İslam Kərimov

İslam Kərimov — görkəmli dövlət və siyasi xadim, Özbəkistan Respublikasının banisi və ilk Prezidenti, postsovet məkanında və Mərkəzi Asiya regionunda müasir dövlətçiliyin formalaşmasında, milli suverenliyin qorunmasında və strateji inkişaf xəttinin müəyyənləşdirilməsində həlledici rol oynamış qlobal miqyaslı lider. Özbəkistanın SSRİ-nin tərkibindən çıxaraq müstəqillik qazandığı son dərəcə mürəkkəb, geosiyasi gərginliklər və iqtisadi böhranlarla dolu tarixi dövrdə ölkə rəhbərliyinə gələn İslam Kərimov gənc respublikanın daxili sabitliyini təmin etmək, xalqın birliyini qorumaq və ölkəni dünya birliyinin bərabərhüquqlu subyektinə çevirmək üçün qətiyyətli siyasi iradə nümayiş etdirmişdir. Onilliklər ərzində Özbəkistanın ali rəhbəri kimi fəaliyyət göstərən bu dahi şəxsiyyət ölkənin iqtisadiyyatının bazar münasibətlərinə keçidində, milli dəyərlərin dirçəldilməsində və güclü sosial yönümlü idarəetmə modelinin qurulmasında müstəsna xidmətlər göstərmişdir.

İslam Kərimovun həyat yolu və formalaşma illəri onun gələcək liderlik keyfiyyətlərinin bərqərar olmasında mühüm rol oynamışdır. 1938-ci ildə Özbəkistanın qədim və mədəniyyət mərkəzi olan Səmərqənd şəhərində anadan olan İslam Kərimov zəngin təhsil yolu keçmiş, mühəndis-mexanik və iqtisadçı ixtisaslarına yiyələnərək sovet dövründə respublikanın müxtəlif məsuliyyətli və rəhbər vəzifələrində çalışmışdır. Dərin analitik təfəkkürə, dövlətçilik təfəkkürünə və geniş dünyagörüşünə malik olan Kərimov 1989-cu ildən etibarən Özbəkistan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi, 1990-cı ildən isə Özbəkistan SSR-nin Prezidenti seçilmişdir. 1991-ci il avqustun 31-də Özbəkistanın dövlət müstəqilliyini elan edən tarixi qərara imza atan İslam Kərimov ölkənin yeni Konstitusiyasının qəbul olunmasına, milli valyuta olan somun dövriyyəyə buraxılmasına, həmçinin xarici şoklardan qorunmağa hesablanmış mərhələli keçid iqtisadiyyatı modelinin (məşhur "özbək modeli") uğurla həyata keçirilməsinə rəhbərlik etmişdir.

Öz hakimiyyəti illərində İslam Kərimov beynəlxalq terrorizmə, dini ekstremizmə və radikalizmin hər hansı təzahürlərinə qarşı son dərəcə barışmaz və qətiyyətli mövqe sərgiləyərək regionda təhlükəsizliyin, sabitliyin və əmin-amanlığın əsas qarantlarından biri kimi çıxış etmişdir. Xarici siyasətdə tarazlaşdırılmış, hər hansı hərbi bloklardan kənarda qalan və milli maraqlara əsaslanan bitərəf xətt yürüdən Özbəkistan lideri dünyanın aparıcı dövlətləri və beynəlxalq təşkilatları ilə qarşılıqlı faydalı, bərabərhüquqlu münasibətlər qurmuşdur. Eyni zamanda, Özbəkistanın qədim tarixi-mədəni irsinin qorunması, Səmərqənd, Buxara, Xivə və digər şəhərlərdəki unikal memarlıq abidələrinin bərpası, eləcə də böyük mütəfəkkirlərin yubileylərinin beynəlxalq miqyasda qeyd olunması istiqamətində misilsiz işlər görmüşdür. 2016-cı il sentyabrın 2-də dünyasını dəyişən İslam Kərimov vəsiyyətinə uyğun olaraq doğma Səmərqənddə, tarixi Şah-i Zinda kompleksinin yaxınlığında dəfn olunmuşdur; onun zəngin siyasi irsi, ölkənin müstəqilliyi və inkişafı uğrunda çəkdiyi zəhmət Özbəkistanda və bütün türk dünyasında hər zaman dərin ehtiramla yad edilir.