Laçın dəhlizi — Azərbaycan Respublikasının ərazisində, Qafqaz dağlarının silsiləsində, Laçın rayonu daxilində yerləşən və tarixi olaraq Azərbaycanın əsas torpaqlarını Ermənistanla birləşdirən strateji dağ yolu və nəqliyyat dəhlizidir. Coğrafi baxımından mühüm keçid nöqtəsi olan bu marşrut həm də hərbi, strateji və logistik əhəmiyyətə malik idi. 1992-ci ildə Laçın rayonunun işğalından sonra uzun illər ərzində erməni silahlı qüvvələrinin nəzarətində olan bu yol qanunsuz hərbi daşımalar, silah-sursat ötürülməsi və resursların daşınması üçün istifadə edilmişdir.
2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra imzalanmış 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanata əsasən, Laçın dəhlizi (eni 5 kilometr olan ərazi) müvəqqəti olaraq Rusiya sülhməramlı kontingentinin nəzarətinə verilmişdi. Həmin dövrdə bu marşrut Azərbaycan ərazisindən keçməklə Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni əhali ilə Ermənistan arasında əlaqə yaradan yeganə nəqliyyat arteriyası rolunu oynayırdı. Lakin razılaşmanın şərtlərinə zidd olaraq, dəhlizdən hərbi məqsədlər, o cümlədən mina daşınması və qanunsuz silahlı dəstələrin rotasiyası üçün istifadə olunması rəsmi Bakının haqlı narazılığına səbəb olmuşdur.
Ermənistanın qanunsuz əməllərinə cavab olaraq və Azərbaycanın suveren hüquqlarının təmin edilməsi məqsədilə 2022-ci ilin avqust ayında Azərbaycan tərəfindən yeni Laçın yolunun (alternativ avtomobil yolunun) tikintisi başa çatdırılmış və Xankəndi ilə Ermənistan arasında əlaqə həmin yola köçürülmüşdür. Bundan sonra köhnə Laçın dəhlizinin ərazisi, eləcə də Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri tam şəkildə Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qaytarılmışdır. 2023-cü ilin əvvəllərindən etibarən isə ekoloji fəalların və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin dəhliz üzərində təşkil etdiyi dinc aksiya erməni tərəfinin təbii sərvətlərin qanunsuz istismarına qarşı qətiyyətli mövqeyini nümayiş etdirmişdir.
2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan öz suverenliyini bütün ölkə ərazisində, o cümlədən keçmiş dəhliz zonasında tam bərpa etmişdir. Bu gün tarixi "Laçın dəhlizi" anlayışı hüquqi və siyasi dövriyyədən çıxaraq, Azərbaycanın suveren qanunvericiliyinə tabe olan adi daxili yol infrastrukturuna çevrilmişdir. Bölgədə nəqliyyat təhlükəsizliyi və bütün kommunikasiyaların açılması prosesi Azərbaycan dövlətinin nəzarəti altında həyata keçirilir.
Bu tematik bölmədə Laçın dəhlizi ətrafında baş verən tarixi proseslərə, geosiyasi hadisələrə, nəzarətin bərpası mərhələlərinə, sərhəd-keçid məntəqələrinin fəaliyyətinə və bu mövzu ilə əlaqədar mediada yayımlanan analitik xəbərlərə və materiallara yer verilmişdir.
Bakı 18° C
