Mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) — boru kəmərlərinin çəkilməsi mümkün olmayan və ya iqtisadi cəhətdən sərfəli olmayan uzaq məsafələrə dəniz yolu ilə daşınması məqsədilə atmosfer təzyiqində təxminən $-162^\circ\text{C}$ temperatura qədər soyudularaq maye halına gətirilmiş təbii qaz növüdür. Həcmi qaz halı ilə müqayisədə təxminən 600 dəfə kiçildiyi üçün nəhəng həcmdə yanacağı tankerlərlə okeanşaşırı daşımağa imkan verən bu strateji məhsul müasir qlobal energetika bazarının və qaz ticarətinin əsas hərəkətverici qüvvələrindən biridir.
Hazırlıq və təmizlənmə: Təbii qaz yataqlarından çıxarıldıqdan sonra mayeləşdirmə zavodlarına nəql olunur. Burada qazın tərkibindəki su, karbon qazı, kükürd birləşmələri və ağır karbohidrogenlər tamamilə təmizlənir ki, soyutma zamanı borularda donma baş verməsin.
Kriogen soyutma: Təmizlənmiş metan xüsusi soyuducu kompressorlar vasitəsilə son dərəcə aşağı temperaturlara ($–162^\circ\text{C}$) qədər soyudulur və nəticədə rəngsiz, qoxusuz, sudan demək olar ki, iki dəfə yüngül olan maye kütləyə çevrilir.
LNG tankerləri: Mayeləşdirilmiş qaz xüsusi izolyasiya edilmiş, termos prinsipi ilə işləyən nəhəng kriogen gəmilərdə (LNG tankerlərdə) təhlükəsiz şəkildə dəniz yolu ilə daşınır.
Terminal prosesi: İstehlakçı ölkəyə çatdırıldıqdan sonra LNG xüsusi terminallarda yenidən qızdırılaraq qaz halına qaytarılır (regasification) və ümumi magistral qaz şəbəkələrinə ötürülür.
Boru xətlərindən asılılığın azalması: LNG texnologiyası dövlətlərə coğrafi məhdudiyyətləri aşmağa, təbii qazı fərqli kıtalardan və müxtəlif təchizatçılardan əldə edərək enerji təhlükəsizliyini təmin etməyə imkan verir.
Qlobal qiymətqoyma: Əvvəllər uzunmüddətli boru kəməri müqavilələrindən asılı olan qaz bazarı, LNG sayəsində daha çevik, spot qiymətlərə əsaslanan qlobal birjaya çevrilmişdir.
Böyük ixracatçılar: Dünyanın aparıcı LNG istehsalçıları sırasına Qətər, ABŞ, Avstraliya, Rusiya və Malayziya daxildir.
Əsas idxalçılar: Asiya regionunun sürətlə inkişaf edən ölkələri (Yaponiya, Cənubi Koreya, Çin) və son illərdə enerji təchizatını şaxələndirən Avropa ölkələri LNG-nin əsas alıcılarıdır.
Təmiz yanacaq: Neft məhsulları və kömürlə müqayisədə LNG yandırıldıqda atmosferə xeyli az zərərli tullantılar buraxır. Xüsusilə dəniz nəqliyyatında (gəmilərdə) ağır mazut əvəzinə LNG-dən istifadə ekoloji standartların qorunmasında mühüm rol oynayır.
Enerji sərfiyyatı: Lakin qazın mayeləşdirilməsi, uzaq məsafələrə daşınması və yenidən qazlaşdırılması prosesləri çox yüksək enerji sərfiyyatı tələb edir ki, bu da ümumi karbon izini müəyyən qədər artırır.
Bakı 8° C
