropa Liqasının qrup mərhələləri çərçivəsində keçirdikləri unudulmaz oyunlar bu arenanın adıyla bağlıdır.
Mədəni tədbirlər və konsertlər: İdman yarışlarından əlavə, stadion müxtəlif illərdə nəhəng açıq hava konsertlərinə, dövlət səviyyəli bayram tədbirlərinə və kütləvi şoulara ev sahibliyi etmişdir.
Zaman keçdikcə stadion müasir tələblərə uyğun olaraq bir neçə dəfə əsaslı təmir və rekonstruksiyadan keçmişdir:
FİFA və UEFA standartları: Ot örtüyünün tam yenilənməsi, işıqlandırma sisteminin modernləşdirilməsi, tribunaların və qonaq otaqlarının beynəlxalq tələblərə uyğunlaşdırılması sayəsində arena ən yüksək səviyyəli rəsmi oyunları qəbul etmək hüququ qazanmışdır.
Bakı 25° C
