İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) — 1979-cu ildə Ayətullah Xomeyninin fərmanı ilə rəsmi olaraq yaradılmış, İran İslam Respublikasının elit hərbi-siyasi birləşməsidir. Mövcud olduğu onilliklər ərzində SEPAH inqilabi milisdən Yaxın Şərqin ən güclü institusional strukturuna çevrilib. Bu gün o, sadəcə bir ordu deyil, strateji silahları, xarici siyasəti, kəşfiyyatı və İran iqtisadiyyatının əhəmiyyətli hissəsini nəzarətdə saxlayan əsl "dövlət içində dövlətdir".
2026-cı il fevralın sonundakı misilsiz eskalasiya və ABŞ-İsrail koalisiyası ilə birbaşa hərbi toqquşmalar fonunda Tehran tərəfindən əsas hərəkətverici qüvvə məhz SEPAH-dır. Report.az-ın analitik şöbəsi bu unikal təşkilatın strukturunu, imkanlarını və təsir dairəsini ətraflı şəkildə təhlil edir.
Vəzifəsi klassik mənada dövlət sərhədlərini qorumaq olan müntəzəm İran ordusundan (Ərtəş) fərqli olaraq, SEPAH xüsusi olaraq ölkənin islam sistemini daxili və xarici təhdidlərdən qorumaq üçün yaradılıb. Korpus yalnız İranın Ali Rəhbərinə (Ayətullah Əli Xameneiyə) tabedir və müntəzəm orduya paralel fəaliyyət göstərən, lakin maliyyələşmə və texnoloji təchizat səviyyəsinə görə onu əhəmiyyətli dərəcədə qabaqlayan özünün quru, hərbi dəniz və aerokosmik qüvvələrinə malikdir.
SEPAH hər biri spesifik vəzifələri yerinə yetirən beş əsas bölmədən ibarət mürəkkəb mexanizmdir:
Müasir münaqişələrin reallıqlarında ən kritik dərəcədə vacib komponentdir. AQ İranın strateji raket proqramına və zərbə PUA-ları arsenalına tam nəzarət edir. Onların sərəncamında Yaxın Şərqin istənilən nöqtəsinə, o cümlədən İsrail ərazisinə və ABŞ bazalarına çata bilən minlərlə ballistik və qanadlı raketlər (Fateh, Zülfüqar, Xürrəmşəhr ailəsi və Fəttah hipersəs kompleksləri) var. AQ həmçinin İranın kosmik proqramına və məşhur Shahed (Şahid) seriyalı PUA-ların istismarına rəhbərlik edir.
Elita daxilində elita. "Qüds" qüvvələri qeyri-ənənəvi müharibə üsulları və İrandan kənarda əməliyyatlar üzrə ixtisaslaşıb. Bu bölmə sadiq proksi-qruplaşmalar şəbəkəsi olan "Müqavimət Oxu"nun yaradılması, maliyyələşdirilməsi və koordinasiyasına cavabdehdir. Onların himayəsi altında Livandakı "Hizbullah", Fələstindəki HƏMAS, Yəməndəki husilər (Ənsar Allah) və Suriya ilə İraqdakı şiə silahlı dəstələri fəaliyyət göstərir. Məhz "Qüds" İranın təsirini Aralıq dənizindən Bab əl-Məndəb boğazına qədər yayır.
Korpusun HDQ-si strateji əhəmiyyətli Fars körfəzi və Hörmüz boğazında asimmetrik dəniz müharibəsi üzrə ixtisaslaşıb. Ənənəvi donanmadan fərqli olaraq, onlar "ağcaqanad donanması" taktikasına üstünlük verirlər: torpedolar və gəmi əleyhinə raketlərlə təchiz edilmiş yüzlərlə sürətli karterdən, dəniz minalarından və kamikadze-dron qayıqlarından istifadə edirlər.
Korpusun silahlı qüvvələrinin əsasıdır. Onlar daxili təhlükəsizliyə, separatçı qiyamların (məsələn, Bəlucistan və ya Kürdüstanda) yatırılmasına və sərhəd münaqişələrinə cavabdehdirlər.
Bütün ölkə boyu milyonlarla üzvü olan hərbiləşdirilmiş könüllü milis qüvvəsidir. "Bəsic" mənəvi polis, etirazları yatırmaq vasitəsi və tammiqyaslı müharibə halında nəhəng səfərbərlik ehtiyatı rolunu oynayır.
Korpusun qüdrəti təkcə silahlara deyil, həm də nəhəng maliyyə resurslarına əsaslanır. Beynəlxalq ekspertlərin hesablamalarına görə, SEPAH birbaşa və ya dolayısı ilə bütün İran iqtisadiyyatının 20%-dən 30%-ə qədər hissəsinə nəzarət edir. "Xatəm əl-Ənbiya" konqlomeratı vasitəsilə Korpus Cənubi Pars neft və qaz yataqlarının işlənməsi də daxil olmaqla, ölkənin ən böyük tikinti, infrastruktur və enerji layihələrini inhisara alıb. Bu iqtisadi muxtariyyət SEPAH-ı daxili siyasi təzyiqlər qarşısında demək olar ki, yenilməz edir.
İsrail və ABŞ-ın İran infrastrukturuna kütləvi zərbələr endirdiyi 28 fevral 2026-cı il səhərinin hadisələri İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu mövcud olduğu bütün tarix boyu ən ciddi sınaqla üz-üzə qoyub.
SEPAH AQ-nin raket bazaları, Tehran, Kərəc və Kirmanşahdakı mənzil-qərargahlar koalisiyanın qabaqlayıcı hücumunun əsas hədəflərinə çevrilib. İndi bütün dünya SEPAH-ın baş komandanı general-mayor Hüseyn Salaminin cavabının necə olacağını gözləyir. Korpusun hərbi doktrinası cavabsız zərbələri qəbul etmir ki, bu da bütün ballistik raket arsenalının aktivləşdirilməsi və "Müqavimət Oxu" qüvvələrinin Amerika və İsrail obyektlərinə sinxron zərbə endirməsi riskini maksimum dərəcədə artırır.
Bu gün İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu sadəcə regional siyasət aləti deyil, o, tək bir qərarla bütün Avrasiyanın geosiyasi landşaftını kökündən dəyişməyə qadir olan gücdür.
Bakı 4° C
