Pilotsuz uçuş aparatı (PUA)

PUA hücumundan sonra Rusiyada iki NEZ-də yanğın baş verib
Digər ölkələr
PUA hücumundan sonra Rusiyada iki NEZ-də yanğın baş verib
  • 08 avqust, 2026
  • 10:01
Ukrayna Qara dənizdə Qazaxıstan nefti daşıyan tankerlərə hücum etməməyi öhdəsinə götürüb
Digər ölkələr
Ukrayna Qara dənizdə Qazaxıstan nefti daşıyan tankerlərə hücum etməməyi öhdəsinə götürüb
  • 08 avqust, 2026
  • 08:31
Pentaqon dronlara qarşı lazer qurğularının tədarükü üçün ilk müqaviləni imzalayıb
Digər ölkələr
Pentaqon dronlara qarşı lazer qurğularının tədarükü üçün ilk müqaviləni imzalayıb
  • 08 avqust, 2026
  • 01:01
Merts Leypsiqdəki dronlarla bağlı insidentə görə iclas keçirib
Digər ölkələr
Merts Leypsiqdəki dronlarla bağlı insidentə görə iclas keçirib
  • 07 avqust, 2026
  • 16:37
Ukrayna dəniz dronları ilə Yaltaya zərbə endirib
Digər ölkələr
Ukrayna dəniz dronları ilə Yaltaya zərbə endirib
  • 07 avqust, 2026
  • 15:18
Rusiya Qara dənizdə Ukraynanın 3 gəmisinə zərbə endirib
Region
Rusiya Qara dənizdə Ukraynanın 3 gəmisinə zərbə endirib
  • 07 avqust, 2026
  • 09:35
Ukrayna Wildberries anbarlarına zərbələri davam etdirir
Region
Ukrayna "Wildberries" anbarlarına zərbələri davam etdirir
  • 07 avqust, 2026
  • 09:17
Rusiyanın Ukraynada Ukrpoçta deposuna endirdiyi zərbə nəticəsində iki nəfər ölüb
Digər ölkələr
Rusiyanın Ukraynada "Ukrpoçta" deposuna endirdiyi zərbə nəticəsində iki nəfər ölüb
  • 06 avqust, 2026
  • 20:58
CNN: Husilər Səudiyyə Ərəbistanı hərbçilərini raket hücumuna məruz qoyub
Digər ölkələr
CNN: Husilər Səudiyyə Ərəbistanı hərbçilərini raket hücumuna məruz qoyub
  • 06 avqust, 2026
  • 19:33
Yəməndə husilərin hökumət qüvvələrinə hücumları nəticəsində 45 nəfər ölüb
Digər ölkələr
Yəməndə husilərin hökumət qüvvələrinə hücumları nəticəsində 45 nəfər ölüb
  • 06 avqust, 2026
  • 17:30
Aİ Ukraynadan raket əleyhinə vasitələrin tədarükü ilə bağlı sorğu gözləyir
Digər ölkələr
Aİ Ukraynadan raket əleyhinə vasitələrin tədarükü ilə bağlı sorğu gözləyir
  • 06 avqust, 2026
  • 15:37
İyul ayında dövlət sərhədini pozduğuna görə 26 nəfər saxlanılıb
Hadisə
İyul ayında dövlət sərhədini pozduğuna görə 26 nəfər saxlanılıb
  • 06 avqust, 2026
  • 13:06
Almaniyanın Leypsiq aeroportu ərazisində daha bir dronun qalıqlarının axtarışları aparılır
Digər ölkələr
Almaniyanın Leypsiq aeroportu ərazisində daha bir dronun qalıqlarının axtarışları aparılır
  • 06 avqust, 2026
  • 12:31
Nijni Novqorod vilayətində PUA zərbəsi nəticəsində dörd nəfər yaralanıb
Region
Nijni Novqorod vilayətində PUA zərbəsi nəticəsində dörd nəfər yaralanıb
  • 06 avqust, 2026
  • 12:30
Astanada sərnişin PUA-sı sınaqdan keçirilib
Region
Astanada sərnişin PUA-sı sınaqdan keçirilib
  • 06 avqust, 2026
  • 12:19
Sibiqa Qara və Azov dənizlərində Azərbaycan vətəndaşlarının həlak olması ilə bağlı başsağlığı verib
Xarici siyasət
Sibiqa Qara və Azov dənizlərində Azərbaycan vətəndaşlarının həlak olması ilə bağlı başsağlığı verib
  • 06 avqust, 2026
  • 12:10
1 ... 27 28 29 30 31 ... 404

Pilotsuz uçuş aparatları (PUA): hərbi xəbərlər və texnologiya

Pilotsuz uçuş aparatı (PUA), gündəlik dildə tez-tez dron adlandırılır — göyərtəsində heyət (pilot) olmayan, operator tərəfindən məsafədən idarə edilən və ya verilmiş alqoritm üzrə tam avtonom fəaliyyət göstərən hava gəmisidir.

2026-cı ilə qədər PUA sənayesi nəhəng bir sıçrayış edib: ağır və bahalı kəşfiyyat komplekslərindən süni intellektin inteqrasiyasına, mikro-dron sürülərinə və geniş yayılmış kommersiya istifadəsinə qədər. Report.az-ın analitik şöbəsi müasir dünyada pilotsuz sistemlərin arxitekturası, təsnifatı və tətbiqinin ətraflı təhlilini təqdim edir.

Dronun anatomiyası: Müasir PUA necə qurulub?

Ölçüsündən asılı olmayaraq, əksər müasir PUA-lar bir neçə kritik alt sistemdən ibarət oxşar baza arxitekturasına malikdir:

Planer (Gövdə): Aerodinamik xüsusiyyətləri təmin edən, yüngül kompozit materiallardan (karbon, kevlar) hazırlanmış daşıyıcı konstruksiya.

Güc qurğusu: Elektrik mühərrikləri (kompakt kopterlər üçün) və ya daxili yanma mühərrikləri (təyyarə tipli ağır aparatlar üçün).

Uçuş nəzarətçisi (Beyin): Aparatı havada saxlamaq üçün sensorlardan (giroskoplar, akselerometrlər, barometrlər, GPS/QLONASS) gələn məlumatları emal edən və mühərrikləri idarə edən mikroprosessor.

Faydalı yük: Optik-elektron stansiyalar (gündüz və teplovizor kameraları), lazer məsafəölçənləri (LiDAR), rabitə retranslyatorları və ya silah sistemləri.

Rabitə kanalı: Dronla yerüstü idarəetmə stansiyası (YİS) arasında telemetriya və video siqnalın qorunan ötürülməsi sistemi.

Konstruksiya tipinə görə PUA-ların təsnifatı

Pilotsuz aparatın arxitekturası onun uçuş xarakteristikalarını və tətbiq sahəsini müəyyən edir. Üç əsas tip fərqləndirilir:

Multirotorlu (Kopterlər): Bir neçə daşıyıcı pəri olan aparatlar (kvadrokopterlər, heksakopterlər).

Üstünlükləri: Şaquli qalxma və enmə (VTOL), bir nöqtədə asılı qalma qabiliyyəti, yüksək manevr imkanları.

Mənfi cəhətləri: Yüksək enerji sərfi səbəbindən aşağı sürət və qısa uçuş müddəti.

Təyyarə tipli (Qanad): Sabit qanadın aerodinamik qaldırıcı gücündən istifadə edən aparatlar.

Üstünlükləri: Yüksək sürət, böyük məsafələri qət etmə və on saatlarla havada qalma qabiliyyəti (məsələn, Global Hawk strateji dronları).

Mənfi cəhətləri: Katapult və ya uçuş-enmə zolağı tələb edir.

Hibrid (VTOL): Hər iki tipin üstünlüklərini özündə birləşdirir — rotorlar vasitəsilə şaquli qalxır və daha sonra qanad üzərində üfüqi uçuşa keçir.

Hərbi tətbiq və Azərbaycanın tarixi təcrübəsi

Silahlı münaqişələrdə PUA-ların rolu köklü şəkildə dəyişib. XXI əsrin əvvəllərində dronlar əsasən kəşfiyyat üçün istifadə olunurdusa, bu gün onlar əsas zərbə alətinə çevriliblər.

Hərb sənəti tarixində dönüş nöqtəsi 2020-ci ilin payızında baş verən 44 günlük Vətən müharibəsi oldu. Azərbaycan pilotsuz aviasiyanın tətbiqinin etalon taktikasını dünyaya nümayiş etdirdi. Bayraktar TB2 kəşfiyyat-zərbə komplekslərinin və Harop gəzən sursatlarının (kamikadze dronların) inteqrasiyası Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə şəxsi heyət arasında itkiləri minimuma endirərək, düşmənin eşelonlaşdırılmış hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemini, zirehli texnikasını və logistikasını zərgər dəqiqliyi ilə məhv etməyə imkan verdi.

2026-cı ilə qədər PUA-ların hərbi təkamülü yeni mərhələyə çatıb:

FPV-dronlar: Kommersiya ehtiyat hissələrindən yığılan, səngər müharibəsinin taktikasını dəyişən, birinci şəxs baxış bucaqlı (First-Person View) ucuz kamikadze dronlar.

Sürü (pətək) intellekti: Neyroşəbəkələr tərəfindən idarə olunan, insan iştirakı olmadan hədəfləri müstəqil şəkildə bölüşdürməyə və hücumları koordinasiya etməyə qadir olan onlarla pilotsuz aparatdan ibarət qruplar.

Mülki və kommersiya məqsədli istifadə

Hərbi sahədən əlavə, PUA-lar qlobal iqtisadiyyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib:

İnfrastrukturun monitorinqi: Təyyarə tipli dronlar teplovizorların köməyi ilə sızmaları və zədələri aşkar edərək Cənub Qaz Dəhlizinin boru kəmərləri kimi strateji obyektləri müntəzəm olaraq patrul edir.

Aqrar sektor: Aqrodronlar əkinlərin dəqiq multispektral analizi və gübrələrin nöqtəvi çilənməsi üçün istifadə olunur və fermer təsərrüfatlarına milyonlarla dollar qənaət edir.

Logistika: Çətin gedilən regionlara tibbi ləvazimatların çatdırılması və meqapolislərdə yüklərin kommersiya məqsədli ekspress çatdırılması.

Pilotsuz aviasiya dövrü hələ yeni başlayır. Yaxın onilliklərdə kvant sensorlarının, bərk cisimli batareyaların və Süni İntellektin inkişafı PUA-ları həm milli təhlükəsizliyin təmin edilməsində, həm də mülki logistikada əsas alətə çevirəcək.