Robert Köçəryan

Robert Köçəryan: separatçı keçmiş, prezidentlik illəri, hakimiyyət böhranı və məhkəmə prosesləri

Robert Köçəryan (erm. Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան; 31 avqust 1954-cü il, Stepanakert) — Ermənistanın ikinci prezidenti, keçmiş dövlət və siyasi xadim, Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimin ilk "rəhbərlərindən" biri. Ermənistanın müasir siyasi tarixində Qarabağ clanının formalaşmasında və ölkənin daxili-xarici siyasətində uzun illər əsas söz sahiblərindən biri olmuşdur. Aşağıda Robert Köçəryanın həyatı, siyasi fəaliyyəti, prezidentlik dövrü və sonrakı məhkəmə prosesləri haqqında ətraflı məlumat təqdim olunur.

1. Siyasi karyeranın başlanğıc mərhələsi və Dağlıq Qarabağ

Köçəryan əmək fəaliyyətinə mühəndis kimi başlamış, lakin SSRİ-nin son dövrlərindən etibarən fəal millətçi və separatçı hərəkatlara qoşulmuşdur:

Qarabağ hərəkatı: 1980-ci illərin sonlarında Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsini tələb edən "Krunk" təşkilatının rəhbərlərindən biri olmuşdur.

Separatçı rejimin başçısı: 1992–1994-cü illərdə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində yaradılmış qondarma rejimin "Dövlət Müdafiə Komitəsinin sədri", daha sonra isə özünüqondarma qurumun "prezidenti" təyin edilmişdir. Bu dövr işğalçılıq siyasətinin hərbi-siyasi əlaqələndirilməsi ilə yadda qalmışdır.

2. Ermənistanın baş naziri və prezidentlik dövrü (1998–2008)

1997-ci ildən Ermənistana köçən Köçəryan qısa müddətdə ölkənin ali hakimiyyətini ələ keçirmişdir:

Baş nazir vəzifəsi: 1997–1998-ci illərdə Ermənistanın baş naziri işləmiş, Levon Ter-Petrosyanın istefasından sonra isə 1998-ci ildə prezident seçilmişdir. 2003-cü ildə ikinci müddətə yenidən prezident vəzifəsini tutmuşdur.

Daxili siyasət və "1 mart" hadisələri: Onun idarəçiliyi dövründə ölkədə oliqarxik sistem güclənmişdir. 2008-ci ildə səlahiyyət müddəti başa çatarkən keçirilən seçkilərin nəticələrinə qarşı etiraz edən müxalifətə qarşı hərbi güc tətbiq edilmiş, nəticədə 1 Mart faciəsi baş vermiş və 10 nəfər həlak olmuşdur.

3. Səlahiyyətdən sonrakı dövr və cinayət işləri

Prezidentlikdən sonra uzun müddət siyasi səhnədən çəkilən Köçəryan sonradan yenidən fəallaşmağa çalışmışdır:

Həbs və ittihamlar: Nikol Paşinyanın hakimiyyətə gəlişindən sonra, 2008-ci il mart hadisələri ilə əlaqədar olaraq "konstitusiya quruluşunu devirmək" ittihamı ilə həbs edilmişdir. Lakin sonradan hüquqi prosedurlar və məhkəmə qərarları nəticəsində ittihamlar müəyyən formalarla məhdudlaşdırılmışdır.

Müxalifət lideri: 2021-ci il parlament seçkilərində "İrəvan" bloku ilə yenidən parlamentə daxil olmuş, lakin sonrakı dövrlərdə yenidən daxili siyasi gərginliklərin mərkəzində qalmışdır.