Şahdəniz yatağı

Şahdəniz yatağı Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən və dünyanın ən iri qaz-kondensat yataqlarından biri hesab olunan strateji enerji yatağıdır. Yataq Azərbaycanın qaz sənayesinin inkişafında, enerji ixracının artırılmasında və ölkənin Avropanın mühüm enerji tərəfdaşına çevrilməsində həlledici rol oynayır. "Şahdəniz" layihəsi həm Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi, həm də Avropanın qaz təchizatının şaxələndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

"Şahdəniz" perspektiv sahəsinin kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş 4 iyun 1996-cı ildə SOCAR və beynəlxalq enerji şirkətləri arasında imzalanıb. Yataq 1999-cu ildə kəşf edilib. Geoloji ehtiyatlarının təxminən 1 trilyon kubmetr təbii qaz və 243 milyon ton kondensat təşkil etdiyi qiymətləndirilir ki, bu da onu dünyanın ən böyük qaz yataqlarından birinə çevirir.

Yatağın işlənməsi iki əsas mərhələdə həyata keçirilir. Şahdəniz Mərhələ 1 (SD1) layihəsi çərçivəsində platforma, Səngəçal terminalının genişləndirilməsi və Cənubi Qafqaz Boru Kəməri tikilib. Kommersiya hasilatına 2006-cı ildə başlanılıb, 2007-ci ildən etibarən isə Azərbaycan qazının Gürcüstan və Türkiyəyə ixracı həyata keçirilir. Birinci mərhələ illik təxminən 11 milyard kubmetr qaz və gündəlik 60 min barrel kondensat hasilatı gücünə malikdir.

Şahdəniz Mərhələ 2 (SD2) layihəsi dünya enerji sənayesinin ən böyük və texnoloji baxımdan ən mürəkkəb dəniz layihələrindən biri hesab olunur. Layihə çərçivəsində yeni hasilat platformaları, sualtı hasilat infrastrukturu və geniş ixrac sistemi yaradılıb. İkinci mərhələ əlavə olaraq ildə 16 milyard kubmetr qaz hasil etməyə imkan verir. İlk qaz 2018-ci ildə əldə olunub, həmin ilin iyun ayında Türkiyəyə kommersiya ixracına, 31 dekabr 2020-ci ildə isə Avropaya qaz tədarükünə başlanılıb.

Şahdəniz yatağı Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin əsas resurs bazasını təşkil edir. Burada hasil olunan qaz Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (SCP) vasitəsilə Gürcüstana, daha sonra TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Türkiyə və Avropa ölkələrinə çatdırılır. Bu marşrut Avropanın enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və qaz mənbələrinin diversifikasiyasında mühüm rol oynayır.

Layihənin operatoru bp şirkətidir. Konsorsiumda SOCAR və digər beynəlxalq enerji şirkətləri də iştirak edir. Şahdəniz layihəsi çərçivəsində milyardlarla dollar investisiya yatırılıb, müasir dəniz infrastrukturu yaradılıb, minlərlə iş yeri açılıb və Azərbaycanın enerji sektorunda qabaqcıl texnologiyalar tətbiq olunub. Layihə ölkənin ixrac gəlirlərinin artmasına, iqtisadi inkişafına və beynəlxalq enerji bazarında mövqeyinin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verib.

Şahdəniz yatağı ilə bağlı xəbərlər əsasən qaz hasilatı, ixrac göstəriciləri, beynəlxalq enerji əməkdaşlığı, Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP layihələri, yeni investisiyalar, konsorsiumun fəaliyyəti, texnoloji yeniliklər və qlobal enerji bazarında baş verən dəyişiklikləri əhatə edir. Layihə Azərbaycanın enerji strategiyasının əsas elementlərindən biri olaraq beynəlxalq gündəmdə mühüm yer tutur.

Bu səhifədə Şahdəniz yatağı ilə bağlı son xəbərlər, qaz hasilatı, ixrac statistikası, beynəlxalq enerji layihələri, Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP, TAP, konsorsiumun fəaliyyəti, investisiya layihələri və digər aktual məlumatlar toplanır. Report.az vasitəsilə Şahdəniz yatağı ilə bağlı ən son yenilikləri operativ şəkildə izləyə bilərsiniz.