I Fəxri Xiyaban — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində yerləşən, xalqımızın azadlığı, suverenliyi, eləcə də elm, mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət və dövlətçilik tarixinin inkişafında müstəsna xidmətləri olmuş ən görkəmli şəxsiyyətlərin uyۇduğu, xüsusi dövlət statusuna malik milli panteon və memorial kompleksdir. 1948-ci ildə təsis edilən bu müqəddəs məkan onilliklər ərzində Azərbaycan xalqının yaddaşında milli qürurun, ehtiramın və tarixi yaddaşın simvoluna çevrilmişdir. Burada dəfn olunan hər bir şəxs öz ömür yolu, fədakar əməyi və Vətən qarşısındakı misilsiz xidmətləri ilə ölkənin taleyində silinməz izlər qoymuş, müasir Azərbaycanın təməlini qoyan və ya onun intellektual potensialını zənginləşdirən dahi şəxsiyyətlərdir.
Yaranma zərurəti: Azərbaycan xalqının görkəmli övladlarının xatirəsini əbədiləşdirmək, onların məzarlarını mərkəzləşdirilmiş qaydada qorumaq və gənc nəslə ötürmək məqsədilə ötən əsrin ortalarında xüsusi qərarla Bakıda Fəxri Xiyaban yaradılmışdır. Zaman keçdikcə bu məkan genişləndirilərək iki hissəyə — I Fəxri Xiyaban və II Fəxri Xiyabana bölünmüşdür.
Memarlıq və landşaft: Xiyaban sadəcə qəbiristanlıq deyil, həm də yüksək memarlıq üslubunda qurulmuş memorial parkdır. Buradakı məzarüstü abidələr, bürünc və mərmərdən hazırlanmış heykəllər, eləcə də zəngin yaşıllıq zolaqları məkana xüsusi möhtəşəmlik və sükut ab-havası bəxş edir.
Ali ehtiram: I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmaq hüququ xüsusi dövlət komissiyasının qərarı ilə yalnız ölkə qarşısında ən yüksək xidmətləri olan şəxslərə şamil edilir. Xarici dövlət başçıları, rəsmi nümayəndə heyətləri və ölkəyə səfər edən qonaqlar Bakıya gəldikdə mütləq bu məkanı ziyarət edərək milli qəhrəmanların və dahi şəxsiyyətlərin xatirəsini ehtiramla yad edirlər.
Müstəqillik və quruculuq: Xiyabanın mərkəzi hissəsində Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri, müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və qurucusu Heydər Əliyevin əzəmətli məqbərəsi yerləşir. Həmçinin burada Azərbaycanın görkəmli dövlət və siyasi xadimləri, ölkənin inkişafına rəhbərlik etmiş tanınmış simalar əbədi rahatlıq tapmışlar.
Musiqi və bəstəkarlıq məktəbi: Azərbaycan musiqi tarixində dahi izlər qoymuş dahi bəstəkarlar — Üzeyir Hacıbəyov, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Niyazi və digər sənətkarlar bu torpaqda uyuyurlar. Onların əsərləri bu gün də dünya səhnələrini bəzəyir.
Ədəbiyyat və teatr xadimləri: Azərbaycan ədəbiyyatının nəhəngləri — Səməd Vurğun, Rəsul Rza, Mirzə İbrahimov, eləcə də səhnəmizin unudulmaz aktyor və rejissorları I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşlar. Onların yaradıcılığı xalqımızın mənəvi xəzinəsini təşkil edir.
Elm və səhiyyə növbəti nümayəndələri: Ölkədə elmin, tibbin, akademik təhsilin inkişafına mühüm töhfələr vermiş görkəmli alimlər, akademiklərin xatirəsi də bu müqəddəs məkanda əbədiləşdirilmişdir.
Tarixi irsin qorunması: I Fəxri Xiyaban həm də gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunmasında mühüm məktəbdir. Məktəblilər, tələbələr və hərbi qulluqçular bayram və anım günlərində bu məkanı ziyarət edərək xalqımızın dahilərinə olan sədaqətlərini nümayiş etdirirlər.
Bakı 28° C
