Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi — din sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. Dünyəvi dövlət ilə ölkənin rəngarəng konfessional icması arasında əsas əlaqələndirici halqa kimi çıxış edən Komitə, daxili sabitliyin və vətəndaş həmrəyliyinin qorunmasında kritik əhəmiyyətə malik rol oynayır.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 21 iyun 2001-ci il tarixli fərmanı ilə yaradılan bu qurum, bu gün bütün dünyada öyrənilən və mənimsənilən dinlərarası dialoqun unikal Azərbaycan modelinin formalaşması üçün təməl rolunu oynamışdır.
2024-cü ilin yazından etibarən quruma sədr Ramin Məmmədov rəhbərlik edir. Onun rəhbərliyi altında 2026-cı ilə qədər Komitə öz fəaliyyət miqyasını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirərək, diqqəti yalnız daxili tənzimləməyə deyil, həm də Azərbaycanın qlobal tolerantlıq mərkəzi kimi beynəlxalq arenada mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə yönəldib.
Qurum BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı (UNAOC) və Dini Liderlərin Qlobal Sammitləri daxil olmaqla, ən böyük beynəlxalq platformalarda dialoqun əsas təşəbbüskarlarından biri kimi çıxış edir. Komitənin iqlim təşəbbüslərində fəal iştirakı göstəricidir ki, burada din planetin ekologiyasını qorumaq üçün bəşəriyyəti birləşdirən bir alət kimi nəzərdən keçirilir ("Yaşıl planet naminə dünya dinləri").
Dövlət Komitəsinin fəaliyyəti Azərbaycan qanunvericiliyi, ilk növbədə "Dini etiqad azadlığı haqqında" Qanunla ciddi şəkildə reqlamentləşdirilib. Bu fəaliyyət aşağıdakı fundamental istiqamətləri əhatə edir:
Qeydiyyat və hüquqi nəzarət: Komitə islam və qeyri-islam dini icmalarının rəsmi dövlət qeydiyyatını həyata keçirir. Qurumun mütəxəssisləri bu strukturların nizamnamələrinin və gündəlik fəaliyyətlərinin Konstitusiyaya və dünyəvi dövlət prinsiplərinə zidd olmamasına nəzarət edirlər.
Radikalizmlə preventiv mübarizə: Hüquq-mühafizə orqanları ilə sıx koordinasiya şəraitində Komitə milli təhlükəsizliyə təhdid yaradan dini ekstremizmin, radikalizmin və qeyri-ənənəvi dağıdıcı cərəyanların yayılmasına yönəlmiş hər cür cəhdin qarşısını alır.
Dini ədəbiyyatın ekspertizası: Nifrət təbliğatının idxalının və yayılmasının qarşısını almaq üçün qurum bütün mənəvi ədəbiyyatın, audio və video materialların ciddi dinşünaslıq ekspertizasını və lisenziyalaşdırılmasını həyata keçirir.
Maarifləndirmə və təbliğat: Milli-mənəvi dəyərlərin və dinlərarası harmoniyanın möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş beynəlxalq konfransların, regionlarda təhsil seminarlarının təşkili və maarifləndirici materialların nəşri.
2026-cı ildə Azərbaycan mütləq qarşılıqlı anlaşma şəraitində məscidlərin, pravoslav və katolik kilsələrinin, eləcə də yəhudi sinaqoqlarının dinc yanaşı yaşadığı bir dövlət olaraq qalır.
Ölkənin dini idarəetmə arxitekturasındakı əsas fərqi anlamaq vacibdir: daxili kanonik işlər və imamların təyinatı ilə tarixi bir institut olan Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) məşğul olur. Dövlət Komitəsi isə öz növbəsində ritual fəaliyyətə müdaxilə etmir, dinlərlə dövlət arasındakı qarşılıqlı əlaqənin məhz inzibati, hüquqi və sosial aspektlərini tənzimləyir.
Azərbaycanda dinin qanunvericiliklə dövlətdən ayrı olmasına baxmayaraq, hakimiyyət konfessiyalara sistemli dəstək göstərir. Hər il dövlət büdcəsindən həm islam, həm də qeyri-islam icmalarına (o cümlədən dağ və aşkenazi yəhudiləri, xristian udinlər, Rus Pravoslav Kilsəsi icmalarına) ibadət yerlərinin təmiri və mühüm bayramların keçirilməsi üçün qrantlar ayrılır.
Son illərdə Komitənin işinin ayrıca, tarixi əhəmiyyət kəsb edən vektoru Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun işğaldan azad edilmiş ərazilərinin inteqrasiyası olmuşdur. Heydər Əliyev Fondu və digər dövlət strukturları ilə birlikdə onilliklər ərzində işğal altında zərər görmüş dini irsin misilsiz bərpası prosesi həyata keçirilir.
Təkcə Şuşa, Ağdam və Füzulidəki qədim məscidlər deyil, həm də Qafqaz Albaniyasının unikal xristian abidələri (məsələn, Kəlbəcər və Laçında) bərpa olunur. Bu proses Azərbaycanın konfessional mənsubiyyətindən asılı olmayaraq universal mənəvi dəyərlərin qorunmasına sadiqliyinin əyani sübutu kimi xidmət edir.
Bakı 32° C
