İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) — rəsmi adı ilə Organisation of Islamic Cooperation (OIC) — Birləşmiş Millətlər Təşkilatından sonra dünyada ikinci ən böyük hökumətlərarası beynəlxalq təşkilatdır. Təşkilat dörd kıtəni əhatə edən 57 üzv dövləti birləşdirir. İƏT 1969-cu ilin sentyabrında Mərakeşin paytaxtı Rabat şəhərində keçirilən tarixi Zirvə görüşündə, Qüdsdəki Əl-Əqsa məscidinin yandırılmasından sonra müsəlman dünyasının maraqlarını müdafiə etmək, ümumbəşəri dəyərləri qorumaq və beynəlxalq sülhə töhfə vermək məqsədilə İslam Konfransı Təşkilatı (İKT) adı ilə təsis edilmişdir. 2011-ci ildə Astanada keçirilən Xarici İşlər Nazirləri Şurasının sessiyasında qurumun adı rəsmi olaraq İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) olaraq dəyişdirilmiş və yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur.
İƏT-in əsas missiyası üzv dövlətlər arasında islam həmrəyliyini gücləndirmək, sosial, iqtisadi, mədəni və elmi sahələrdə əməkdaşlığı dərinləşdirmək, eləcə də beynəlxalq miqyasda müsəlman icmalarının hüquqlarını, təhlükəsizliyini və haqlı mövqeyini müdafiə etməkdir. Təşkilatın mənzil-qərargahı Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərində yerləşir, rəsmi dilləri isə ərəb, ingilis və fransız dilləridir.
İƏT fəaliyyətini müxtəlif səviyyəli strukturlar vasitəsilə həyata keçirir:
İslam Zirvə Konfransı: Üzv dövlətlərin dövlət və hökumət başçılarının iştirakı ilə hər üç ildən bir keçirilən və təşkilatın strateji siyasətini müəyyən edən ali qərarverici orqandır.
Xarici İşlər Nazirləri Şurası (XİNŞ): Hər il toplanaraq Zirvə Konfransının qərarlarının icrasına nəzarət edən və cari fəaliyyəti tənzimləyən əsas qurumdur.
Baş Katiblik: Təşkilatın icraedici və inzibati qurumu olub, Baş katib tərəfindən idarə olunur.
İxtisaslaşmış və yardımçı qurumlar: İƏT çərçivəsində İqtisadi və Ticari Əməkdaşlıq üzrə Daimi Komitə (COMCEC), İslam İnkişaf Bankı (İİB), İslam Əlagə və Təhsil Təşkilatı (ICESCO), İslam Əməkdaşlıq Gənclər Forumu (ICYF) kimi mühüm qurumlar fəaliyyət göstərir ki, bu da elm, təhsil, maliyyə və gənclər siyasəti sahələrində inteqrasiyanı sürətləndirir.
Azərbaycan Respublikası ilə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı arasındakı əlaqələr müstəqillik illərində yüksək dinamika ilə inkişaf etmişdir:
Üzvlük və qarşılıqlı dəstək: Azərbaycan 1991-ci ildə İƏT-ə tamhüquqlu üzv qəbul olunmuşdur. Təşkilat Azərbaycanın haqlı mövqeyini, xüsusilə Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə və Qarabağ münaqişəsinə qarşı ədalətli mövqeyini dəstəkləyən onlarla qətnamə və bəyanat qəbul etmişdir. İƏT-in Xocalı soyqırımının tanıdılması istiqamətində qəbul etdiyi sənədlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Mədəniyyət və həmrəylik: Azərbaycan İƏT məkanında mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqinə mühüm töhfələr vermişdir. Bakı və Şuşa şəhərləri müxtəlif illərdə "İslam dünyasının turizm paytaxtı" və ya mədəniyyət paytaxtı elan edilmiş, ölkəmizdə İƏT xətti ilə bir çox nüfuzlu beynəlxalq forumlar, konfranslar və idman yarışları (İslam Həmrəyliyi Oyunları) keçirilmişdir.
Müasir dövrdə İƏT qlobal miqyasda baş verən siyasi böhranlar, humanitar fəlakətlər, islamofobiya tendensiyaları və iqtisadi çağırışlarla mübarizədə fəal mövqe nümayiş etdirir:
İslamofobiya ilə mübarizə: Təşkilat dünyada artan islamofobiya hallarının qarşısının alınması, dini dözülmazliyin təşviqi və BMT səviyyəsində beynəlxalq qanunvericiliyin gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl diplomatik səylər göstərir.
İqtisadi inteqrasiya: Üzv ölkələr arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin reallaşdırılması, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması və davamlı inkişaf məqsədlərinə nail olunması İƏT-in iqtisadi gündəliyinin əsasını təşkil edir.
Bu mövzulu bölmədə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Zirvə görüşlərinə, qəbul etdiyi qətnamələrə, Azərbaycanın təşkilatdakı fəal roluna, islam dünyasındakı geosiyasi və iqtisadi proseslərə, eləcə də beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətindəki son yeniliklərə dair ən son, etibarlı və əhatəli xəbərlər toplanmışdır.
Bakı 13° C
