Kür çayı

Seymur Səfərli: Buğda istehsalının artırılması üçün 22 hədəf və 8 perspektiv rayon müəyyən edilib
ASK
Seymur Səfərli: "Buğda istehsalının artırılması üçün 22 hədəf və 8 perspektiv rayon müəyyən edilib"
  • 12 iyun, 2026
  • 11:40
Şirvan suvarma kanalının inşası 228 min hektardan çox ərazinin su təminatını təmin edəcək
ASK
Şirvan suvarma kanalının inşası 228 min hektardan çox ərazinin su təminatını təmin edəcək
  • 12 iyun, 2026
  • 11:31
Zaur Mikayılov: Mərkəzi Aran rayonlarında 242 min hektardan çox suvarılan sahə mövcuddur
ASK
Zaur Mikayılov: "Mərkəzi Aran rayonlarında 242 min hektardan çox suvarılan sahə mövcuddur"
  • 12 iyun, 2026
  • 11:26
Bəzi rayonlara leysan yağır - FAKTİKİ HAVA
Ekologiya
Bəzi rayonlara leysan yağır - FAKTİKİ HAVA
  • 12 iyun, 2026
  • 11:11
Tramp: Kürdlər bizi pis vəziyyətdə qoydu, bunu unutmayacağam
Digər ölkələr
Tramp: Kürdlər bizi pis vəziyyətdə qoydu, bunu unutmayacağam
  • 11 iyun, 2026
  • 17:36
I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı keçirilib - YENİLƏNİB
Foto
Elm və təhsil
I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı keçirilib - YENİLƏNİB
  • 07 iyun, 2026
  • 13:33
Bir sıra ərazilərə yağış, Şahdağa qar yağıb - FAKTİKİ HAVA
Ekologiya
Bir sıra ərazilərə yağış, Şahdağa qar yağıb - FAKTİKİ HAVA
  • 07 iyun, 2026
  • 10:49
Sabirabadda qrunt sularının axıdılması üçün açıq körpü tikiləcək
Foto
İnfrastruktur
Sabirabadda qrunt sularının axıdılması üçün açıq körpü tikiləcək
  • 07 iyun, 2026
  • 09:39
Ötən ay Bakı və Abşerona 749 % normadan artıq yağıntı düşüb
Ekologiya
Ötən ay Bakı və Abşerona 749 % normadan artıq yağıntı düşüb
  • 06 iyun, 2026
  • 12:41
ASF: Təbii fəlakətlər nəticəsində 53 min hektar əkin sahəsi zərər görüb
Foto
ASK
ASF: Təbii fəlakətlər nəticəsində 53 min hektar əkin sahəsi zərər görüb
  • 05 iyun, 2026
  • 18:39
Bazar günü 51 mindən çox abituriyent üçün qəbul imtahanı keçiriləcək
Elm və təhsil
Bazar günü 51 mindən çox abituriyent üçün qəbul imtahanı keçiriləcək
  • 03 iyun, 2026
  • 09:40
Mərdəkan və Qala qəsəbələrində yeni cüdo zalları istifadəyə verilib
Foto
Fərdi
Mərdəkan və Qala qəsəbələrində yeni cüdo zalları istifadəyə verilib
  • 02 iyun, 2026
  • 20:01
Rəşad Nəbiyev: BTQ layihəsinin təməli Heydər Əliyevin baxışları ilə qoyulub
İnfrastruktur
Rəşad Nəbiyev: "BTQ layihəsinin təməli Heydər Əliyevin baxışları ilə qoyulub"
  • 02 iyun, 2026
  • 14:50
ABŞ və Britaniya əsgərləri İraq Kürdüstanında hərbi təlimlər zamanı həlak olublar
Digər ölkələr
ABŞ və Britaniya əsgərləri İraq Kürdüstanında hərbi təlimlər zamanı həlak olublar
  • 02 iyun, 2026
  • 12:25
SOCAR perspektiv neft-qaz rayonlarında kəşfiyyat işlərini genişləndirir
Energetika
SOCAR perspektiv neft-qaz rayonlarında kəşfiyyat işlərini genişləndirir
  • 02 iyun, 2026
  • 12:03
Gürcüstanda 5 min il yaşı olan qədim yaşayış məskəninin qalıqları aşkarlanıb
Region
Gürcüstanda 5 min il yaşı olan qədim yaşayış məskəninin qalıqları aşkarlanıb
  • 01 iyun, 2026
  • 16:45
1 ... 6 7 8 9 10 ... 26
Kür çayı: Coğrafi mövqeyi, hidroqrafik xüsusiyyətləri, ekoloji əhəmiyyəti və təsərrüfat rolu

Kür çayının mənbəyi, coğrafi marşrutu və hövzəsi

Kür çayı — Cənubi Qafqazın ən iri, uzun və mühüm transsərhəd çaylarından biridir. Çayın mənbəyi Türkiyə ərazisində, Ərzurum vilayətində, Qızılgədik dağının yamaclarında (təxminən 2740 metr yüksəklikdə) yerləşir. Türkiyə ərazisindən axdıqdan sonra Gürcüstan ərazisindən keçən Kür, daha sonra Azərbaycan Respublikasının ərazisinə daxil olur və ölkəni şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru kəsərək Xəzər dənizinə tökülür.

Kür çayının ümumi uzunluğu təxminən 1515 kilometr, su toplama hövzəsinin sahəsi isə 188 min kvadratkilometrdən çoxdur. Çay boyunca onun qidalanmasında qar, yağış və yeraltı sular mühüm rol oynayır. Kürün ən iri qolu olan Araz çayı Azərbaycan ərazisində (Səbətçilər kəndi yaxınlığında) onunla birləşərək Xəzər dənizinə doğru ortaq axın yaradır. Digər əsas qollarına Qanıx (Alazan), Qabırrı (İori), Arpaçay, Kurekçay və s. daxildir.

Hidroqrafik quruluş və su ehtiyatlarından istifadə

Kür çayı Qafqaz regionunun energetika, kənd təsərrüfatı və su təchizatı sistemində strateji mövqeyə malikdir. Çayın üzərində müxtəlif illərdə iri su anbarları və hidroelektrik stansiyalar (HES) silsiləsi yaradılmışdır:

Su anbarları: Mingəçevir (Azərbaycanın ən böyük süni gölü), Şəmkir, Varvara və Yenikənd su anbarları ölkənin enerji təhlükəsizliyində və suvarma sistemlərində həlledici rol oynayır.

Meliorasiya və suvarma: Kür çayının suları Azərbaycanın aran rayonlarındakı minlərlə hektar əkin sahəsinin, o cümlədən Muğan, Mil və Şirvan düzlərinin suvarılmasında əsas mənbədir.

Ekoloji vəziyyət və transsərhəd problemlər

Transsərhəd çay olması səbəbindən Kürün ekoloji vəziyyəti bir neçə dövlətin birgə səylərindən asılıdır. Yuxarı axında yerləşən ölkələrin sənaye müəssisələri və kommunal təsərrüfatları tərəfindən çayın çirkləndirilməsi illərdir ciddi ekoloji narahatlıq doğurur. Son dövrlərdə çay yatağında suyun səviyyəsinin aşağı düşməsi, iqlim dəyişikliyi fonunda quraqlıqlar və Xəzər dənizinin səviyyəsinin tərəddüdləri Kür çayının ekosisteminin mühafizəsini və su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunmasını daha da aktuallaşdırmışdır.

Tarixi və mədəni əhəmiyyəti

Azərbaycan xalqının mədəniyyətində, ədəbiyyatında və folklorunda Kür çayı xüsusi simvolik yerə malikdir. "Kür və Araz" ifadəsi ölkənin coğrafi və tarixi birliyinin ayrılmaz hissəsidir. Çayın sahillərində qədim yaşayış məskənləri, tarixi abidələr və müasir şəhərlər (Mingəçevir, Yevlax, Sabirabad, Şirvan və s.) yerləşir.

Bu bölmə haqqında

Bu mövzulu bölmədə Kür çayının su səviyyəsinin dəyişməsi, ekoloji problemləri, təmizlənməsi layihələri, su anbarlarının fəaliyyəti, daşqın təhlükələri və bu mühüm su arteriyası ilə bağlı digər aktual xəbərlər toplanmışdır.